Bayındırlık ve Iskan Bakanlı@ından

Yapı Malzemeleri Yönetmeli@i’ne (89/106/EEC) Iliçkin

Açıklayıcı Dokümanlar Hakkında Tebli@

(Tebli@ No:TAU/2004-008) Genel Giriç

l. Yapı Malzemeleri Yönetmelipi’nin (89/106/EEC) 4üncü, 5inci ve 8/c (Direktif 3 ve 12) maddelerinde sözü geçen Açıklayıcı Dokümanların Yönetmelipin EK-I’inde belirtilen Temel Gerekler hakkındaki açıklamalarını kapsar.

Yapı Daimi Komitesi’nin görüçü alındıktan sonra Avrupa Toplulukları Resmi Gazetesi, Seri C’de yayımlanmıçtır. Açıklayıcı Dokümanlar, Yapı Malzemeleri Yönetmelipi (89/106/EEC) Madde-5’ de belirtildipi üzere Bayındırlık ve Iskan Bakanlıpı tarafından da teblip olarak yayımlanmaktadır.

2. Açıklayıcı Dokümanların temel hedefi Komisyonun Avrupa standardizasyon mercilerine uyumlu standartların belirlenmesi ve Avrupa Teknik Onay Kuruluçuna Avrupa Teknik Onayı Kılavuzlarının belirlenmesi için verdipi Temel Gerekler ve talimatlar arasında baplantı kurmaktır. Bunun gerçekleçtirilebilmesi için, açapıdaki konuların göz önüne alınması gerekir:

- Terminolojinin ve temel teknik kavramların uyumlaçtırılması (uyumlu hale getirilmesi) veya bu tür bir uyumlaçtırmaya iliçkin ihtiyacın tanımlanması

- Temel Gerekler için sınıfların veya düzeylerin gerekli ve mümkün oldupu ölçüde belirtilmesi

- Sınıflar veya düzeyler ve teknik çartnameler arasındaki korelasyon yöntemlerinin belirtilmesi

- Avrupa Teknik Onayları ile ilgili uyumlu standartların ve ortak esasların belirlenmesi amacıyla bir referans olarak kullanılması

3. Yapı Malzemeleri Direktifinde (CPD) yapı içleri için geçerli olan Temel Gerekler kapsamlı bir çekilde belirtilse bile, bu durum Üye Ülkelerin bunları uygulamasını gerektirmez; diper bir deyiçle, Üye Ülkeler yapı içlerini bunlara göre düzenlemek veya düzenlememek konusunda serbesttir.

Bununla birlikte, yapı içlerini bunlara göre düzenlemeleri ve yönetmeliklerin yapı malzemeleri üzerinde bir etkiye sahip olması halinde, Üye Ülkeler Direktif hükümlerine uymalı ve sonuç olarak da kendi ulusal yönetmeliklerini adapte etmelidir; bu nedenle Direktifte belirtilenlerin dıçında baçka Temel Gerekleri uygulayamazlar ve imalatçı tarafından yapı içlerinde kullanılması amaçlanan yapı malzemelerinin piyasasına bu malzemeleri sürmelerine, ancak bu malzemelerin kullanım için uygun olması halinde izin verebilirler.

Yapı malzemesi amaçlanan kullanım için, geçerli Temel Gerekleri karçılayacak çekilde kullanıldıpında uygundur; yapı malzemesinin amaçlanan kullanımı için uygun oldupu, CE içaretini taçıması halinde kabul edilir; bu içaret yapı malzemesinin teknik çartnamelere ve düzenlemelere (uyumlaçtırılmıç standartlara, Avrupa Teknik Onaylarına, Topluluk Prosedürlerine ve Yapı Malzemeleri Yönetmelipi’nin 6-a, b, c, 7. maddelerinde tanımlanan çartlara uyumunu gösterir.

Yapı malzemeleri ile ilgili uyumlaçtırılmıç standartlar ve Avrupa Teknik Onayı ortak esasları standart kuruluçlarına ve EOTA'ya verilen talimatlar temelinde belirlenmiçtir; bu talimatlar yapı malzemeleri ile ilgili olarak Temel Gereklerle ait bilgilerin bulundupu Açıklayıcı Dokümanlara atıfta bulunularak belirlenir.

4. Uyumlaçtırılmıç bir standardın bulunmaması halinde, ulusal teknik çartnamenin kabul edilmesi için Temel

Gerekleri saplayan yapı malzemeleri ile ilgili belgeler, Avrupa Birlipi Komisyonu’na iletilir.Komisyon yapı malzemelerinin Temel Gereklere uygun oldupunu kabul ettipinde, yapı malzemesinin cinsi/tipi/sınıfı göz önünde bulundurularak, ulusal standart geçerli olacaktır.

5. Yapı Malzemeleri Yönetmelipi’nin uygulanması çerçevesinde, Açıklayıcı Dokümanlar yapı malzemesinin açapıdaki iki durumda deperlendirilmesi için referans oluçturur :

- Yapı Malzemeleri Yönetmelipi’nin 6-c (Direktifin 4(4)) maddesi (bir imalatçının mevcut teknik çartları

uygulamamıç olması veya yalnızca kısmen uygulamıç olması halinde kullanıma uygunlupun onaylanmıç bir laboratuar tarafından deperlendirilmesinin olmadıpı hallerde)

- Yapı Malzemeleri Yönetmelipi’nin 8-d (Direktifin 9(2)) maddesi (Avrupa Teknik Onaylarına iliçkin ortak

esasların olmadıpı, EOTA içerisinde ortak hareket eden onay mercileri tarafından gerçekleçtirilen, bir Avrupa

Teknik Onayında verilmiç olan kullanıma uygunluk deperlendirmesinin bulunmadıpı hallerde)

6. Açıklayıcı Dokümanlar depiçkenlik gösteren bir yapıya sahiptir ve bu nedenle de daha fazla geliçtirilmeye açıktır. Aslında, bunlar açapıdakilerin bir kombinasyonuna dayanmaktadır:

- Yapı Malzemeleri Yönetmelipi EK-I’de (Direktifin I numaralı ekinde) belirtilen Temel Gerekler,

- Kamu kurum ve kuruluçları da dahil olmak üzere, ihtiyaç ve/ veya performans sınıflarının veya düzeylerinin belirlenmesini gerekli kılabilecek olan coprafi veya iklimsel koçullardaki farklılıklar veya olası farklı koruma düzeyleri gibi yaçam tarzındaki farklılıklar da göz önüne alınarak, yapı içleri için geçerli olan mevcut ulusal yönetmeliklere iliçkin bilgiler,

- Yürürlükteki mevzuata göre mevcut olan yapı malzemelerine iliçkin teknoloji düzeyi,

- Yapı malzemelerinin amaçlanan kullanımı. Bu farklı unsurlar geliçme gösterebilir.

Temel Gerekler hedefler açısından ifade edildipinden, belirli bir anda Açıklayıcı Dokümanlarda verilen anlayıç

temel olarak teknolojik geliçmeye ve son teknolojiye baplı olarak geliçebilir. Bu geliçimci unsurlar, Açıklayıcı

Dokümanların adaptasyonu için gerekli zemini yaratabilir ve Temel Gereklere iliçkin anlayıçı etkileyebilir.

Bir Üye Ülke, Temel Gerekler kapsamında yer alan yapı içlerinin gerçekleçtirilmesi için önerilen ek düzenleyici çartların da içeripe dahil edilmesini saplamak üzere, bir veya daha fazla sayıda Açıklayıcı Dokümanın revize edilmesini isteyebilir.

Bu tür istekler Komisyon ve Yapı Daimi Komitesi tarafından öncelikli konu olarak ve 83/189/EEC sayılı Direktif altındaki resmi bildirim süreci ihlal edilmeksizin ilgilenilecektir.

7. Bu Açıklayıcı Dokümanlarda performans sınıfları veya düzeyleri Açıklayıcı Doküman No:2'de belirlenmiçtir

(Yangın Durumunda Emniyet).

Yapı Malzemeleri Yönetmelipi’nde, ihtiyaç ve/veya performans sınıflarının veya düzeylerinin, gerekli olması halinde, Açıklayıcı Dokümanlar haricinde de belirlenebilecepi belirtilmektedir.

Yapı malzemelerindeki tehlikeli maddelerin varlıpı söz konusu oldupunda, teknik çartnamelerin atıfta bulunacapı performans sınıfları ve/veya düzeyleri, içlerin amacı da göz önüne alınarak, içlerin garanti edilmesi için gerekli olan koruma düzeylerini mümkün kılacaktır.

8. Yapı Malzemeleri Yönetmelipi’nin amacı mevcut yasal, düzenleyici veya idari hükümlerden gelen ticaret

önündeki engellerin ortadan kaldırılması oldupundan, Yönetmelikte ortaya konan teknik çartlarda Üye Ülkelerdeki haklı teknik düzenlemeler ve çartnameler tamamen göz önüne alınmalıdır. Bunun anlamı, teknik çartnamelerin, yapı içlerinin Temel Gereklere uygun olmasına olanak veren ve Üye Ülkelerde kullanılmakta olan yapı malzemelerinin kullanımını engellemeyecek veya zorlaçtırmayacak olmasıdır.

Yapı Malzemeleri Yönetmelipi’ne (89/106/EEC) Iliçkin Açıklayıcı Dokümanlar Hakkında Teblip

(Teblip No:TAU/2004-008) Ekleri :

EK-1 MEKANIK DAYANIM VE STABILITE

EK-2 YANGIN DURUMUNDA EMNIYET

EK-3 HIJYEN, SAGLIK VE ÇEVRE

EK-4 KULLANIM EMNIYETI

EK-5 GÜRÜLTÜYE KARÇI KORUMA

EK-6 ENERJIDEN TASARRUF VE ISI MUHAFAZASI

EK-I

Temel Gerek No: l

"MEKANIK DAYANIM VE STABILITE"

IÇINDEKILER

1. GENEL

1.1. Amaç ve kapsam

1.2. Temel Gerekler ve ilgili malzemelerin performans düzeyleri veya sınıfları

1.3. Açıklayıcı Dokümanlarda kullanılan tanımlar

1.3.1. Yapı içleri

1.3.2. Yapı malzemeleri

1.3.3. Normal bakım

1.3.4. Kullanım amacı

1.3.5. Ekonomik olarak makul çalıçma ömrü

1.3.6. Etkenler

1.3.7. Performanslar

2. “MEKANIK DAYANIM VE STABILITE” TEMEL GEREUINE ILIÇKIN AÇIKLAMALAR

2.1. "Mekanik Dayanım ve Stabilite" Temel Gerek metninde kullanılan terimlerin anlamları

2.1.1. Yük taçıyıcı inçaat

2.1.2. Yapı içleri üzerinde etkili olan yükler

2.1.3. Çökme

2.1.4. Istenmeyen deformasyon

2.1.5. Baçlangıçtaki nedenle orantılı olmayan ölçüde bir olayın neden oldugu hasar

2.2. Diger özel terimler

3. "MEKANIK DAYANIM VE STABILITE" TEMEL GEREUININ SAULANMASINA

ILIÇKIN TEMEL ILKELER

3.1. Genel

3.2. Etkenler

3.3. Temel Geregin Saglanması

3.4. Yapı içlerinin mekanik dayanım ve stabilitesinin dogrulanmasına iliçkin yöntemler

4. TEKNIK ÇARTNAMELER VE AVRUPA TEKNIK ONAYINA ILIÇKIN ORTAK ESASLAR

4.1. Genel

4.2. Yapı içleri veya bunların bölümleriyle ilgili hükümler

4.2.1. Dogrulama temeli

4.2.2. Etkenler

4.2.3. Kısmi emniyet faktörü formatı

4.2.4. Basitleçtirilmiç kurallar

4.3. Yapı Malzemelerine iliçkin hükümler

4.3.1. Temel Gereklerle ilgili olabilecek malzemeler ve ilgili özellikler

4.3.2. Malzemelerin performansları

4.3.3. Malzemelerin uygunlugunun onaylanması

5. ÇALIÇMA ÖMRÜ, DAYANIKLILIK

5.1. Temel Gereklerle ilgili olarak yapı içlerinin çalıçma ömürlerinin iyileçtirilmesi

5.2. Temel Gereklerle ilgili olarak yapı malzemelerinin çalıçma ömürlerinin uzatılması

EKLER

TEMEL GEREK-1

MEKANIK DAYANIM VE STABILITE

1. GENEL

1.1. Amaç ve Kapsam

1.1.1. Bu Açıklayıcı Doküman, bundan sonra ‘Direktif” olarak anılacak olan Üye Ülkelerin yapı malzemeleri ile ilgili kanunları, düzenlemeleri ve idari hükümlerinin uyumlaçtırılması hakkında 21

Aralık 1988 tarihli 89/106/EEC sayılı Konsey Direktifi ile ilgilidir.
Bu Direktif’e uyumlu olarak 08 Eylül 2002 tarih ve 24870 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
“Yapı Malzemeleri Yönetmeligi” (89/106/EEC) bundan sonra “Yönetmelik” olarak anılacaktır.

1.1.2. Açıklayıcı dokümanların amacı (Yönetmelik 4.veya 5./Direktif 3.maddelerine göre ); uyumlaçtırılmıç standartların, Avrupa Teknik Onaylarının ve (Yönetmelik 4. ve 6./Direktif 4. ve 5. maddelerinde belirtilen ) diger teknik çartnamelerin kabul edilmesine iliçkin talimatlar arasında gerekli baglantıların oluçturulması için (Yönetmelik EK-I /Direktif EK-I de belirtilen ) Temel Gereklere kesin biçim verilmesini saglamaktır.

Gerekli olan hallerde, yapı malzemeleri ile ilgili diger yönetmelikler de göz önünde bulundurulacaktır.

1.1.3. Bu Açıklayıcı Doküman “Mekanik Dayanım ve Stabilite” nin ilgili olabilecegi içleri kapsamaktadır. Yapı malzemelerini, malzeme guruplarını, özelliklerini ve performanslarını tanımlamaktadır.

Malzemenin her bir amaçlanan kullanımı için, talimatlarda CEN/CENELEC/EOTA ile birlikte gerekli olması halinde malzeme özelliklerinin degiçtirilmesine veya tamamlanmasına olanak veren adım adım bir prosedür kullanılmak suretiyle bu özelliklerden hangilerinin uyumlaçtırılmıç çartnamelerde yer alacagı detaylı olarak belirtilecektir.
Yönetmelik EK-I ‘de (Direktif EK-I), içlerin bu tür bir çart içeren yönetmeliklere tabii olması halinde geçerli olan Temel Geregin açagıdaki tanımı verilmektedir.
"Yapı içleri, yapı ve kullanım sırasında maruz kalacakları yüklerden dolayı açagıdaki durumlara yol açmayacak çekilde tasarlanıp, yapılmalıdır:
(a) Yapılan için tamamının veya bir kısmının çökmesi, (b) Kabul edilemeyecek boyutta büyük deformasyonlar,
(c) Taçıyıcı sistemde önemli boyutta deformasyon oluçması sonucu, yapı içinin diger kısımlarında veya teçhizat yada tesis edilen ekipmanlarda hasar meydana gelmesi,
(d) Sebebini oluçturan olayın boyutlarına oranla, çok büyük hasarların meydana gelmesi.

1.1.4. 7 Mayıs 1985 tarihli Yeni Yaklaçım Konsey Kararına ve Direktife göre, Temel Geregin bu açıklamasının amacı Üye Ülkelerdeki yapı içleri için mevcut olan ve dogrulugu gösterilen koruma düzeylerinin azaltılmamasıdır.

1.2. Temel Gerekler ve ilgili malzemelerin performans düzeyleri veya sınıfları

1.2.1. Yönetmeligin 5. (Direktifin 3. (2).) maddesinde belirtilen farklılıklar Topluluk mevzuatına göre tanımlandıgında ve onaylandıgında Temel Gerekler ve ilgili malzeme performans sınıfları gerekli olabilir. Bu sınıfların amacı yapı malzemelerinin serbest dolaçımının ve serbest kullanımının saglanmasıdır.

Söz konusu sınıflar Açıklayıcı Dokümanlar veya Yönetmeligin 8/c (Direktif’in 20. (2)(a))
maddesinde belirtilen prosedüre göre belirlenecektir.
Bu prosedür bir malzeme performans sınıflandırılmasının kabul edilebilirlik sınırlarını tanımlar, Komisyon uygunluk için talimatla CEN, CENELEC veya EOTA’ yı ister.
Bir Üye Ülkenin Yönetmeligin 13. (Direktifin 6. (3).) maddesine uygun olarak sınıflar arasından yalnızca birine veya bu sınıflardan bazılarına kendi bölgesinde veya bu bölgenin bir bölümünde uyulması gerektigini belirtmesi halinde,bunu yalnızca Yönetmeligin 5. (Direktifin3 (2).) maddesinde belirtilen farklılıklar temelinde yapacaktır.

1.2.2. Yönetmeligin 5. (Direktifin 3 (2).) maddesinde belirtilmiç olan onaylanmıç farklılıkların tanımlanmadıgı hallerde, malzeme performans sınıfları veya düzeyleri aynı zamanda standardı hazırlayanlara, imalatçılara ve alıcılara kolaylık saglanması amacıyla kullanılabilir. Belirli malzemeler için, sınıflar veya düzeyler standardın malzeme performansının amaçlanan kullanıma uyumlaçtırılmasını kolaylaçtırır.

Malzemelere iliçkin bu tür performans sınıfları veya düzeyleri konusunda Yönetmeligin 4. ve
8(c). (Direktifin 4 (1).) maddesine atıfta bulunulabilir, bu nedenle de Komisyonu ve Yapı Daimi Komitesini talimatların uygulanması çerçevesinde bu konu ile ilgili olarak yürütülen içlerden haberdar kılmak standardı hazırlayanlar tarafından yapılacaktır.

1.2.3. Yapı içleri veya malzemeler için sınıfların her tanımlanmasında, en az bir Üye Ülkenin söz konusu alanda hiçbir yasal çartı olmaması halinde, "performans belirlenmemiçtir" adında bir sınıfın oluçturulması gerekir.

1.3. Açıklayıcı Dokümanlarda Kullanılan Tanımlar

1.3.1. Yapı içleri;

Hem bina hem de diger inçaat mühendisligi içlerini içermek üzere tüm yapı içlerini ifade eder. Yapı içleri örnegin; konutları, endüstriyel, ticari, ofis, saglık, egitim, eglence ve tarım binalarını, köprüleri, yolları ve otobanları, demiryollarını, boru çebekelerini, açık ve kapalı spor tesislerini, rıhtımları, platformları, dokları, yükseltme havuzlarını, kanalları, barajları, kuleleri, tankları, tünelleri, vb. kapsar.

1.3.2. Yapı malzemeleri

1.3.2.1.Bina ve diger inçaat mühendisligi içlerini içermek üzere tüm yapı içlerinde kalıcı olarak kullanılmak amacıyla üretilen bütün malzemeleri ifade eder. "Yapı malzemeleri" veya "malzemeler" ifadesi, Açıklayıcı Dokümanlarda kullanıldıgında, yapı içlerinin Temel Gereklere uymasını saglayan prefabrike sistemlerin ve/veya tesisatların malzemelerini, unsurlarını ve bileçenlerini de (tek baçlarına veya bir kit içerisinde) içerir.

1.3.2.2.Bir malzemenin yapı içleri içerisinde kalıcı olarak kullanılması, malzemenin çıkartılmasının yapının performans kapasitelerini düçürmesi ve malzemenin demonte edilmesinin veya degiçtirilmesinin yapı faaliyetlerini içermesi anlamını taçır.

1.3.3. Normal bakım

1.3.3.1.Bakım, yapının kullanım süresince tüm fonksiyonlarını yerine getirebilmesini saglamak amacıyla yapıya uygulanan koruyucu tedbirlerden ve diger tedbirlerden oluçan çalıçmaların bütünüdür. Bu tedbirler temizligi, servisi, yeniden boyamayı, tamiri, gerekli olması halinde içlerin parçalarının da degiçtirilmesini, vb. içerir.

1.3.3.2.Normal bakım genellikle incelemeleri kapsar ve sonuçta ortaya çıkan maliyetler göz önüne alınarak yapılması gereken müdahalenin maliyetinin ilgili iç parçalarının degeri için uygun oldugu hallerde gerçekleçtirilir.

1.3.4. Kullanım amacı

Yapı malzemesinin kullanım amacı, malzemenin ekonomik açıdan makul çalıçma ömrü boyunca Temel Gereklerin yerine getirilmesidir.

1.3.5. Ekonomik çalıçma ömrü

1.3.5.1.Ekonomik çalıçma ömrü, içlerin performansının Temel Gereklerin yerine getirilmesi için uygun olan bir düzeyde tutuldugu süredir.

1.3.5.2.Ekonomik çalıçma ömrü, açagıda örnekleri verilen ilgili tüm konuların dikkate alınmasını gerektirir:

- Tasarım, yapım ve kullanım maliyeti,
- Kullanımın durmasından kaynaklanan maliyetler,
- Çalıçma ömürleri boyunca içlerdeki hata riskleri, bunların sonuçları ve bu riskleri kapsayan sigorta maliyetleri,
- Planlanan kısmi yenileme,
- Inceleme, bakım ve onarım maliyetleri,
- Içletme ve idare maliyetleri,
- Elden çıkarma,
- Çevre ile ilgili konular.

1.3.6. Etkenler

Yapı içlerinin Temel Gereklere uyumunu etkileyebilecek olan etkenler yapı içleri veya iç bölümleri üzerinde etkili olan faktörler tarafından ortaya çıkarılır. Bu tür faktörler mekanik, kimyasal, biyolojik, termal ve elektromanyetik faktörleri içerir.

1.3.7. Performans

Performans, yapı içlerinin, içlerin bir bölümünün veya malzemenin amaçlanan hizmet koçulları (yapı içleri veya içlerin bölümleri ) veya (malzemeler için) kullanım amacı koçulları altında maruz kaldıgı veya ürettigi davranıçın niceliksel bir ifadesidir.

2. "MEKANIK DAYANIM VE STABILITE" TEMEL GEREUINE ILIÇKIN AÇIKLAMALAR

2.1. "Mekanik Dayanım ve Stabilite" Temel Geregi metninde kullanılan terimlerin anlamları1:

2.1.1. Yük taçıyıcı inçaat

Yapı içleri için Mekanik Dayanım ve Stabilite saglamak üzere tasarlanmıç olan baglanmıç parçaların organize olarak tesis edilmesidir. Bu Açıklayıcı Dokümanda "yük taçıyıcı inçaat" "yapı" olarak adlandırılmıçtır.

2.1.2. Yapı içleri üzerinde etkili olan yükler

Yapım ve kullanımları sırasında yapı üzerinde baskıya, deformasyona veya bozulmaya yol açabilecek olan etkenler ve diger faktörlerdir. Bu Açıklayıcı Dokümanda, "etkenler ve diger faktörler" "etkenler" olarak adlandırılmıçtır.

2.1.3. Çökme

Bölüm 3.4.1'de anlatılan çekilde yapının çeçitli hata biçimleridir.

2.1.4. Istenmeyen deformasyon

Yapı içlerinin veya bunların bir bölümünün stabilitesi, mekanik dayanım veya hizmet verebilirliginin belirlenmesi ile ilgili olarak yapılan varsayımları geçersiz kılacak veya içlerin dayanıklılıgında önemli bir azalmaya yol açacak çekilde içlerde veya içlerin bir bölümünde meydana gelen deformasyon veya çatlamalardır.

2.1.5. Baçlangıçtaki nedenle orantılı olmayan ölçüde bir olayın neden oldugu hasar

Bunun anlamı, baçlangıçtaki nedenle orantılı olarak (patlamalar, darbe, açırı yükleme veya insan hatalarının sonucu gibi olaylar nedeniyle) içlerde meydana gelen ve kabul edilemeyecek olan

1 Açagıdakilerde verilen bu terimlerin anlamında 15.12.1987 tarihli Uluslararası Standart ISO 8930 dikkate alınmıçtır.

zorluklar veya maliyetler olmaksızın kaçınılması veya sınırlandırılması mümkün olan büyük hasarlardır.

2.2. Diger özel terimler

Diger özel terimler, metinde geçtikleri yerlerde tanımlanmıç veya açıklanmıçtır. Özellikle Bölüm 3'e bakınız.

3. "MEKANIK DAYANIM VE STABILITE" TEMEL GEREUININ SAULANMASINA

ILIÇKIN TEMEL ILKELER

3.1. Genel

3.1.1. Bu bölümde, "Mekanik Dayanım ve Stabilite" Temel Gereginin saglanması için Üye Ülkelerde kullanılmakta olan temel prensipler tanımlanmaktadır. Yapı içlerinin bu Temel Geregi içeren yönetmeliklere tabi oldugu hallerde, halihazırda bu prensiplere uyulmaktadır. Bölüm 4'te bu Temel Gerege, Yönetmeligin 4.ve 6. ( Direktif 4. ) maddelerinde sözü geçen teknik çartnamelere uyularak nasıl uyum saglanabilecegi konusunda ortak esaslar açıklanmaktadır.

3.1.2. Temel Gerek, mümkün olan ölçüde, yapı içleri için ekonomik çalıçma ömrü boyunca kabul edilebilir.

3.1.3. Temel Gerege uyum, özellikle açagıdakilerle ilgili ve birbirleriyle iliçkili olan çok sayıda tedbirle saglanır:

- Yapı içlerinin planlanması, tasarlanması, gerçekleçtirilmesi ve gerekli bakımı;
- Yapı malzemelerinin özellikleri, performansları ve kullanımı.

3.1.4. Yapıların planlanmasının, tasarlanmasının ve yapılmasının denetlenmesine, ilgili tarafların ve kiçilerin yeterliliklerine iliçkin tedbirlerin alınması, gerekli oldugunu düçündükleri hallerde, Üye Ülkelerin seçimidir. Bu denetimin ve bu yeterlik kontrolünün malzemelerin özellikleriyle dogrudan baglantılı oldugu hallerde, ilgili hükümler, ilgili malzemelere iliçkin Avrupa Teknik Onayı ortak esasların ve standartların hazırlanmasına iliçkin talimatlarla belirlenecektir.

3.2. Etkenler

3.2.1. Bölüm 2.1.2'ye bakınız.

3.2.2. Temel Gerege uyum düçünüldügünde, açagıdaki etken türleri arasında bir ayrım yapılabilir:

- Kalıcı etkenler: Yerçekimine baglı kalıcı etkenler, toprak ve su basıncı etkenleri, inçaat sırasında oluçan deformasyonlar, vb.
- Degiçken etkenler: Zeminler, çatılar veya içlerin diger parçaları üzerine uygulanan yükler, kar ve buz yükleri, rüzgar yükleri (statik ve dinamik), su ve dalga yükleri, termal etkenler, don, silolar ve tankların içindeki yükler, köprüler ve döçemeler üzerindeki trafik yükleri, vinçlerin oluçturdugu etkenler, makinelerden kaynaklanan dinamik etkenler, yapı yükleri, vb.
- Kazayla oluçan etkenler: Darbe, patlamalar, sismik etkenler, yangına baglı etkenler, vb.

3.3. Temel Geregin Saglanması

3.3.1. Üye Ülkelerde geçerli olan dogrulama usulleri ilgili tüm degiçkenleri içeren uygun tasarım modelleri kullanılarak (gerekli olması halinde testlerle desteklenen) Bölüm 3.4'te açıklanan sınır degerleri kavramına dayanır. Bu durum, modellerin yapının davranıçını öngörmek konusunda yeterince dogru oldugunu ve normalde elde edilmesi muhtemel olan minimum iççilik standardını dikkate aldıgını ve tasarımın dayandıgı bilgilerin ve bakımla ilgili olarak yapılan varsayımların güvenilirligini gösterir.

3.3.2. Testler aynı zamanda hesaplama yöntemlerinin uygulanamadıgı veya uygun olmadıgı hallerde de kullanılır. Bu tür durumlarda, test, bu Bölümde verilmiç olan temel prensiplerle de uyumludur.

3.3.3. Bazı etkenler, örnegin sismik etkenler veya yangın ya da darbe etkisi için özel tedbirler gereklidir.

3.3.4. Baçlangıçtaki nedenle uyumlu olmayan ölçüdeki bir olayın içler üzerinde yaratabilecegi potansiyel hasar, açagıdaki tedbirlerden birinin veya bir kaçının gereken çekilde seçilmesi ile sınırlandırılabilir veya bu yolla bu tür bir hasardan kaçınılabilir:

- Yapının maruz kalabilecegi tehlikelerden kaçınılması, bu tehlikelerin ortadan kaldırılması veya azaltılması,
- Ilgili tehlikelere karçı düçük hassasiyete sahip olan bir yapısal biçimin seçilmesi,
- Enerjinin emilmesi için yeterli yapı elastikiyetinin saglanması

3.4. Yapı içlerinin mekanik dayanım ve stabilitesinin dogrulanmasına iliçkin yöntemler

3.4.1. Sınır degerleri, bu degerlerin ötesine geçildiginde performans çartlarının artık karçılanmadıgı hallerdir. Sınır degerleri, içlerin çalıçma ömrü boyunca meydana gelen sürekli durumlarla veya içlerin gerçekleçtirilmesi sırasında ortaya çıkan geçiç durumlarıyla (inçaat safhası ve / veya tesisat veya onarımı) veya amaçlanmayan kullanımlar yada kazalarla ilgili olabilir. Genel olarak, nihai sınır degerleri ve hizmet verebilirlige iliçkin sınır degerleri arasında bir ayrım yapılır.

3.4.2. Nihai sınır degerleri, pratik amaçlar dahilinde de nihai sınır degerleri olarak kabul edilen ve yapısal hataya yakın olan çeçitli yapısal hata biçimleri veya durumlarla ilgili olanlardır.

3.4.3. Dikkate alınması gereken nihai sınır degerleri açagıdakileri içerir:

- Saglam bir gövde olarak kabul edilen yapının veya herhangi bir parçasının dengesini kaybetmesi,
- Yapının veya herhangi bir parçasının, destekler ve temeller de dahil olmak üzere açırı deformasyon veya oturma, bir mekanizmaya dönüçme, kırılma veya stabilite kaybı nedeniyle ortaya çıkan hatası,

3.4.4. Hizmet verebilirlik sınır degerleri, yapı için kullanımı veya fonksiyonu ile ilgili olarak tanımlanmıç olan kriterlerin ötesinde karçılanamadıgı durumlardır.

3.4.5. Dikkate alınması gereken hizmet verebilirlik sınır degerleri açagıdakileri içerir:

- Endiçeye yol açan veya içlerin etkin kullanımını engelleyen veya boyalarda ya da yapısal olmayan elemanlarda kabul edilemeyecek ölçüde hasara yol açan deformasyonlar veya sapmalar,
- Insanlarda rahatsızlıga yol açan veya içlerin ya da bunların içeriklerinin hasar görmesine neden olan veya fonksiyonel etkinligini sınırlandıran titreçimler;
- Zarar verici çatlamalar

4.TEKNIK ÇARTNAMELER VE AVRUPA TEKNIK ONAYINA ILIÇKIN ORTAK ESASLAR

4.1.Genel

4.1.1."Teknik Çartnameler" Yönetmeligin 4 ve 6. (Direktif 4) maddesinde belirtilenlerdir. Yapı malzemesinin "Avrupa Teknik Onayına Iliçkin Ortak Esasları", Yönetmeligin 4.5 ve 8/c (Direktif 11.) maddeleri ile EK-III’ de sözü geçenlerdir.

4.1.2. Açagıdakiler arasında genel bir ayrım yapılır:

- Kategori A: Bunlar, Direktifte belirtilen Temel Geregin karçılanması amacıyla, binaların ve inçaat mühendisligi içlerinin ve bu içlerin bölümlerinin veya bunların özel yönlerinin tasarımı ve uygulanması ile ilgili olan standartlardır. Üye Ülkelerin yasalarında, yönetmeliklerinde ve idari hükümlerinde varolan farklılıkların uyumlu malzeme standartlarının geliçtirilmesini önledigi hallerde, Direktif kapsamında Kategori A'da yer alan standartlar dikkate alınmalıdır.
- Kategori B: Bunlar, Yönetmeligin 10,11ve 12.maddeleri ile EK-III’e (Direktif madde 13, 14 ve 15’e) göre münhasıran uyumu onaylanmasına ve içaretlemeye tabi olan yapı malzemeleri ile ilgili olan Avrupa Teknik Onayına iliçkin teknik çartnameler ve ortak esaslardır. Bunlar bir ürünün; temel gerekleri, test etme ve uyum kriterlerinin gerçekleçtirilmesini etkileyebilecek karakteristiklerin performans ve/veya dayanıklılık dahil diger özellikleri kapsayan çartlarla ilgilidirler.
Yapı malzemesi veya çok sayıda yapı malzemesiyle ilgili olan Kategori B standartlar farklı bir karaktere sahiptir ve yatay (Kategori Bh) standartlar olarak adlandırılırlar.

4.1.3. A ve B Kategorileri arasındaki ayrımın amacı ilgili belgelerde sözü geçen içe iliçkin farklı önceliklerin belirlenmesi degil, Üye Ülkelerdeki ve Avrupa Standardizasyon ve Teknik Onay mercilerindeki yetkililerin Direktifin uygulanması konusundaki sorumlulukları arasında varolan farkın yansıtılmasıdır.

4.1.4. Temel Gerege uyum açısından bu belgelerin kaliteli olmasının saglanması için, bu Açıklayıcı Doküman hükümleri, Avrupa standartlarının Avrupa Teknik Onayına iliçkin ortak esasların hazırlanması amaçlı talimatlarda özel koçullarda yer alacaktır.

4.1.5. Kategori A standartlarda yapılan varsayımlar ve Kategori B standartlardakiler birbiri ile uyumlu olacaktır.

4.1.6. Kategori B' deki teknik çartnameler ve Avrupa Teknik Onayı ortak esaslarında, ilgili malzemelerin kullanım amacı belirtilecektir.

4.2. Yapı Içleri veya bunların bölümleriyle ilgili hükümler

4.2.1.Dogrulama temeli

Mekanik dayanım ve stabilite hakkındaki Temel Geregin karçılanması için, Üye Ülkelerde yapılan içler açagıdaki prosedür temelinde onaylanmaktadır:
(a) Dikkate alınacak olan ilgili sınır durumlar da dahil olmak üzere bu Açıklayıcı Dökümanın 3 numaralı bölümünde yer alan hükümlere uyumun saglanması;
(b) Hizmet verebilirlik sınır degerleri ile ilgili hükümlerin belirlenmesi; içlerin sahibi, içlerin fonksiyonuna baglı olarak özel veya ek hizmet verebilirlik çartları belirlenebilir.

4.2.2 Etkenler

4.2.2.1.Yapı içlerinin tasarımı, gerçekleçtirilmesi ve kullanımı için degerlendirilmesi gereken etkenlerin ve diger etkilerin aralıgı halihazırda ulusal yönetmeliklerde verilmektedir. Bunlar aynı zamanda etkenlerin ve etkilerin temsil niteligi taçıyan degerlerini de içermekte ve belirli iç türleri için düçünülmesi gereken etken türlerini ve degerleri veya sınıfları belirtmektedir.

4.2.2.2.Yorulma tasarımı ile ilgili olarak, 4.1 (2)'de sözü geçen Kategori A standartlar veya ulusal yönetmelikler, farklı çalıçma ömürlerine iliçkin kuralları ve geri dönüç süresi kurallarını kapsayabilir.

4.2.3. Kısmi emniyet faktörü formatı

Teknik çartnamelerde ve Avrupa Teknik Onayı ortak esaslarında yer alan tasarım kuralları, malzemelerin eylemleri ve özellikleri için temsil niteligi taçıyan degerler kullanılarak kısmi bir emniyet faktörüne dayandırılabilir. Bu tür bir durumda, emniyet ve hizmet verebilirlik düzeylerinin kalite güvence sistemine baglı oldugu gerçegi dikkate alınır. Istenen emniyet ve hizmet verebilirlik düzeyleri muhtemel güvenilirlik yöntemleri kullanılarak belirlenebilir.

4.2.4. Basitleçtirilmiç kurallar

Teknik çartnameler ve Avrupa Teknik Onayı ortak esasları sınır degerleri kavramına dayanan açagıdaki gibi basitleçtirilmiç tasarım kuralları içerebilir:
Durum 1 – Hesaplama yoluyla onaylama
a) Nihai sınır degerleri ve/veya hizmet verebilirlik sınır degerleri için yapılan hesabın basitleçtirilmesi yoluyla;
b) Nihai sınır degerlerinin açık bir çekilde göz önüne alınması gerekmeyen hallerde yalnızca hizmet verebilirlik sınır degerleri göz önüne alınarak;
Durum 2 – Hesaplama yapmaksızın onaylama
a) Özel detaylandırma kuralları belirlenerek;
b) Basit içler için, somut deneyime dayanan özel hükümler belirlenerek

4.3. Yapı Malzemelerine iliçkin hükümler

4.3.1. Temel Gerekle ilgili olabilecek malzemeler ve ilgili özellikler

4.3.1.1.Kategori B standartların ve Avrupa Teknik Onay ortak esaslarının hazırlanması amacıyla, ekte verilmiç olan listede piyasaya sürülebilecek olan ve bir bütün olarak içlerin veya içlerin belirli parçalarının Temel Gerege uyma yetenegine katkıda bulunan malzeme veya malzeme aileleri sıralanmaktadır. Malzeme listesi geniç kapsamlı ve ayrıntılı degildir.

4.3.1.2.Bu listede, Avrupa Standardı talimatlarının ve Avrupa Teknik Onayı ortak esaslarının hazırlanmasında dikkate alınması gereken Temel Gereklere iliçkin özellikler, her bir malzemenin veya malzeme ailesinin karçısında gösterilmiçtir. Bunlar aynı zamanda listede yer almayan malzemeler için talimatlarda yer alması gereken özellikleri de gösterir.

4.3.1.3.Ekte sıralanan özellikler için açagıdakiler geçerlidir:

a) Bahsi geçen yerlerde, boyutlara iliçkin toleransların genel tasarım veya uygulama ihtiyacına atıfta bulunularak düçünülmesi gerekir;
b) Ilgili hallerde (örnegin plastik), özelliklerin geçerli oldugu sıcaklık aralıgının belirtilmesi gerekir;
c) Bu durumdan özellikle bahsedilmeyen hallerde dahi, test oranının yanı sıra konvansiyonel yaç
da belirtilmelidir;
d) Dayanıklılıgın amacı özellik degerlerinin, degiçmesine iliçkin dogal süreç altında çalıçma ömrü boyunca ne derece korundugunun, (agresif dıç eylemlerin etkisi hariç bırakılarak) belirtilmesidir.
e) Açıklayıcı Doküman, performansı içlerin yapısal bütünlügünü etkileyen malzemeler için geçerlidir (bir bütün olarak veya ayrı parçalar halinde),

4.3.2. Malzemelerin Performansı

4.3.2.1.Mümkün oldugunca, malzemelerin özellikleri teknik çartnamelerde ve Avrupa Teknik Onay ortak esaslarında performans cinsinden açıklanmalıdır. Hesaplama, ölçüm ve test yöntemleri (mümkün olan hallerde), uyum kriterleri ile birlikte, ya ilgili teknik çartnamelerde veya bu çartnamelerde atıfta bulunulan referanslarda verilecektir.

4.3.2.2.Malzeme performanslarının ifadesi, Üye Ülkelerde halihazırda kullanılmakta olan ve Bölüm

3'te bahsedilen Temel Gerek dogrulaması için kullanılan temelle uyumlu ve bu belgelerin gerçek uygulaması göz önüne alınarak, 4.1.2 'de belirtilen Avrupa Kategori A standartlarında verilen çekilde olacaktır.

4.3.3. Malzemelerin uygunlugunun onaylanması

4.3.3.1. Malzemelerin "uygunlugunun onaylanması", Yönetmeligin 10,11,12. (Direktifin 13, 14 ve 15.) maddeleri ile EK-III’de belirtilen hüküm ve prosedürlere uyuldugu anlamına gelir. Bu hükümlerin amacı, kabul edilebilir bir olasılıkla, bir malzemenin performansının ilgili teknik çartnamede belirtilen çekilde elde edilecek olmasının saglanmasıdır.

4.3.3.2.Talimatlar Yönetmeligin EK-III (Direktifin EK III ) ve Avrupa Teknik Onayı ortak esaslarında ve teknik çartnamelerde belirtilecek olan ilgili hükümler çerçevesinde uyum onaylama prosedürlerine iliçkin göstergeleri içerecektir.

5. ÇALIÇMA ÖMRÜ, DAYANIKLILIK

5.1.Temel Gereklerle ilgili olarak yapı içlerinin çalıçma ömürlerinin iyileçtirilmesi

5.1.1.Temel Geregin karçılanması ile ilgili olarak, her bir iç türü veya bunlardan bazıları ya da içlerin bölümleri için makul oldugu düçünülebilecek olan çalıçma ömrü tedbirlerinin alınması, gerekli olduklarının düçünüldügü hallerde Üye Ülkelerin seçimine baglıdır.

5.1.2.Temel Gerekle ilgili olarak, içlerin dayanıklılıgı ile ilgili hükümlerin malzemelerin özelliklerine iliçkin oldugu hallerde, bu malzemelerle ilgili olan Avrupa Standartlarının hazırlanmasına iliçkin talimatlar ve Avrupa Teknik Onayı ortak esaslarında da dayanıklılık konularını içerecektir.

5.2. Temel Gereklerle ilgili olarak yapı malzemelerinin çalıçma ömürlerinin uzatılması

5.2.1. Kategori B' de yer alan çartlar ve Avrupa Teknik Onayı ortak esasları, kullanım amacıyla ilgili olarak malzemelerin çalıçma ömrüne ve bunun degerlendirilmesine iliçkin göstergeleri içerecektir.

5.2.2. Bir malzemenin çalıçma ömrü ile ilgili olarak verilen göstergeler, üretici tarafından verilen bir garanti olarak yorumlanamaz, ancak içlerin beklenen ekonomik çalıçma ömrüyle ilgili olarak dogru malzemelerin seçilmesi amaçlı bir araç olarak görülebilir.

EK

“MEKANIK DAYANIM VE STABILITE” TEMEL GEREUI ILE ILGILI YAPI MALZEMELERI


1.KAGIR YAPI MALZEMELERI

MALZEMELER

ILGILI ÖZELLIKLER

Kagir birimleri

Farklı malzemelerden, örnegin açagıdakilerden yapılmıçtır:

Kil

Kalsiyum silikat

Beton (normal ve hafif) Otoklavlanmıç havalandırılmıç beton Taç

Not : Kagir birimler farklı geometrilere sahip olabilir, örnegin : katı, perforeli, boçluklu.

• Boyutlara iliçkin toleranslar 1(yalnızca etiketleme amaçları için)

• Boçluklu kagir birimler içerisindeki boçlukların biçimi / boyutu / konumu

• Yogunluk

• Su emme özellikleri

• Boyutsal stabilite:

- Nem

• Basınç dayanımı

• Gerilme dayanımı (yalnızca özel durumlar için)

• Dıç yüzeylerin darbe dayanımı

• Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin degerlerine göre ve açagıdaki eylemler altında):

- Donma ve erime

Önceden hazırlanmıç ve önceden gruplandırılmıç harçlar,

örnegin açagıdakiler temelinde:

Çimento Kireç Reçine

• Yerleçme ve sertleçme sonrasında:

- Yogunluk

• Boyutsal stabilite:

- Nem

• Gerilme ve basınç dayanımı

• Ilgili kagir birimler üzerindeki bag

dayanımı

• Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin degerlerine

göre ve açagıdaki eylemler altında):

- Donma ve erime

- Kloritler

- Sülfatlar

1 Boyut toleranslarının etiketlenmesinin, listelenen yapısal özelliklere uygun ve makul oldugunda bu Açıklayıcı

Dokümanın kapsamına uydugu kabul edilir

Harç maddeleri

- Kireç için, yukarıdaki harç özelliklerini

etkileyen özellikler göz önüne alınacaktır

- Diger katkı maddeleri için bu listenin 3. kısmına bakınız.

Yatak eklemi takviyesi

Takviye harç yatagı eklemleri içine veya özel oluklar içine konabilir ve örnegin çubuklar, teller veya aglar biçiminde olabilir (geniçletilmiç metal levha, lehimli tel, örgü tel, tel merdiven)

• Ilgili harç içindeki bag dayanımı

• Gerilme dayanımı

• Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin degerlerine göre ve açagıdaki eylemler

altında):

- Korozyon etkileri

Baglantılar

Baglantılar örnegin sıradan duvar baglantıları, kayma baglantıları veya makaslama baglantıları (simetrik veya asimetrik) olabilir ve örnegin plastikten ya da metalden yapılabilir (çelik, paslanmaz çelik, fosfat bronz, bakır, alüminyum)

• Basınç dayanımı

• Gerilme dayanımı

• Bükülme sertligi

• Aynı zamanda (duvar baglantıları haricinde)

- Makaslama dayanımı

- Makaslama zorlugu

• Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin degerlerine

göre ve açagıdaki eylemler altında):

- Korozyon etkileri

Yardımcı bileçenler

Örnegin çeritler, kaldıraç askıları, destek köçebentleri ve kelepçeler

• Ilgili eylemler altında dayanım ve sertlik

• Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin

degerlerine göre ve açagıdaki eylemler altında):

- Korozyon etkileri

2.AHÇAP YAPI MALZEMELERI

MALZEMELER

ILGILI ÖZELLIKLER

Sert yapı kerestesi

Yuvarlak veya testere edilmiç, düzeltilmiç veya diger bir çekilde içlenmiç ve uçlarından birleçtirilmiç (yapıçtırıcıyla) olabilir.

Dayanıklılıgın veya yangına dayanımın arttırılması için içlenmemiç veya emprenye edilmiç olabilir.

• Açagıdakilerde dayanım ve elastiklik modülü:

- Bükülme

- Basınç

- Gerilme

- Makaslama

• Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin degerlerine göre ve açagıdaki eylemler altında):

- Agaca zarar veren mantarlardan, böceklerden ve deniz açındırıcılarından kaynaklanan biyolojik

etkiler

Yapıçtırılmıç lamine ahçap

Yatay veya dikey olarak lamine edilmiç, düz ve egimli, vb

Sert yapı kerestesi gibi ve ek olarak

• Bag entegrasyonu

- Yapıçtırıcı boyunca makaslama dayanımı

- Delaminasyon dayanımı

Diger yapıçkanlı ahçap malzemeleri

Yukarıda belirtilen çekilde bag entegrasyonu

Iletim hatları için ahçap direkler

• Öngörülen eylemler altında dayanım ve sertlik

• Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin degerlerine göre ve açagıdaki eylemler altında):

- Agaca zarar veren mantarlardan ve böceklerden kaynaklanan biyolojik etkiler

Ahçap esaslı paneller

Örnegin kontrplak, sunta, fiber panel, yönlü kenarlı panel, çimento bazlı panel

• Degiçken nem koçulları altında boyutsal stabilite

• Farklı nem koçullarında dayanım ve sertlik:

- Bükülme

- Basınç

- Gerilme

- Kesme

• Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin

degerlerine göre ve açagıdaki eylemler altında):

- Agaca zarar veren mantarlardan ve böceklerden kaynaklanan biyolojik etkiler

- Nem

• Bag bütünlügü

- Yapıçtırıcı boyunca makaslama dayanımı

- Delaminasyon direnci

Yapıçtırıcılar

(yerinde kullanımında)

Örnegin: fenolik, aminoplastik ve kasein

Bag bütünlügü:

- Kat ayırma direnci

- Büzülme etkisi

- Ahçapla etkileçim (asit hasarı)

Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin degerlerine göre)

Mekanik ve dübel tipi baglayıcılar

Örnegin: çiviler, raptiyeler,dübeller, agaç çiviler, civatalar ve vidalar

• Gerilme dayanımı

• Egilme dayanımı

• Egilmede sertlik

• Makaslamada eklem dayanımı

• Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin degerlerine göre ve açagıdaki eylemler altında):

• Korozyon etkenleri

Konnektör ve güçlendirilmiç metal levha

Sabitleyicileri

Örnegin: çivili levhalar, diçli levha konnektörleri, ayrı halka, makaslama levhaları

Birleçtirmede kesme dayanımı

Makaslamada sertlik

Döngüsel etkenler altında davranıç

Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin degerlerine göre ve açagıdaki eylemler altında):

• Korozyon etkenleri

3.BETON VE BETON MALZEMELERI (NORMAL-TAKVIYELI-ÖNGERILMELI)

MALZEMELER

ILGILI ÖZELLIKLER

Beton bileçenleri

ÇIMENTO (yerinde kullanım için)

Portland, Portland – kompoze, yüksek fırın cüruflu, puzzolanik, kompoze, düçük hidratasyon ısılı, hızlı sertleçen, sülfat dayanımlı, vb dahil olmak üzere

Sertleçmiç betonun ve harçların özelliklerini dogrudan etkileyenler ve açagıda sıralanmıç olanlar.

• Sülfata dayanım

• Alkali bileçiklere dayanım

AGREGALAR (yerinde kullanım için)

Örnegin: çakıl, kum, kırma taç, yüksek fırın cürufu, hafif agırlıklı agregalar, yeniden dönüçümle elde edilen agregalar

Sertleçmiç betonun (açagıya bakınız) ve harçların

(Harç içerigine bakınız) özeliklerini etkileyenler

• Alkali / agrega reaksiyonu

• Gradasyon

• Temizlik

Beton

Taze beton için

Içlenebilirlik

Sertleçmiç beton için

Konvansiyonel yaçlarda ve test oranında sertleçmiç

beton özellikleri:

• Yogunluk

• Basınç dayanımı

• Gerilme dayanımı

• Elastiklik modülü

• Maksimum basınç gerilmesi

• Büzülme katsayısı

• Nihai sürtünme katsayısı

Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin degerlerine göre ve açagıdaki eylemler altında):

• Donma ve erime

• Açınma

• Sülfat

Yüksek dayanımlı beton için ek olarak

- Enerji emme özelikleri (kırılganlıkla ilgili olarak)

- Kırılma enerjisi

- Burulma yükleme altındaki davranıç

Diger beton bileçenleri,

ILAVELER (yerinde kullanım için)

Örnegin: mikro silika, uçucu kül, yüksek fırın cürufu

Sertleçmiç beton özelliklerini etkileyenler: örnegin

Incelik modülü

Silika içerigi

Sülfatlar

Kloridler

Karbon içerigi

KATKI MADDELERI (yerinde kullanım için)

Yukarıda belirtilen çekilde ve diger bileçenlerle hasar verici etkileçim olmadıgında

Güçlendirilmiç çelik,

örnegin:

Güçlendirilmiç çelik(Beton Çeligi) Paslanmaz çelik

Galvanize çelik

Epoksi kaplanmıç çubuk Çubuklar – damarlı, düz, düzgün Nervürlü çubuklar

Kaynaklanmıç örgü

• Boyut toleransları1(yalnızca etiketleme amaçlı)

• Kaynaklanabilirlik

• Gerilme sınır dayanımı

• Akma dayanımı

• Yorulma dayanımı-düçük tekrarlı yorulma

• Çekillendirilebilirlik

• Elastiklik modülü

• Maksimum yükte uzama

• Bag dayanımı (betonla)

• Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin degerlerine göre ve açagıdaki eylemler altında):

- Korozyon etkenleri

YARDIMCI BILEÇENLER Örnegin: sabitleyiciler, kavrayıcılar

• Ilgili eylemler altında dayanım ve sertlik

Ön gerilimli çelik

Teller Çubuklar Çeritler

“Güçlendirilmiç çelik”te oldugu gibi ve ek olarak

• Gevçeme kayıpları

• Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin degerlerine göre ve açagıdaki eylemler altında):

- Basınç korozyonu

- Korozyon etkenleri

1 Boyut toleranslarının etiketlenmesinin, listelenen yapısal özelliklere uygun ve makul oldugunda bu Açıklayıcı

Dokümanın kapsamına uydugu kabul edilir

ÖNGERILMELI ELEMANLAR

(gerilme sonrası için) Ankrajlar Kavrayıcılar

• Hata dayanımı

• Hata halinde ve çalıçma yükünde uzama

• Yorulma dayanımı

• Betona yük aktarımı

• Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin degerlerine göre ve açagıdaki eylemler altında):

- Korozyon etkenleri

KANALLAR VE KILIFLAR

• Esnek davranıç faktörü

• Yanal yük dayanımı

• Gerilme dayanımı

• Su geçirmezlik

• Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin degerlerine göre):

SIVALAR

• Akıçkanlık ve yapıçma

• Sızdırmazlık

• Bag dayanımı

• Basınç dayanımı

• Sertleçme üzerinde büzülme deformasyonu

• Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin degerlerine göre ve açagıdaki eylemler altında):

- Don etkisine dayanım

- Diger bileçenlerle zararlı etkileçimlerin olmaması

4. METAL YAPI MALZEMELERI

MALZEMELER

ILGILI ÖZELLIKLER

Çelik ve alüminyum alaçımı malzemeler

Sıcak çekilmiç, soguk biçimlendirilmiç veya diger bir çekilde üretilmiç,

-farklı biçimli: levha, çubuk, T, L, H profilleri, yivli, boçluklu

-farklı materyallerden: Betonarme çelik, korozyona dayanımlı çelik, alüminyum

-boya, çinko, epoksi, eloksallama ile korozyona karçı korumasız veya korumalı malzemeler Aynı zamanda direkler ve levha direkler de bu

kapsama dahildir.

• Geometri toleransları

• Gerilme dayanımı

• Sınır gerilme dayanımı

• Yorulma dayanımı – düçük periyodik yorulma

• Kırılma sertligi (en düçük çalıçma ısısı ile ilgili olarak)

• Elastiklik modülü

• Çekillendirilebilirlik

• Sınır zorlama

• Kaynaklanabilirlik

• Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin degerlerine göre ve açagıdaki eylemler altında):

- Korozyon etkenleri

Yapısal baglayıcılar

Örnegin: perçinler, cıvatalar (somunlar ve contalar), çiviler, vidalar, vb

• Geometri toleransları

• Ürün dayanımı

• Sınır dayanım

• Yorulma dayanımı

• Kaynaklanabilirlik

• Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin degerlerine göre ve açagıdaki eylemler altında):

- Korozyon etkenleri

Kaynak malzemeleri (yerinde kullanımlar için)

Ilgili kaynaklanmıç eklemlerin dayanımı ve sertligi

5.DIUER YAPI MALZEMELERI

A) Genel jeoteknik kullanım için malzemeler

TOPRAK TAKVIYESI

Örnegin: jeotekstiller, jeolojik ızgaralar ve filamanlar

• Gerilme dayanımı

• Sertlik

• Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin degerlerine göre ve açagıdaki eylemler altında):

- Toprakta aktif olan çeçitli etkenler

- Mor ötesi ıçık

TOPRAK STABILIZASYONU

Çeçitli malzemeler, örnegin basınçlı sıva kaplamaları için

• Akıçkanlık ve yapıçma

• Toprak bileçenleri ile uyumluluk

• Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin degerlerine göre)

ZEMIN ANKRAJLARI

Örnegin: kaya cıvataları, toprak pimleri

• Gerilme dayanımı

• Makaslama dayanımı

• Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin degerlerine göre ve açagıdaki eylemler altında):

- Korozyon etkenleri

B) Prefabrik malzemeler

SU VE GAZ TEMIN SISTEMLERI VE KANALIZASYON SISTEMLERI

Örnegin: betondan (takviyeli veya takviyesiz), plastikten, çelikten, dökme demirden yapılmıç tüpler, borular ve baglantı parçaları, oluklar

• Geometri toleransları 2(yalnızca etiketleme

amaçları için)

• Iç basınç dayanımı

• Dıç basınç dayanımı

• Boyuna bükülme dayanımı

• Kırılma direnci

• Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin degerlerine göre ve açagıdaki eylemler altında):

- Topraktaki veya nakledilen maddelerdeki çeçitli etkenler

2 Geometri toleranslarının etiketlenmesinin, listelenen yapısal özelliklere uygun ve makul oldugunda bu

Açıklayıcı Dokümanın kapsamına uydugu kabul edilir

PREFABRIK YÜK TAÇIYICI BILEÇENLER VEYA PANELLER

Örnegin: Döçeme elemanları, çatı elemanları, kolonlar, duvar elemanları, bölücü duvarlar, temel

kiriçleri, kazıklar,yer altı boruları, lentolar

(kagirle kompozit eylem gösterenler de dahil), istinat duvarları, demiryolu traversleri, vb.

Uygun olan çekilde:

• Bükülme dayanımı

• Gerilme dayanımı

• Basınç dayanımı

• Makaslama dayanımı

• Burulma dayanımı

• Güçlendirilmiç makaslama dayanımı

• Bükülme sertligi

• Basınç sertligi

• Darbe dayanımı (duvarlar ve zeminler için özel kullanımlara iliçkin)

• Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin degerlerine göre):

PREFABRIK BETON ELEMAN BIRLEÇTIRICILERI

Yukarıdaki gibi ve ilave olarak

• Sürtünme katsayısı

METAL ELEMANLAR

Örnegin: Merdivenler, galeriler ve yürüme yolları, sabit merdivenler, ön cepheler

• Geometrik toleranslar2 (Yalnızca etiketleme için)

• Kullanımı uygun olan çekilde dayanım, sertlik

• Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin degerlerine göre ve açagıdaki eylemler altında):

-Korozyon

YAPISAL TAÇIYICILAR

• Basınç dayanımı

• Makaslama dayanımı

• Birleçik basınç / kesme dayanımı

• Basınç sertligi

• Makaslama sertligi

• Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin degerlerine göre ve açagıdaki eylemler altında):

- Oksidasyon

- Sıcaklık

- Yorulma

TITREÇIM IZOLATÖRLERI VE DAMPERLER

Örnegin: Kauçuk taçıyıcılar, enerji emici sistemler, sürtünme kuplörleri, vb.

Yapısal taçıyıcılarda oldugu gibi ve özellikle:

• Enerji emme özellikleri (örnegin histeresis egrisi biçimi ve stabilite)

C) Yol inçaatı ürünleri

YOLDA KULLANIM AMAÇLI AGREGALAR

• Gradasyon

• Temizlik

• Ayrıçmaya karçı dayanım

• Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin degerlerine göre ve açagıdaki eylemler altında):

- Yıpranmaya karçı dayanım

BITÜM

• Yogunluk

• Yumuçama noktası

• Sertlik

• Yüksek sıcaklıkta oksidasyona karçı dayanım

• Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin degerlerine göre ve açagıdaki eylemler altında):

- Iklim koçulları

- Kimyasallar

HIDROLIK BAULAYICILAR

Örnegin: Uçucu kül, yüksek fırın cürufu

• Gradasyon

• Kimyasal kompozisyon

• Yerleçme ve sertleçme sonrasındaki mekanik özellikler (basınç dayanımı, elastiklik modülü)

• Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin degerlerine göre)

BITÜMLÜ KARIÇIMLAR

• Bitümlü baglayıcı içerigi

• Agregaların gradasyonu

• Agregalara baglayıcının yapıçması

• Sıkıçtırma ve sertleçme sonrasında

- Sıkıçtırma

- Bükülme dayanımı

- Tekerlek izlerinin oluçumuna karçı dayanım

• Agregalara baglanan baglayıcının bag

dayanımı

• Dayanıklılık (yukarıdaki özelliklerin degerlerine göre ve açagıdaki eylemler altında):

- Yorgunluk

- Su

- Kimyasallar

EK-2

Temel Gerek No: 2

“YANGIN DURUMUNDA EMNIYET”

IÇINDEKILER

1. GENEL

1.1. Amaç ve Kapsam

1.2. Temel Gerekler ve ilgili malzemelerin performans düzeyleri veya sınıfları

1.3. Açıklayıcı Dokümanlarda kullanılan tanımlar

1.3.1. Yapı Içleri

1.3.2. Yapı malzemeleri

1.3.3. Normal bakım Kullanım amacı Ekonomik çalıçma ömrü

1.3.6. Etkenler

1.3.7. Performans

2. “YANGIN DURUMUNDA EMNIYET” TEMEL GEREUINE ILIÇKIN AÇIKLAMALAR

2.1. Yangın çartlarına giriç

2.2. Yangın Emniyeti Stratejisi

2.3. Yangın Emniyeti Alanında mühendislik hizmetleri

3. “YANGIN DURUMUNDA EMNIYET” TEMEL GEREUININ SAULANMASINA ILIÇKIN TEMEL ILKELER

3.1. Genel

3.2. Etkenler

3.3. Temel geregin saglanması

4. TEKNIK ÇARTNAMELER VE AVRUPA TEKNIK ONAYINA ILIÇKIN ORTAK ESASLAR

4.1. Genel

4.2. Yapı Içleri veya bunların bölümleri ile ilgili hükümler

4.2.1. Genel

4.2.2. Yapının yük taçıma kapasitesi

4.2.2.1. Prensiplere iliçkin açıklamalar

4.2.2.2. Ilgili yapı bölümleri

4.2.3. Yapı içleri içinde yangının ve dumanın genelleçmesinin ve yayılmasının sınırlandırılması

4.2.3.1. Prensiplere iliçkin açıklamalar

4.2.3.2. Ilk tutuçmanın önlenmesi

4.2.3.3. Yangının baçladıgı oda içinde yangının ve dumanın genelleçmesinin ve yayılmasının sınırlandırılması

4.2.3.4. Yangının baçladıgı odanın ötesine yangının ve dumanın yayılmasının sınırlandırılması

4.2.4. Yakındaki yapı içlerine yangının yayılmasının sınırlandırılması

4.2.4.1. Prensiplere iliçkin açıklamalar

4.2.4.2. Ilgili yapı bölümleri

4.2.5. Binadaki insanların tahliyesi

4.2.5.1. Prensiplere iliçkin açıklamalar

4.2.5.2. Ilgili yapı bölümleri

4.2.6. Kurtarma ekiplerinin emniyeti

4.2.6.1. Prensiplere iliçkin açıklamalar

4.2.6.2. Ilgili iç bölümleri

4.3. Yapı malzemelerine iliçkin hükümler

4.3.1. Temel gereklerle ilgili olabilecek malzemeler ve özellikleri

4.3.1.1. Yangına tepki çartlarına tabi olan malzemeler

4.3.1.2. Yangın çartlarına tabi olan çatılar için malzemeler

4.3.1.3. Yangına direnç çartlarına tabi olan malzemeler

4.3.1.4. Hizmetler içindeki malzemeler

4.3.1.5. Yangın algılama ve alarm tesisatlarının bileçenleri

4.3.1.6. Yangın söndürme tesisatlarının bileçenleri

4.3.1.7. Duman kontrol tesisat malzemeleri ve bileçenleri

4.3.1.8. Kaçıç amaçlı tesisat malzemeleri ve bileçenleri

4.3.1.9. Yangınla mücadele tesisatlarının bileçenleri

4.3.2. Malzemelerin performansları

5. ÇALIÇMA ÖMRÜ, DAYANIKLILIK

5.1. Temel gereklerle ilgili olarak yapı içlerinin çalıçma ömürlerinin iyileçtirilmesi

5.2. Temel gereklerle ilgili olarak yapı malzemelerinin çalıçma ömürlerinin uzatılması

EK: Tanımlar ve Terimler

TEMEL GEREK NO:2

YANGIN DURUMUNDA EMNIYET

1. GENEL

1.1 Amaç ve Kapsam

1.1.1. Bu Açıklayıcı Doküman, bundan sonra ‘Direktif’ olarak anılacak olan “Üye Ülkelerin Yapı

Malzemeleri ile ilgili kanunları, düzenlemeleri ve idari hükümlerinin uyumlaçtırılması hakkında 21
Aralık 1988 tarihli 89/106/EEC sayılı Konsey Direktifi” ile ilgilidir.
Bu Direktif'e uyumlu olarak 08 Eylül 2002 tarih ve 24870 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
“Yapı Malzemeleri Yönetmeligi” (89/106/EEC), bundan sonra “Yönetmelik” olarak anılacaktır.

1.1.2 Açıklayıcı Dokümanların amacı (Yönetmelik 4. ve 5./Direktif 3.maddelerine göre); uyumlaçtırılmıç standartların, Avrupa Teknik Onaylarının ve (Yönetmelik 4.6./Direktif 4. ve 5. maddelerinde belirtilen) diger teknik çartnamelerin kabul edilmesine iliçkin talimatlar arasında gerekli baglantıların oluçturulması için (Yönetmelik EK-1/ Direktif EK-I’de belirtilen) Temel Gereklere kesin biçim verilmesini saglamaktır.

Gerekli oldugu hallerde yapı malzemeleri ile ilgili diger yönetmelikler de göz önünde bulundurulacaktır.

1.1.3 Bu Açıklayıcı Doküman "Yangın Durumunda Emniyetin" ilgili olabilecegi iç kolları ile baglantılıdır. Yapı malzemelerini, malzeme gruplarını, özelliklerini ve performanslarını tanımlamaktadır.

Malzemenin her bir amaçlanan kullanımı için, talimatlarda CEN / CENELEC / EOTA ile birlikte gerekli olması halinde malzeme özelliklerinin degiçtirilmesine veya tamamlanmasına olanak veren adım adım bir prosedür kullanılmak suretiyle bu özelliklerden hangilerinin uyumlaçtırılmıç çartnamelerde yer alacagı detaylı olarak belirtilecektir.
Yönetmelik EK-I’de (Direktif EK-I), içlerin bu tür bir çart içeren yönetmeliklere tabi olması halinde geçerli olan Temel Geregin açagıdaki tanımı verilmektedir:
Yapı içleri, bir yangın çıkması halinde, açagıdakilerin gerçekleçmesini saglayacak çekilde tasarlanmalı ve inça edilmelidir:
a) Yapının yük taçıma kapasitesinin belirli bir süre için varsayılabilmesi,
b) Yangının ve dumanın yapının bölümleri içerisinde genelleçmesinin ve yayılmasının sınırlandırılması,
c) Yangının yakındaki yapılara sıçramasının sınırlandırılması,
d) Kullanıcıların yapıyı terk edebilmesi veya diger yollarla kurtarılabilmesi, e) Kurtarma ekiplerinin emniyetinin göz önüne alınması.

1.1.4 7 Mayıs 1985 tarihli Yeni Yaklaçım Konsey Kararına ve Direktife göre, Temel Geregin bu açıklamasının amacı Üye Ülkelerdeki Yapı Içleri için mevcut olan ve dogrulugu gösterilen koruma düzeylerinin azaltılmamasıdır.

1.2. Temel Gerekler Ve Ilgili Malzemelerin Performans Düzeyleri Veya Sınıfları

1.2.1 Yönetmeligin 5.(Direktifin 3 (2)) Maddesinde yer alan farklılıklar Topluluk mevzuatına göre tanımlandıgında ve onaylandıgında, temel gerekler ve ilgili malzeme performans sınıfları gerekli olabilir. Bu sınıfların amacı yapı malzemelerinin serbest dolaçımının ve serbest kullanımının saglanmasıdır.

Söz konusu sınıflar Açıklayıcı Dokümanlar veya Yönetmeligin 8/c (Direktifin 20.(2)(a).) maddesinde belirtilen prosedüre göre belirlenecektir. Bu prosedür bir malzeme performans sınıflandırılmasının kabul edilebilirlik sınırlarını tanımlar, Komisyon uygunluk için talimatla CEN, CENELEC veya EOTA’yı ister.
Bir Üye Ülkenin Yönetmeligin 13. (Direktifin 6.(3).) maddesine uygun olarak, sınıflar arasından yalnızca birine veya bu sınıflardan bazılarına kendi bölgesinde veya bu bölgenin bir bölümünde uyulması gerektigini belirtmesi halinde, bu yalnızca Yönetmeligin 5. (Direktifin 3.(2).) maddesinde belirtilen farklılıklar temelinde yapılacaktır.

1.2.2 Yönetmeligin 5.(Direktifin 3.(2).) maddesinde belirtilen onaylanmıç farklılıkların tanımlanmadıgı hallerde, malzeme performansı sınıfları veya düzeyleri aynı zamanda standart hazırlayanlar tarafından belirleyicilere, imalatçılara ve alıcılara kolaylık saglanması amacıyla kullanılabilir. Belirli malzemeler için, sınıflar (veya düzeyler) standardın malzeme performansının amaçlanan kullanıma uyumlaçtırılması için kullanılmasını kolaylaçtırır.

Malzemelere iliçkin bu tür performans sınıfları veya düzeyleri konusunda Yönetmeligin 4 ve
8/c (Direktifin 4 (1)) maddesine atıfta bulunabilir, bu nedenle de Komisyonu ve Yapı Daimi Komitesini talimatların uygulanması çerçevesinde bu konu ile ilgili olarak yürütülen içlerden haberdar kılmak standardı hazırlayanlar tarafından yapılacaktır.

1.2.3 Yapı içleri veya malzemeler için sınıfların her tanımlanmasında, en az bir Üye Ülkenin söz konusu alanda hiçbir yasal çartı olmaması halinde, "performans belirlenmemiçtir" adında bir sınıfın oluçturulması gerekir.

1.3. Açıklayıcı Dokümanlarda Kullanılan Tanımlar

1.3.1. Yapı içleri

Hem bina hem de diger inçaat mühendisligi içlerini içermek üzere tüm yapı içlerini ifade eder. Yapı içleri örnegin; konutları, endüstriyel, ticari, ofis, saglık, egitim, eglence ve tarım binalarını, köprüleri, yolları ve otobanları, demiryollarını, boru çebekelerini, açık ve kapalı spor tesislerini, rıhtımları, platformları, dokları, yükseltme havuzlarını, kanalları, barajları, kuleleri, tankları, tünelleri, vb. kapsar.

1.3.2. Yapı malzemeleri

1.3.2.1 Bina ve diger inçaat mühendisligi içlerini içermek üzere tüm yapı içlerinde kalıcı olarak kullanılmak amacıyla üretilen bütün malzemeleri ifade eder. "Yapı malzemeleri" veya "malzemeler" ifadesi, Açıklayıcı Dokümanlarda kullanıldıgında, yapı içlerinin Temel Gereklere uymasını saglayan prefabrike sistemlerin ve/veya tesisatların malzemelerini, unsurlarını ve bileçenlerini de (tek baçlarına veya bir kit içerisinde) içerir.

1.3.2.2 Bir malzemenin yapı içleri içerisinde kalıcı olarak kullanılması, malzemenin çıkartılmasının yapının performans kapasitelerini düçürmesi ve malzemenin demonte edilmesinin veya degiçtirilmesinin yapı faaliyetlerini içermesi anlamını taçır.

1.3.3. Normal bakım

1.3.3.1 Bakım, yapının kullanım süresince tüm fonksiyonlarını yerine getirebilmesini saglamak amacıyla yapıya uygulanan koruyucu tedbirlerden ve diger tedbirlerden oluçan çalıçmaların bütünüdür. Bu tedbirler temizligi, servisi, yeniden boyamayı, tamiri, gerekli olması halinde içlerin parçalarının da degiçtirilmesini vb içerir.

1.3.3.2 Normal bakım genellikle incelemeleri kapsar ve sonuçta ortaya çıkan maliyetler göz önüne alınarak yapılması gereken müdahalenin maliyetinin ilgili iç parçalarının degeri için uygun oldugu hallerde gerçekleçtirilir.

1.3.4. Kullanım Amacı

Yapı malzemesinin kullanım amacı, malzemenin ekonomik açıdan makul çalıçma ömrü boyunca Temel Gereklerin yerine getirilmesidir.

1.3.5 Ekonomik çalıçma ömrü

1.3.5.1 Ekonomik çalıçma ömrü, içlerin performansının Temel Gereklerin yerine getirilmesi için uygun olan bir düzeyde tutuldugu süredir.

1.3.5.2 Ekonomik çalıçma ömrü, açagıda örnekleri verilen tüm ilgili konuların dikkate alınmasını gerektirir:

- Tasarım, yapım ve kullanım maliyeti,
- Kullanımın durmasından kaynaklanan maliyetler,
- Çalıçma ömürleri boyunca içlerdeki hata riskleri ve bunların sonuçları ve bu riskleri kapsayan sigorta maliyetleri,
- Planlanan kısmi yenileme,
- Inceleme, bakım ve onarım maliyetleri,
- Içletme ve idare maliyetleri,
- Elden çıkarma,
- Çevre ile ilgili konular.

1.3.6. Etkenler

Yapı içlerinin Temel Gereklere uyumunu etkileyebilecek olan etkenler yapı içleri veya iç bölümleri üzerinde etkili olan faktörler tarafından ortaya çıkarılır. Bu tür faktörler mekanik, kimyasal, biyolojik, termal ve elektromanyetik faktörleri içerir.

1.3.7. Performans

Performans, yapı içlerinin, içlerin bir bölümünün veya malzemenin amaçlanan hizmet koçulları (içler veya iç parçalan için) veya kullanım amacı koçulları (malzemeler için) altında maruz kaldıgı veya ürettigi davranıçın niceliksel bir ifadesidir.

2. "YANGIN DURUMUNDA EMNIYET" TEMEL GEREUINE ILIÇKIN AÇIKLAMALAR

2.1. Yangın Çartlarına Giriç

Bu belgeye iliçkin tanımlar ve terimler için Ek I'e bakınız.
Yangın emniyet çartları EEC ülkelerindeki içler ile ilgili yönetmeliklerin hayati bir bölümünü oluçturur. Yapı içlerinde yangın emniyeti binaların genel görünümü ve yapıların, yapı malzemelerinin, hizmetlerinin ve tesisatlarının ve yangın emniyet tesisatlarının yangın koçullan altındaki performansı ile ilgili çartları içerir.
Bu tür çartlar normalde konutlar, oteller, toplantı odaları, ofisler, endüstriyel yapılar, vb gibi yerler için, insan sayısı riski ve yangın riski göz önüne alınarak formüle edilir.

2.2. Yangın Emniyeti Stratejisi

Yangın emniyeti hedefleri Temel Gerekler tanımında verilen konularla ilgilidir - bkz. l. l (3). Stratejinin önemli bir bölümü yangınların meydana gelmesinin en alt seviyeye indirilmesidir
(yangının önlenmesi), ancak bu belge kapsamı, örnegin yangın emniyeti yönetimi gibi ilgili tüm
faktörleri içermez.
Yangının geliçmesi ve büyümesi içerigin (yangın yükünün) dogası ve dagılımı, hava temini, yapı içleri muhafazasının termal özellikleri, yangın ve duman kontrol sistemleri ve yangından korunma sisteminin etkinligi gibi çok sayıda faktöre baglıdır. Bununla birlikte, bina içerigi bu Direktifin konularından biri degildir. Bir odanın iç döçemesinin (duvar ve tavan yüzeyleri ve döçeme kaplamaları) yangına reaksiyon performansı, yangın ve dumanın hangi hızda geliçebilecegini etkileyebilir ve bu nedenle de genellikle kontrol edilir.
Buna ek olarak içerideki insanların yangın emniyeti bir yangının erken algılanması ile de geliçtirilebilir, bu emniyet otomatik bir yangın algılama ve alarm sistemiyle ve / veya yangının uygun yangından korunma sistemleri ile söndürülmesi yoluyla saglanabilir.
Bir yangın bölmesi, yangına ve dumana (duman bariyeri) bölümlendirme oluçturan bir sınırla çevrilir. Yangının kabul edilemez bir boyutta geliçip yapı içleri içerisinde tehlikeli bir çekilde dumanın yayılmasını önlemek için, bu tür odaların sınırlarının normalde belirli bir süre için yangına direnç gösterecek çekilde inça edilmesi gerekir. Ilgili bölmeyi çevreleyen yapının yangına dirençli olması gerekirken, aynı zamanda yakındaki bölmelerle bir iletiçim yolunun da bulunması gerekir. Bu nedenle, kapıların, merdivenlerin ve yürüyen merdivenlerin vb. kullanımı bölmelerin bütünlügünü (yangın ve duman bariyerlerini) ortadan kaldırmamalıdır.
Bölmelendirmenin bütünlügüne iliçkin ön çartlardan biri ana yapının genel stabilitesidir. Yangının komçu (ayrı) binalara yayılmasının sınırlandırılması veya önlenmesi yangın
emniyeti stratejisindeki bir sonraki önemli basamaktır.
Itfaiyenin / kurtarma ekiplerinin müdahalesi yapı içlerinde yangın emniyetinin saglanmasında önemli bir rol oynar. Yukarıda yangından korunma ile ilgili olarak verilen hükümler ve bu amaçla kullanılacak olan araçlar itfaiye tarafından gerçekleçtirilecek müdahale, yangınla mücadele ve kurtarma içlemleri ile yakından baglantılıdır.
Itfaiye eyleminin etkisinin direkt olarak belirtilmedigi hallerde bile, yapı içlerinin yangın emniyetine iliçkin gerekli hükümler Üye Ülkelerde farklı çekillerde oluçturulur ve farklı çekillerde dikkate alınabilir.
Yukarıda verilen strateji "Yangın halinde emniyet" hakkındaki Temel Geregin amacı ve beç baçlık ile uyumludur, bkz. 1.1 (3). Beç baçlık birbirinden bagımsız degildir. Bu belgede, ilgili yapı malzemeleri uygun baçlık altında tanımlanmıç ve sıralanmıçtır ve özellikleri Bölüm 4.3'te verilmiçtir.

2.3. Yangın Emniyeti Alanında Mühendislik Yaklaçımı

Yangın emniyeti mühendisligi gerekli yangın emniyeti düzeyinin degerlendirilmesi ve gerekli emniyet tedbirlerinin tasarlanması ve hesaplanması için mühendislik prensiplerinin uygulanması yoluyla gerçekleçtirilen bir yaklaçımdır.
Yapı içlerinin yangın emniyeti ile ilgili olarak, yangın emniyeti mühendisligi birçok çekilde kullanılabilir:
(a) Yangının ve yangın atıklarının yapı içerisinde nasıl geliçtiginin, nasıl yayıldıgının belirlenmesi ;
- Odalarda yangının geliçmesinin hesaplanması,
- Yangının baçladıgı odanın dıçında bina içinde veya dıçında yangının yayılmasının hesaplanması,
- Binalarda ve benzeri yapılarda yangın atıklarının hareketinin degerlendirilmesi. (b) Etkenlerin degerlendirilmesi ;
- Insanların ve yapının ısıya ve yangın atıklarına maruz kalması,
- Binalarda ve / veya diger yapılardaki mekanik etki.
(c) Yapı içlerinin yangına maruz kaldıklarında sahip oldukları performansın degerlendirilmesi ;
- Geliçen yangınlarda tutuçabilirlik, alevin yayılması, ısının serbest kalma hızı, duman ve toksik gazların üretimi gibi özellikler,
- Yük taçıma kapasitesi ve ayırma fonksiyonu açısından yangından etkilenen yapıların direnci. (d) Algılama, aktivasyon, söndürme vb konularda degerlendirme yapılması ;
- Kontrol sistemlerinin, söndürme sistemlerinin, itfaiyenin, bina içindekilerin aktivasyon süreleri,
- Yangın ve duman kontrol sistemlerinin etkisi (söndürme elemanları da dahil olmak üzere),
- Yangın / duman detektörlerinin yapısına ve yerine baglı olarak algılama sürelerinin degerlendirilmesi,
- Söndürme ve diger emniyet cihazlarının etkileçimi.
(e) Tahliye ve kurtarma çartlarının degerlendirilmesi ve tasarımı;
Çu anda yangın mühendisligine iliçkin olarak yalnızca bazı konular geliçtirilmiçtir. Küresel, tutarlı bir yaklaçımın geliçtirilmesi için önemli bir araçtırma çabasının gösterilmesi gerekmektedir.
Bir mühendislik yaklaçımı malzemelerin ilgili özelliklerinin verilmesini, hesaplama, tasarım prosedürlerinin, üzerinde anlaçılmıç ve uyumlu bir temelde geçerli kılınmasını gerektirir.

3. "YANGIN DURUMUNDA EMNIYET" TEMEL GEREUININ SAULANMASINA

ILIÇKIN TEMEL ILKELER

3.1. Genel

3.1.1. Bu bölümde, "Yangın Durumunda Emniyet" Temel Gereginin saglanması için Üye Ülkelerde kullanılmakta olan temel prensipler tanımlanmaktadır. Yapı içlerinin bu Temel Geregi içeren yönetmeliklere tabi oldugu hallerde, halihazırda bu prensiplere uyulmaktadır. Bölüm 4'te bu Temel Gerege, Yönetmeligin 4. ve 6. (Direktif 4.) maddelerinde sözü geçen teknik çartnamelere uyularak nasıl uyum saglanabilecegi konusunda ortak esaslar açıklanmaktadır.

3.1.2. Temel Gerek, mümkün olan ölçüde, yapı içleri için ekonomik çalıçma ömrü boyunca kabul edilebilir.

3.1.3. Temel Gerege uyum, özellikle açagıdakilerle ilgili ve birbirleriyle iliçkili olan çok sayıda tedbirle saglanır:

- Yapı içlerinin planlanması, tasarlanması, gerçekleçtirilmesi ve gerekli bakımı,
- Yapı malzemelerinin özellikleri, performansları ve kullanımı.

3.1.4. Yapıların planlanmasının, tasarlanmasının ve yapılmasının denetlenmesine, ilgili tarafların ve kiçilerin yeterliliklerine iliçkin tedbirlerin alınması, gerekli oldugunu düçündükleri hallerde, Üye Ülkelerin seçimidir. Bu denetimin ve bu yeterlik kontrolünün malzemelerin özellikleriyle dogrudan baglantılı oldugu hallerde, ilgili hükümler, ilgili malzemelere iliçkin Avrupa Teknik Onayı ortak esaslarının ve standartların hazırlanmasına iliçkin talimatlarla belirlenecektir.

3.2 Etkenler

3.2.1. Malzemelerin performansı belirtilen etkenle iliçkilidir.

Bu Açıklayıcı Dokümanda, Etken teriminin mekanik (örnegin termal geniçlemeden ve darbelerden kaynaklanan yükler, kuvvetler), termal, çevre koçullarının neden oldugu (örnegin havalandırma, nem) veya bunların birleçimi bir etken oldugu kabul edilir.
Termal bir etken radyasyondan, konveksiyondan ve iletimden oluçur. Zamana karçı termal etken düzeyi, yangının geliçme safhasıyla tanımlanır ve son kullanım koçullarında malzeme performansının degerlendirilmesi içerisinde yapılan hesaplamalar veya testlerle simule edilir.
Termal etkenler için, açagıdaki maruz kalma düzeyleri tanımlanmıçtır:
- Küçük tutuçturma kaynagı (örnegin kibrit türü),
- Tek baçlarına yanan kalemler (örnegin yanan mobilya, endüstriyel müçtemilatta depolanan malzemeler),
- Tamamen geliçmiç yangın (örnegin dogal yangına maruz kalınması, standart ısı / zaman egrisi).

3.2.2. Malzemelerin yangına maruz kalma performanslarının degerlendirilmesi için, radyasyon, konveksiyon ve bu maruz kalma hallerinin bir birleçimi kullanılır. Termal etkenler maruz kalmanın türü, çiddeti ve süresine baglıdır ve yerel alev yayılsın veya yayılmasın açagıdakilerle karakterize edilebilir:

- Alevin boyutu,
- Radyasyon düzeyi,
- Yayılma özelligi gösteren ısı aktarım düzeyi (yanma gazı ısısı ve hızı),

3.2.3. Yangın algılama tesisatlarının, duman kontrolünün ve yangın söndürme tesisatlarının tepkisinin degerlendirilmesi için, tek bir kalemi veya yanan bir lokalize malzeme grubunu simule eden yangınlar kullanılır.

Etkenler maruz kalmanın türüne, çiddetine ve süresine baglıdır ve açagıdakilerle karakterize
edilir:
- Isının serbest kalma hızı,
- Alev yüksekligi ve üretilen duman miktarı,
- Yangın alanı (yüzeyi yanan alan),
- Isı düzeyi,

3.2.4. Yapıların yangına direncinin degerlendirilmesi için, Üye Ülkelerde açagıdaki olasılıklar geçerlidir:

(a) Dogal yangın senaryolarının düçünülmesi (açagıda listesi verilen parametrelerle tanımlanır)
Bir yapının (örnegin oda, oda grubu, yapı içlerinin bir bölümü) içerisinde yangının neden oldugu termal etkenin hesaplanmasında açagıdakiler göz önüne alınmalıdır:
- Yangın yükü (tür, miktar ve yanma hızı),
- Yangın için hava temini,
- Muhafazanın geometrisi ve boyutu (yangın bölmesi ile tanımlanan),
- Muhafazanın termal özellikleri.
Kullanılan yangın emniyeti stratejisine veya mühendislik yaklaçımına baglı olarak, aynı zamanda açagıdakiler de dikkate alınabilir:
- Yangın söndürme tesisatının etkisi (örnegin sprinkler tesisatı),
- Itfaiye / kurtarma ekibi etkisi (bir yangın algılama tesisatı ile baçlatılabilir). (b) Konvansiyonel yangın senaryolarının düçünülmesi
Temel gerek, yangının yayılmasının sınırlandırılmasını ve yapının yük taçıma kapasitesinin belirli bir süre için yeterli olmasını gerektirir. Bu gerekler yük taçıyıcı ve / veya ayırıcı elemanların yangına karçı direncinin geliçtirilmesi ile karçılanabilir. Tamamen geliçmiç bir yangın için "standart sıcaklık / zaman egrisinin" bir model olarak kullanılması konusunda uluslar arası bir anlaçma saglanmıçtır. Bu egri, açagıdaki bagıntıyı verir:
T= 345 log10 (8t + 1) + 20
Burada T= yanma gazı sıcaklıgı, ˚C
t= yangın testi sırasında dakika cinsinden termal maruz kalma süresidir.
"Standart sıcaklık / zaman egrisi", tamamen geliçmiç bir yangına maruz kalan malzemelerin performansının degerlendirilmesinde kullanılan konvansiyonel bir modeldir. Bu sıcaklık / zaman egrisinin kabul edilmesi termal etkenin temsilinde bir basitleçtirme niteligi taçır.
Bölüm 4'te belirtilen özel yangın durumları için, malzemeler 300, 600 ve 820°C'a kadar standart sıcaklık / zaman egrisine maruz bırakılacak, bu düzeylerde test süresi boyunca tutulacaklardır.
Dogal bir yangınla ilgili termal etkenin çiddeti "standart sıcaklık / zaman egrisi" ile ilgili olandan daha yüksek veya daha düçük olabilir. Daha çiddetli bir etkide (özellikle daha hızlı sıcaklık artıçı) yangın direncinin geliçtirilmesi için uyumlu bir hidrokarbon egrisi kullanılır ve bu egri açagıdaki bagıntıya sahiptir:
T= 1080 [l - 0,325 exp (-0,167t) - 0,675 exp (-2,5t)] + 20 (t= dakika cinsinden zaman)
"Standart sıcaklık / zaman egrisinden" daha düçük bir sıcaklık artıç hızına sahip olan bir test (bu alev çıkarmadan yanmayı gösteren bir egridir) örnegin 4.3.1.3.4'te belirtilen koçullarda gerekli olabilir, ancak yalnızca yavaç geliçen dogal bir yangına maruz kalan malzemenin performansının söz konusu malzemenin "standart sıcaklık / zaman egrisinin" ısınma koçullarına maruz kalması durumunda elde edilen performanstan çok daha düçük olacagının beklenmesi halinde gereklidir. Alevsiz yanma egrisinin bagıntısı açagıda verilmiçtir:
T= 154 (t)0'25+ 20
(t= dakika cinsinden zaman)
Test numunesine ısı aktarımı koçulu test çartlarında yer almaktadır.
Özel ekstrem yangın senaryosu için (örnegin trafik tünelleri, nükleer tesisler, vb) çok daha
çiddetli konvansiyonel egriler belirlenebilir.
(c) Yangına karçı direncin hesaplanmasına iliçkin temel ilkeler
Yangın direnci hesabı yapılırken yük taçıma kapasitesinin, bütünlügünün ve yalıtımın göz önüne alınması gerekir. Bu, bir hesaplama halinde, yangından elemana ısı transferi hakkında bilgi sahibi olunmasını gerektiren elemanın termal tepkisinin önceden hesaplanmasını veya bu konuda deneysel verilere sahip olunmasını gerektirir.
Konvansiyonel bir sıcaklık / zaman egrisi kullanıldıgında (örnegin yukarıda verilen ISO 834 sıcaklık / zaman iliçkisi), uyumlaçtırılmıç testte ortaya çıkan koçullara karçılık gelen uygun konvektif ve radyatif ısı transferi katsayılarının kullanılması gerekir. Diger yangına maruz kalma tasarımlarında (örnegin hidrokarbon yangınları ve alevsiz yangınlar), uygun bir ısı aktarım katsayısının kullanılması gerekir.
Bütünlük degerlendirmesi bazı durumlarda zordur, çünkü bilgi gerektirir; bu bilgi örnegin elemanda çatlakların ve deliklerin geliçmesi olasılıgı hakkındadır ve yalnızca bir yangına direnç testi yapılarak elde edilebilir.
Not: Yangın yükü yogunlugu, binalar üzerindeki etkenlerin belirlenmesi amaçlı genel felsefeye göre veya gerçek yangın yükü ölçülerek, bina türüne baglı tasarım degerlerinden belirlenebilir.

3.3. Temel Gerege Uyuldugunun Dogrulanması

Temel Gerege veya belirtilen Temel Gerek düzeyine, yapı malzemelerinin uyumlaçtırılmıç özellikleri temelinde uyuldugunun dogrulanması için çeçitli yöntemler kullanılabilir. Bunların hiçbiri, ilgili teknik çartnamelere uyan bir malzemenin kullanımı önünde engel oluçturmayacaktır.
Ilgili çartın ulusal yönetmeliklerde açıklanması üç farklı yaklaçıma veya bunların bir kombinasyonuna göre gerçekleçtirilebilir:
- Yapı Içlerine iliçkin minimum performans gereginin sayısal olarak veya genel terimlerle ifade edilmesi mümkündür. Genel terimlerle yapıldıgı hallerde, Yapı Içlerine iliçkin gerekli malzeme özellikleri arasında bir baglantı kurulması gerekir,
- Malzemelerin minimum yangın performansının ifade edilmesi durumunda; (örnegin yangına direnç, yangına tepki, yangın emniyeti tesisatlarının performansı) ifade teknik çartnamelere atıfta bulunularak yapılacaktır,
- Yapı Içleri içinde veya yakınında bulunan insanların maruz kalabilecegi kritik yangın çevresi düzeylerinin ifade edilmesi durumunda Uyumlaçtırılmıç terminoloji kullanılacaktır.
Bölüm 4'te yangın performansının degerlendirilmesi yöntemleri ve çartnamelere uyumun dogrulanması yöntemleri ile ilgili prensipler ifade edilmektedir.

4. TEKNIK ÇARTNAMELER VE AVRUPA TEKNIK ONAYINA ILIÇKIN ORTAK ESASLAR

4.1. Genel

4.1.1. "Teknik Çartnameler" Yönetmeligin 4 ve 6. (Direktif 4) maddesinde belirtilenlerdir. Yapı malzemesinin "Avrupa Teknik Onayına Iliçkin Ortak Esasları", Yönetmeligin 4.,5. ve 8/c (Direktif

11.) maddeleri ile EK-III’ de sözü geçenlerdir.

4.1.2. Açagıdakiler arasında genel bir ayrım yapılır:

- Kategori A: Bunlar, Direktifte belirtilen Temel Geregin karçılanması amacıyla, binaların ve inçaat mühendisligi içlerinin ve bu içlerin bölümlerinin veya bunların özel yönlerinin tasarımı ve uygulanması ile ilgili olan standartlardır. Üye Ülkelerin yasalarında, yönetmeliklerinde ve idari hükümlerinde varolan farklılıkların uyumlu malzeme standartlarının geliçtirilmesini önledigi hallerde, Direktif kapsamında Kategori A'da yer alan standartlar dikkate alınmalıdır.
- Kategori B: Bunlar, Yönetmeligin 10,11ve 12.maddeleri ile EK-III’e (Direktif madde 13, 14 ve 15’e) göre münhasıran uyumu onaylanmasına ve içaretlemeye tabi olan yapı malzemeleri ile ilgili olan Avrupa Teknik Onayına iliçkin teknik çartnameler ve ortak esaslardır. Bunlar bir ürünün; temel gerekleri, test etme ve uyum kriterlerinin gerçekleçtirilmesini etkileyebilecek karakteristiklerin performans ve/veya dayanıklılık dahil diger özellikleri kapsayan çartlarla ilgilidirler.
Yapı malzemesi veya çok sayıda yapı malzemesiyle ilgili olan Kategori B standartlar farklı bir karaktere sahiptir ve yatay (Kategori Bh) standartlar olarak adlandırılırlar.

4.1.3. A ve B Kategorileri arasındaki ayrımın amacı ilgili belgelerde sözü geçen içe iliçkin farklı önceliklerin belirlenmesi degil, Üye Ülkelerdeki ve Avrupa Standardizasyon ve Teknik Onay mercilerindeki yetkililerin Direktifin uygulanması konusundaki sorumlulukları arasında varolan farkın yansıtılmasıdır.

4.1.4. Temel Gerege uyum açısından bu belgelerin kaliteli olmasının saglanması için, bu Açıklayıcı Doküman hükümleri, Avrupa standartlarının Avrupa Teknik Onayına iliçkin ortak esasların hazırlanması amaçlı talimatlarda özel koçullarda yer alacaktır.

4.1.5. Kategori A standartlarda yapılan varsayımlar ve Kategori B standartlardakiler birbiri ile uyumlu olacaktır.

4.1.6. Kategori B'deki teknik çartnameler ve Avrupa Teknik Onayı ortak esaslarında, ilgili malzemelerin kullanım amacı belirtilecektir.

4.2. Yapı Içleri Veya Bunların Bölümleriyle Ilgili Hükümler

4.2.1. Genel

"Yangın Durumunda Emniyet" Temel geregi ile ilgili yapı içlerinin performansının dogrulanması açagıdakileri içerebilir:
- Örnegin bir odada yangının geliçmesinin (dumanın ve tehlikeli yangın atıklarının oluçması da dahil olmak üzere), yangının ve dumanın yapı içleri içinde yayılmasının ve yakındaki yapılara ve çevreye yayılmasının degerlendirilmesi amaçlı yöntemler.
- Yapıların performansının ve tasarımının degerlendirilmesi amaçlı yöntemler, örnegin yapısal yangın performansı, duman havalandırma tesisatları, basınç tesisatları, sprinkler tesisatları, yangın algılama ve alarm tesisatları.
- Yangın, bina içindekiler, yangından korunma tedbirleri ve yangınla mücadele ve kurtarma faaliyetleri arasındaki etkileçimin degerlendirilmesi amaçlı yöntemler.
Temel gerek düzeyleri açagıdakilerin bir fonksiyonu olabilir:
- Yapı içlerinin türü, kullanımı ve konumu,
- Genel planı,
- Acil durum tesislerinin mevcudiyeti.

4.2.2. Yapının yük taçıma kapasitesi

4.2.2.1. Prensiplere iliçkin açıklama

Yangın halinde bir binanın ana yapısının stabilitesi açagıdaki özelliklere sahip olmalıdır:
- Binadaki kiçilerin bina içinde kalacakları varsayılan sürede emniyetinin saglanması,
- Kurtarma ekiplerinin ve yangınla mücadele edenlerin emniyetinin artırılması,
- Binanın insanlara zarar verecek çekilde çökmesine karçı önlem alınması,
- Yangın emniyeti ile ilgili yapı malzemelerinin gerekli süre boyunca fonksiyonlarını yerine getirmesine olanak verilmesi.
Gerekli stabilite süresi genellikle konvansiyonel yangına karçı direnç süreleri ile ifade edilir ve düzenleyicilerin hedeflerine baglıdır.
Açagıda bazı düzenleyicilerin hedeflerine iliçkin örnekler yer almaktadır:
- Sınırlı yangın yükü yogunluguna sahip olan binalar için veya yapıların çökmesinin yarattıgı sonuçların kabul edilebilir oldugu hallerde hiçbir yangın direnci çartı belirtilmez,
- Bina içindekilerin emniyetli bir çekilde tahliye edilmesi ve kurtarma ekiplerinin müdahalesi için belirlenebilecegi hallerde, belirli bir süre için yangına karçı direnç,
- Itfaiyenin / kurtarma ekiplerinin müdahalesi göz önüne alınmaksızın, binada veya bir bölümünde bulunan tüm yanabilir malzemelerin tamamen yanması için gerekli süre boyunca ana yapının ayakta kalmasını saglayacak bir ana yapı yangın direnci.
Binaların stabilitesinin yeterli ana yapı yangın direnci ile saglanması gerekir. Halihazırda, ana yapının yangına karçı direnci ile, münferit elemanların yangın direncinin en az aynı olması ve baglantıların ana yapının yangın direncini azaltmaması ile gösterildigi kabul edilmektedir.
Yapı elemanlarının termal geniçlemesinin, sapmasının ve / veya hatasının sonuçlarının neden oldugu dolaylı etkenlere dikkat çekilmektedir.

4.2.2.2. Ilgili Yapı bölümleri:

(a) Yangın ayırıcı fonksiyona sahip olan veya olmayan yük taçıyıcı parçalar
Duvarlar (iç ve dıç), Döçemeler,
Çatılar, Kolonlar, Kiriçler, Merdivenler,
(b) Yangın karçı katkıda bulunan elemanlar
Pasif:
- Asma tavanlar / tavan membranı,
- Dikey koruyucu membran,
- Yangından koruyucu metal kaplamalar ve kaplamalar,
- Suyla dolu kısımlar. Aktif:
- Su püskürtme tesisatı (Su püskürtme sisteminin amacı, bu durumda yapısal elemanların sogutulmasıdır.)

4.2.3. Yapı içleri içinde yangının ve dumanın genelleçmesinin ve yayılmasının sınırlandırılması

4.2.3.1. Prensibe iliçkin açıklama

Hedefler açagıda sıralanmıçtır:
- Yangının baçladıgı yerin yakınında veya uzagında bulunan bina içindeki kiçilerin kaçmak için yeterli süreye sahip olmalarına olanak vermek üzere yangının geliçmesinin, yangın ve dumanın yayılma hızının düçürülmesi,
- Itfaiye / kurtarma ekiplerinin çok fazla büyümeden yangını kontrol altına almasına olanak verilmesi,
Bunlar, açagıdaki yollarla elde edilebilir:
- Ilk tutuçmanın önlenmesi,
- Yangın ve dumanın yangının çıktıgı odada yayılmasının ve büyümesinin sınırlandırılması,
- Yangın ve dumanın yangının çıktıgı odanın dıçında yayılmasının sınırlandırılması.

4.2.3.2. Ilk tutuçmanın önlenmesi

4.2.3.2.1. Genel

Ilk tutuçmanın önlenmesi kullanıcıya verilecek talimatlardan ekipman ve düzeneklerin detaylarına iliçkin çartlara ve bunların yanı sıra yapı içlerinde bu ekipman ve düzeneklerin tesis edilmesine iliçkin çartlara kadar bir dizi koçula baglıdır.

4.2.3.2.2. Ilgili yapı içler ve yapı parçaları

Üye Ülkelerde geçerli olan hükümler açagıda açıklanmıçtır: (a) Elektrik Tesisatları
Elektrik tesisatları açagıdakileri saglayacak çekilde tasarlanır ve tesis edilir:
- Yangın baçlatmamaları,
- Yangına aktif olarak katkıda bulunmamaları,
- Yangının yayılmasının sınırlı olması,
- Yangın halinde etkin yangın söndürme tedbirlerinin alınabilmesi ve kurtarma içlemlerinin mümkün olması.
(b) Isıtma Tesisatları
Isıtma tesisatları ve bu tesisatların elemanları açagıdakileri saglayacak çekilde tasarlanır ve tesis edilir:
- Yangını baçlatmamaları,
- Yangına aktif olarak katkıda bulunmamaları,
- Yangının yayılmasının sınırlı olması,
- Yakındaki elemanlar (duvarlar, döçemeler) veya nesneler (mobilya) üzerindeki riskin sınırlı olması,
- Büyük bileçen yüzeylerinin ve maruz kalan düzenek yüzeylerinin kabul edilemeyecek ölçüde ısınması,
- Yangın halinde, etkin yangın söndürme tedbirlerinin alınabilmesi ve kurtarma içlemlerinin mümkün olması.
(c) Gaz Tesisatları
Bu kalem, gaz yakıtları yakan düzeneklerle ilgili olarak Üye Ülkelerin yasalarının uyumlaçtırılması hakkındaki 90/396/EEC sayılı Konsey Direktifi kapsamında açıkça yer almaktadır.
(d) Yıldırımdan Korunma Tesisatları
Bir yıldırımdan korunma tesisatının amacı yapı içlerinin ve yapılarda bulunan kiçilerin yıldırımdan veya atmosferik elektrigin diger etkilerinden korunmasıdır. Bu amaca ulaçılabilmesi için, tesisat:
- Atmosferik elektrik yükünün yapı içlerine zarar vermeksizin korunma sistemine emniyetli bir
çekilde girebilecegi yeterli bir hava sonlandırma agı temin etmeli,
- Elektrik yükünün yapı içleri veya yapı içleri içindeki diger tesisatlar üzerinde risk yaratmaksızın topraga iletilebilecegi yeterince düçük empedansa sahip bir veya daha fazla yol içermeli,
- Yükün tesisatın elektrik potansiyelinde açırı artıça neden olmaksızın toprakta kaybedilebilmesine olanak veren bir toprak sonlandırma agına sahip olmalı,
- Inçaat içlerinin diger metal parçalarına yeterli baglantı saglamalı,
- Gerekli olması halinde münferit yıldırım çarpmalarının sayısını ve / veya gücünü izlemeli ve /
veya kaydetmelidir.
Maruz kalma / etki: Elektrik deçarjı tasarımı
Performans kriterleri: Içlerin yıldırımdan korunması ve herhangi bir akımın emniyetli bir
çekilde topraga aktarılması yetenegi
(e) Yanıcı Gaz Algılama Tesisatları
Bir yanıcı gaz algılama tesisatının amaçları konsantrasyon tutuçabilir veya patlayabilir bir hal almadan önce yanıcı gazın varlıgının algılanması, herhangi bir gerekli uyarının verilmesi ve herhangi bir koruyucu tedbirin (havalandırmanın açılması veya gaz akıçlarının kapatılması gibi) baçlatılmasıdır.
Bu hedeflere ulaçılabilmesi için, tesisat:
- Korunacak olan tüm alanda yanıcı gazın yeterince erken bir safhada belirlenebilmesine olanak veren uygun detektörlere sahip olmalı,
- Detektörler ve merkezi alım noktası arasında güvenilir bir iletiçim kaynagına sahip olmalı,
- Alım noktasında detektörlerden gelen sinyallerin yorumlanması, herhangi bir uyarının hangi konumdan geldiginin belirlenmesi, yangına veya hata uyarılarına dikkat çekilmesi ve gerekli olan diger etkenlerin baçlatılması için bir araca sahip olmalı,
- Içerisinde monte edilmiç oldugu yapı içinin çevresel koçullarına direnç gösterebilmeli, böylece fonksiyonlarını kabul edilebilir bir çalıçma ömrü boyunca gerçekleçtirebilmelidir.
(f) Patlama Engelleme Tesisatları
Bir patlama engelleme tesisatının amacı, maksimum patlama basıncına dayanacak çekilde tasarlanmamıç olan bir muhafaza içerisinde, gazın veya tozun ateç almasından kaynaklanan kabul edilemeyecek kadar yüksek bir basıncın (patlama basıncının) oluçmasının engellenmesidir. Bu, basıncın yükseldiginin derhal algılanmasını ve mümkün olan en kısa süre içerisinde korunan muhafaza içerisine düzgün dagılımlı bir söndürücü ortamın enjekte edilmesini gerektirir.
Maruz kalma / etki: Çevre iklimi, aktivasyon için belirtilen test koçullan ve bir patlama halinde performansı saglayacak olan ilgili basınç testleri
Performans kriterleri: Tasarım parametrelerine göre aktif hale gelebilme ve hesaplanan bir söndürücü ortam konsantrasyonunun belirtilen bir süre içerisinde bir muhafaza içerisine yerleçtirilebilmesi
(g) Havalandırma sistemleri
Bir bölmeden digerine bir havalandırma sistemi yoluyla yangın ve duman yayılması riskinden kaçınılmalıdır.
Yangına dirençli kanalların ve / veya yangın damperlerinin kullanıldıgı durumlara iliçkin örnekler açagıda verilmiçtir:
1. Her bir bileçen, diger bölmelere geçerken hiçbir açıklıga sahip olmayan ayrı hava temin ve hava boçaltma kanallarına sahip olması durumunda; Yangının yayılmasından kaçınmak için yangına dirençli kanallar kullanılır.
2. Farklı bölmeler ortak bir kanala sahip olması durumunda; açagıdaki koruma cihazları kullanılabilir:
a) Kanalların yangına dirençli olmaması durumunda; Yangına dirençli bir bölme duvarının / döçemenin her bir deliginde bir yangın damperi tesis edilmelidir. Bazı durumlarda, yangın damperleri duvardan / döçemeden uzakta tesis edilmelidir ve yangın damperi ve duvar / döçeme arasındaki kanal yangına dirençlidir.
b) Kanalların yangına dirençli olması durumunda;
Her bir açıklıkta bir yangın damperi tesis edilmelidir. Yangına dirençli kanallar yerine yangına dirençli çaftlar içerisinde yangına dirençli olmayan kanalların kullanılması da mümkündür. Bu durumda, yangın damperleri çaftların açıklıklarında tesis edilmiçtir.
Hava temin / boçaltma fanları sürekli olarak çalıçmalıdır. Temin kanallarına yangın giriçi ve boçaltma kanallarından yangın çıkıçı hava akıç / basınç koçullan ile önlenir.
3. Hava dagılımının açın akıç açıklıkları kullanılarak saglandıgı durumlarda, bu açıklıkların her biri bir yangın damperi ile teçhiz edilmelidir.

4.2.3.3. Yangının ve dumanın yangının baçladıgı oda içerisinde meydana gelmesinin ve yayılmasının sınırlandırılması

4.2.3.3.1. Genel

Üye Ülkelerde uygulanan hükümler yapı malzemelerinin bir yangının erken bir safhasında hızlı bir çekilde katılmasının ve yapı malzemelerinin bir yangının tamamen geliçmesine yangının baçladıgı oda içerisinde katkıda bulunmasının sınırlandırılmasını hedeflemektedir. Bu çekilde, ilgili malzemeler son kullanım koçullarında belirli yangına tepki performanslarına sahip olmalıdır. Bu performanslar küçük bir aleve maruz kalınmasından (kibrit tipi maruz kalma) içerikte yangını simule eden ısınma koçulundan (tek baçına yanan malzeme, örnegin mobilya) daha fazla geliçmiç bir yangınınkine benzer termal etkene kadar geniç bir termal maruz kalma aralıgında degerlendirilir.
Not: Bir yangının erken safhasında, bina içindekiler için kritik koçullara yangının baçladıgı oda içerisinde ulaçılamaz ve ilgili müçtemilat içinde hayatta kalmak halen mümkündür. Yangına maruz kalan yüzeylerin ısı ve dumana istenmeyen çekilde katılması (opaklık -toksiklik) bina içindekiler için kritik koçullara ulaçılıncaya kadar geçen süreyi azaltabilir.
Termal etkenin artıçı genellikle bir yangının daha fazla geliçmesiyle iliçkilidir. Bununla birlikte, geniç bir odada, oda içindekilerde geliçen lokalize bir yangının çiddetli termal etkisi yakındaki yapı malzemelerini normalde yangının daha fazla geliçmesiyle ilgili olan ısınma koçullarına maruz bırakabilir.
Yangın algılama ve alarm sistemleri bir yangının erken algılanması ve alarmların, uyarıların ve yangın söndürme / bastırma sistemlerinin aktif hale gelmesi için tesis edilebilir.

4.2.3.3.2. Ilgili Yapı Bölümleri: (a) Duvarlar / tavanlar

(b) Döçemeler
(c) Borular ve kanallar - harici olarak uygulanmıç yalıtım da dahil - (ilgili malzemeler: bkz.
4.3.1.1)
(d) Tesisatlar
Yapı içleri veya iç bölümleriyle ilgili hükümler açagıda açıklanmıçtır.
1) Yangın Hortumu Tesisatları
Ilk yardım yangın hortumu tesisatı, bina içindekilerin yakındaki küçük bir yangını kontrol etmesi ve söndürmesini saglayabilmek için yapı içine tesis edilmiç manuel ve sabit bir tesisattır.
Maruz kalma / etki: Çevresel iç ve dıç iklim
Hortumu çıkartmak için harcanan kuvvet
Su basıncı
Performans kriterleri: Bir tasarım basıncında, bir hortum uzunlugu boyunca, bina içindekilerin gecikme olmaksızın ilk müdahaleyi baçlatmasına olanak vermeye yetecek uzunlukta bir su püskürtmeye sahip olan bir su akıçının tasarlanabilmesi.
2) Sprinkler tesisatları
Bir sprinkler tesisatının amacı, yangına erken tepki verilmesinin saglanması ve yangının kontrol altına alınması / söndürülmesi için belirli bir süre içerisinde tasarım alanı üzerine belirli miktarda suyun (lm2 x dakika) boçaltılmasıdır. Sprinkler sistemi aynı zamanda bina içindekilere alarm verilmesi ve itfaiyenin çagırılması gibi çeçitli acil durum fonksiyonlarını da aktif hale getirebilir.
Maruz kalma / etki: Çevresel iç iklim (sıcaklık ve nem)
Tepki hızının degerlendirilmesi için bir ortam içerisinde yangına maruz kalma halinin simule edilmesi (örnegin sıcak hava veya sıcak sıvı)
Dagıtım boruları üzerindeki mekanik etki vb.
Performans kriterleri: Otomatik olarak aktif hale gelebilme ve belirli bir süre için belirli bir alan üzerinde belirli miktarda suyun düzgün çekilde dagıtılması
Özellikler: - (l/m2 x dakika), maksimum içlem alam, eç zamanlı çalıçan sprinkler kafalarının sayısı
- Tesisat için tepki süresi
3) Su püskürtme tesisatları
Su püskürtme sisteminin amacı açagıdakilerden biri veya bir kaçıdır:
- Bir yangına erken tepki verebilmek için, söz konusu yangının kontrol altına alınması veya söndürülmesi amacıyla önceden belirlenmiç bir alan üzerine önceden belirlenmiç biçim ve miktardaki suyun serbest bırakılması,
- Isıdan etkilenmesi halinde (genellikle ancak münhasıran olmamak kaydıyla iletilen ısı) patlama, çökme, yakıtın serbest kalması veya bir baçka nedenle durumu zorlaçtıracak olan bir tesisatın sogutulmasının saglanması,
- Yangının yayılmasını engellemek için bir püskürtme bariyeri saglanması.
4) CO2 Söndürme Tesisatları
Sabit bir CO2 tesisatının amacı bir yangın alanındaki oksijen içeriginin bir kısmının CO2 gazıyla degiçtirilmesi ve böylece yangının söndürülmesi yoluyla seyreltilmesidir; bu içlemle eç zamanlı olarak veya bu içlem öncesinde bir alarm verilir, böylece gerekli acil durum tedbiri (personelin tahliyesi, itfaiye hizmetlerinin çagırılması, vb) alınabilir.
Bu amaca bir bölmenin tasarımda belirtilen CO2 gazı konsantrasyonuna sahip olacak çekilde tamamen yıkanmasıyla veya yerel uygulama yapılmasıyla (bir yangının hemen yakınında söndürücü bir konsantrasyonun elde edilmesi) ulaçılabilir.
Maruz kalma / etki: Çevresel iç iklim
Performans kriterleri: Manuel veya otomatik olarak aktif hale getirilebilme ve söndürücü ortamın serbest bırakılması, muhafaza veya belirli bir alan üzerine düzgün çekilde yayılması, böylece de bir tasarım konsantrasyonunun belirtilen süre içerisinde elde edilmesi ve korunması (Hacim, %).
Özellikler: CO2 konsantrasyonu ve muhafazanın dolma süresi / CO2'nin serbest bırakılma hızı.
Not: Toplam yıkama sistemleri için, söndürücü CO2 gazı konsantrasyonu oksijen içerigini insan hayatının desteklenmesi için gerekli olan içerigin altına düçürdügünden, CO2 gazının boçaltılacagı bölmenin bu boçaltma içlemi yapılmadan önce tamamen tahliye edilmesi gerekir. Yerel uygulama sistemleri için, tam boçaltma gerekli olmamakla birlikte, özel tasarım kriterlerine ve özel tedbirlere (personelin egitilmesi vb) kesinlikle uyulması gerekir.
5) Halon Gazlı (veya Halon benzeri) Söndürme Tesisatları
Halonun veya benzer etkiye sahip olan söndürücünün kullanıldıgı sabit bir söndürme sisteminin amacı, yanmakta olan madde (yakıt) ve oksijenin kimyasal reaksiyonunu engellemek için yeterli olacagı hesaplanan miktarda gaz halindeki halonun serbest bırakılması, dolayısıyla da yangının söndürülmesi, ve eç zamanlı olarak (veya önceden) bir alarm verilerek gerekli tedbirin alınmasının (personelin tahliye edilmesi, itfaiyenin / kurtarma ekiplerinin çagırılması, vb) saglanmasıdır.
Bu amaca, halon gazının tasarım konsantrasyonu elde edilecek çekilde bölmenin tamamen yıkanması veya yerel uygulama yapılması (yalnızca yangın yakınında söndürücü bir konsantrasyonun elde edilmesi) yoluyla ulaçılabilir.
Maruz kalma / etki: Çevresel iç iklim.
Performans kriterleri: Manuel veya otomatik olarak aktif hale getirilebilme ve söndürücü ortamın serbest bırakılması, muhafaza veya belirli bir alan üzerine düzgün çekilde yayılması, böylece de bir tasarım konsantrasyonunun belirtilen süre içerisinde elde edilmesi ve korunması (Hacim, %).
Özellikler: Halon gazının konsantrasyonu ve muhafaza süresi
6) Köpüklü Söndürücü Tesisatları
Sabit bir köpüklü söndürücü tesisatı, yangınları, özellikle de yanıcı sıvılarla ilgili yangınları, söndürmek için tesis edilmiç manuel veya otomatik bir sistemdir.
Sabit bir köpüklü söndürücü tesisatında, bir köpük konsantresi solüsyonu ve su, yüzeyde yanan buharlar ve çevredeki atmosferde bulunan oksijen arasında bir bariyer oluçturmak üzere yangın yüzeyine uygulanır. Ikincil bir fonksiyon ise yakıtın sogutulması, böylece yanmanın devam etmesinin imkansız hale getirilmesidir.
Bu sistemlerin çogu her ne kadar otomatik içletime sahipse de, bazıları manuel müdahale gerektirir.
Maruz kalma / etki: çevresel iç iklim
Performans kriterleri: Manuel veya otomatik olarak aktif hale gelebilme ve belirli bir süre içerisinde, belirlenmiç olan bir alan üzerine verilen bir yogunluga sahip olan havalandırılmıç veya yetersiz havalandırılmıç köpük / su solüsyonunun hesaplanmıç bir miktarının boçaltılabilmesi.
Özellikler: Geniçleme hızı ve muhafaza süresi.
7) Tozlu Söndürücü Tesisatları
Sabit bir söndürücü toz sisteminin amacı, ortamın tutuçma sonrasındaki en kısa sürede yangın üzerine boçaltılmasının saglanmasıdır.
Konteyner(ler) içerisinde depolanan toz, boçaltma agzından gaz basıncı ile boçaltılır. Toz, konteynerden boçaltma agzına sert veya esnek borular içerisinden (hortum makarası) ile taçınabilir
veya boçaltma agızı dogrudan konteynere takılabilir. Sistem manuel veya otomatik olarak çalıçtırılabilir.
Maruz kalma / etki: Çevresel iç iklim
Performans Kriterleri: Manuel veya otomatik olarak aktif hale getirilebilme ve söndürücü ortamın hesaplanmıç bir miktarının belirli bir alan (m2) veya malzeme üzerine boçaltılabilmesi.
8) Manuel Yangın Alarm Tesisatları
Manuel bir yangın alarm tesisatı binada bulunan kiçinin bir yangın alarm sinyalini baçlatabilmesine ve dolayısıyla da merkezi bir kontrol ve gösterge birimine iletebilmesine ve böylece de farklı etkenlerin, örnegin bina içindekilerin tahliyesinin baçlatılabilmesine olanak verir.
Maruz kalma / etki: Kullanım amacına uygun çevresel iklim (iç / dıç uygulamalar). Performans kriterleri: manuel olarak çalıçtırılabilme ve ilgili olan hallerde bir sinyalin
merkezi gösterge ve kontrol birimine aktarılması
9) Otomatik Yangın Algılama ve Alarm Tesisatları
Otomatik bir yangın algılama ve alarm tesisatının amacı yangının mümkün olan en erken güvenilir anda algılanması, alarmın üretilebilmesini ve uygun tedbirin alınmasını saglayacak çekilde bir kontrol ve gösterge birimine bir sinyal iletilebilmesini saglamaktır (örnegin bina içindekilerin boçaltılması, yangınla mücadele ekiplerinin / kurtarma ekiplerinin çagırılması, söndürücü maddenin otomatik olarak bırakılması). Alarm göstergesi bir acil durum sinyalinin verilmesini saglar.
Tesisatın amacı yangından kaynaklanan herhangi bir fenomenin algılanması, örnegin gaz, duman, alev ve ısı ve bu algılamanın kontrol birimi tarafından anlaçılan bir sinyale dönüçtürülmesidir.
Algılama bölümü
Maruz kalma / etki: Çevresel iklim
Belirtilen test yangınları ("tek baçına yanan malzeme" - türü) Performans kriterleri: Dumanın, alevlerin ve / veya ısının otomatik olarak algılanabilmesi
(belirtilen tasarım yangını boyutları veya bunun simulasyonu ile ilgili olarak) ve sinyalin merkezi gösterim ve kontrol birimine iletilmesi
Alarm bölümü
Maruz kalma / etki: Çevresel iklim
Performans kriterleri: Otomatik veya manuel olarak aktif hale gelebilme ve sesli ve / veya görsel bir acil durum / yangın sinyalinin verilmesi.
10) Duman ve Isı Boçaltma Havalandırma Tesisatları
Tesisatın amacı yapı içerisindeki yangından kaynaklanan dumanın ve ısının dogal veya güçle çalıçan havalandırma açıklıkları veya bunların bir birleçimi (aynı duman bölmesi içerisinde kullanılmadıkları sürece), dumanın yanal yayılmasını sınırlandıran ve yüzer bir duman tabakasının arkasında dumansız bir alan oluçturan duman perdeleri ile birlikte kullanılarak giderilmesidir.
Tesisat açagıdaki hedeflerden herhangi birine katkıda bulunabilir:
- Kaçıç yollarının ve eriçim yollarının dumansız tutulması, yangınla mücadele koçullarının dumansız bir tabaka oluçturmak suretiyle kolaylaçtırılması,
- Hızla yayılmanın, böylece de yangının tamamen geliçmesinin geciktirilmesi veya engellenmesi,
- Duman ve ısının neden oldugu hasarın azaltılması,
- Yapısal elemanların yangın halinde maruz kaldıkları baskıların azaltılması.

4.2.3.4. Yangının ve dumanın yangının baçladıgı odanın ötesine yayılmasının sınırlandırılması

4.2.3.4.1 Genel

Yangının ve dumanın yayılmasının engellenmesi açagıdakilerden biri veya bunların bir birleçimi kullanılarak gerçekleçtirilebilir:
- Inçaatın kullanımına adapte edilmiç (örnegin yapı içleri içerisinde beklenen termal etkiye uyarlanmıç) yangın ayırıcı elemanların (duvarlar, döçemeler, vb) tesis edilmesi.
- Yangın ayırıcı elemanlardaki açıklıkların kapatılması,
- Ön cephelerin, aynı yapının parçalarına yayılmayı önleyecek çekilde uygun biçimde tasarlanması,
- Yangın kontrol / yangın söndürme tesisatı,
- Sıcak gazların dogal veya mekanik yollarla uzaklaçtırılması,
- Duman bariyerlerinin tesis edilmesi (örnegin duman kontrol kapıları),
- Yangına dirençli havalandırma kanallarının tesis edilmesi ve / veya yangın damperlerinin ve aktifleçtirici cihazların tesis edilmesi
- Bina içerisindeki alanlar arasında hava basıncı farklılıkları yaratarak dumanın bu alanlar arasında geçiçinin kontrol edilmesi.
Not: Binadakiler için kaçıç yollarında yaçamı tehdit eden kritik koçullar bulunmamalıdır. Isının ve dumanın yangının baçladıgı odanın ötesine yayılması (opaklık - toksiklik) kritik koçullara ulaçma süresini azaltabilir.
Uygulama ile ilgili nedenlerle, duman bölmesi sınırları, her zaman olmamakla birlikte, genellikle yangın bölmeleri ile çakıçır ve bu durumda aynı ayırıcı elemanlarla her iki fonksiyonun yerine getirilmesi mümkün olur.
Genellikle, açıklıkları veya boçlukları olmayan yangına dirençli ayırıcı elemanların duman için yeterli bariyerler oluçturması, detaylı çartlar formüle edilmeksizin, dolaylı olarak beklenir. Diger ayırıcı elemanlar, örnegin kapılar, borular, elektrik kabloları vb için açılmıç deliklerin kapaklarında durum bu olmayabilir ve duman bariyeri çartlarının açık bir çekilde formüle edilmesi, duman durdurucu fonksiyonun yerine getirilmesinin beklenmesi halinde, gerekebilir.
Havalandırma kanalları, tesisat kanalları ve çaftlarının varlıgı ile gösterilen duman yayılması riskine, bunların bakım açıklıkları da dahil olmak üzere, özel dikkat gösterilmesi gerekir.

4.2.3.4.2. Ilgili yapı bölümleri: (a) Açıkta kalan yüzeyler

- Binaların dıç cepheleri gibi açıkta kalan yüzeyler
(b) Diger elemanlar (yangın ayırıcı fonksiyona sahip olan)
- Duvarlar (iç / dıç)
- Döçemeler
- Çatılar
- Bölmeler ve yük taçıyıcı olmayan dıç duvarlar
Dıç duvarlar için, bir yangın bölümünden digerine yayılan yangın, açagıdakilere baglı olarak meydana gelebilir:
- Yangın bölmeleri arasındaki yangın ayırıcı elemanlardaki hata
- Duvarlar / zeminler ve binaların ön cepheleri arasındaki birleçimindeki hatalar
- Dıç cepheler içindeki boçluklarda yayılan yangın
- Cephenin dıç yüzeyi boyunca yayılan yangın
Performans kriterleri:
- Yangına tepki performansı
- Iç kısımdaki yangına direnç
- Dıç kısımdaki yangına karçı direnci
- Tavan membranları
- Taçıyıcılar ve raylı nakil sistemlerinin muhafazaları
- Yükseltilmiç döçemeler
- Inçaat derzleri
- Tesisat kanalları ve çaftları (ilgili malzemeler: bkz. 4.3.1.3.5) (c) Yangın karçı katkıda bulunan elemanlar
Asma tavanlar
Asma tavanlar, kendi içerisinde, üzerindeki herhangi bir elemandan bagımsız ve yangın direncine sahip olan bir tavan membranındandan farklı olarak, üstündeki elemanın (örnegin tavan veya çatı) yangın direncine yalnızca katkıda bulundugu düçünülen bir elemandır.
Yıldırımın, havalandırma, döçeme veya çatı boçlugunda bulunan bakım açıklıkları, tesisat boçlukları yanıcı malzemeleri ve askı elemanlarının vb. yangın direnci üzerindeki etkileri göz önüne alınmalıdır (ilgili malzemeler: bkz. 4.3.1.3.4 (a)).
(d) Tesisatlar
Havalandırma sistemleri (kanallar ve damperler) (bkz. 4.2.3.2.2 (g)) Otomatik yangın algılama ve alarm tesisatları (bkz. 4.2.3.3.2 (d) 9)) Duman ve ısı egzoz havalandırma tesisatları (bkz. 4.2.3.3.2 (d) 10)) Basınç tesisatları
Bir basınç tesisatının duman kontrolündeki amacı, belirli kaçıç yollarının ve diger alanların, içlerindeki havanın yapının yakındaki bölümlerindekinden daha yüksek bir basınçta tutulması yoluyla, duman giriçine karçı korunmasıdır. Bu dumansız alanlar açagıdakileri saglar:
- Bina içindekilerin emniyetli bir yere gitmesini (ve / veya),
- Yangınla mücadele ve kurtarma ekiplerinin bina etrafında emniyetli bir yerden hareket etmesini.
Maruz kalma / etki: Çevresel iç ve dıç iklim
Performans kriterleri: Belirli bir muhafaza içinde bir açırı tasarım basıncının aktif hale getirilmesi ve oluçturulması veya belirtilen muhafazanın duvarları içerisinde bir tasarım akıç hızının oluçturulması. Tesisat ana güç kaynagının hatası halinde fonksiyonunu koruyabilmelidir.

4.2.4. Yangının yakındaki yapı içlerine yayılmasının önlenmesi

4.2.4.1. Prensiplere iliçkin açıklamalar

Yangının yakındaki yapı içlerine yayılmasının sınırlandırılması açagıdaki amaçlar için gereklidir:
- Yanmakta olan yapının yakınında ve uzagında yer alan diger yapılarda bulunanların emniyetinin saglanması
- Büyük yangınlardan ve bunların sonuçlarından kaçınılması, örnegin hastaneler, iletiçim tesisleri gibi hayati hizmetlerin, kaynakların kaybı ve konutların büyük ölçekte zarar görmesi
- Itfaiyenin yangını kontrol altına alabilmesinin saglanması (büyük yangınlardan kaynaklanan radyasyon itfaiyenin / kurtarma ekiplerinin yaklaçmasını engelleyebilir)
Açagıdaki iki durum halihazırda kapsam dahilindedir:
- Yangının, örnegin bir caddenin karçı taraflarında bulunup yüzyüze bakan iki bina gibi tamamen ayrı olan yapılar arasında yayılması
- Yangının birbirine bitiçik olan ancak aralarında yangın ayırıcı bir duvar bulunan farklı yapılar arasında yayılması
Komçu yapılara yangının yayılması açagıdakilerle önlenebilir:
- Açagıdakilerin kontrol edilmesi ile yayılmanın önlenmesi:
• Yapılar arasındaki mesafe
• Pencereler gibi korumasız alanların boyutu
• Bina dıç cephe malzemelerinin yangına tepki performansı
• Dıç cephelerin cilasız veya cilalı bölümlerinin yangına karçı direnci
• Su püskürtme tesisatları gibi aktif koruma tedbirleri
- Çatı ıçıklıkları da dahil olmak üzere çatı dıç yüzeyi üzerinde tutuçmanın ve yangının yayılmasının kontrol edilmesi,
- Yangının bina içine nüfuz etmesinin kontrol edilmesi,
- Açagıdaki bir yangından dolayı çatı kaplaması yüzeyinin tutuçmasının kontrol edilmesi,
- Açagıdaki tamamen geliçmiç bir yangına maruz kalan bir çatının veya çatının bir bölümünün yangın ayırıcı fonksiyon görmesinin saglanması
- Yangın direncine ek olarak darbe direnci gibi performans çartlarına sahip olan veya olmayan yangın ayırıcı duvarların kullanımı.

4.2.4.2. Ilgili yapı bölümleri: (a) Yangın ayırıcı parçalar

- Yangın ayırıcı duvarlar
- Dıç duvarlar ve binaların dıç cepheleri (bkz. 4.2.3.4.2 (b))
- Çatı ıçıklıkları da dahil olmak üzere çatı kaplamaları
(b) Otomatik su püskürtme tesisatları (bkz. 4.2.2.2 (b))

4.2.5. Binadaki insanların tahliyesi

4.2.5.1. Prensiplere iliçkin açıklama

Bir binadaki insanların kaçıç yollarının ve kurtarma ekiplerinin eriçiminin saglanması için açagıdakiler gereklidir:
- Bina içindeki insanların, binanın neresinde olurlarsa olsunlar emniyetli bir yere tahliye edilmesine olanak verilmesi,
- Kurtarma ekiplerinin yapı içlerine eriçebilmesine, bunları araçtırmasına ve bunlardan çıkmasına olanak verilmesi.
Yangın halinde, tahliye sırasında bina içindekilerin emniyeti dört tedbir ile saglanabilir:
- Bina içindeki insanların emniyetli bir yere emniyetli bir çekilde tahliye edilmesinin saglanması için kaçıç yollarının tasarlanması ve planlanması
- Kaçıç yollarının çevre yapılardan yangın ve duman ayırıcı elemanlarla ayrılması
- Duman kontrol tedbirleri
- Kaçıç yollarında tavan kaplamaları ve döçeme kaplamalarından kaynaklı yangın ve duman yayılmasının sınırlandırılması.
4.2.2. ve 4.2.3.'te verilmiç olan tedbirlere ek olarak, yapı içleri ve kullanımında açagıdakilerde düçünülebilir:
- Yangın uyarı tesisatları da dahil olmak üzere yangın algılama ve alarm tesisatları
- Kaçıç yollarının ve çıkıçların binadaki insan sayısı ve bunların tahliyesi için uygun sayıda tasarlanması, planlanması
- Kaçıç yollarında yer alacak sistemler:
• Acil durum aydınlatma tesisatları
• Acil durum çıkıçı içareti tesisatları
• Yangın emniyet tesisatlarına hizmet veren acil durum güç kaynagı tesisatları
• Kapılar üzerindeki emniyet cihazları (panik çubukları vb)
• Acil durum kılavuz sistemleri.
- Basınç tesisatlarının ve diger duman kontrol tedbirlerinin temini
- Yapı içleri içinde veya dıçında emniyetli kaçıç yerlerinin temini
- Kurtarma ekiplerinin eriçiminin saglanması
• Yapı içlerine eriçim
• Acil durum ve itfaiye vasıtaları için eriçim
• Yangınla mücadele asansörü
- Yapı içleri içinde yer alan acil durum iletiçim sistemleri
• Acil durum alarm tesisatları / yangın uyarı tesisatı
• Acil durum iletiçim tesisatları (aynı zamanda itfaiye için)
- Bina içindeki insanlar veya itfaiye tarafından (müdahale ve yangın baçlangıcında yangınla mücadele için) kullanılan acil durum tesisleri
- Ilk Yangın Hortumu tesisatları

4.2.5.2. Ilgili yapı bölümleri: (a) Açıktaki yüzeyler

- Duvarlar / tavanlar
- Döçemeler
- Elektrik kabloları için yangından koruyucu sistemler (kendine özgü yangın direncine sahip olan kablolar da dahil)
(b) Yapı Bölümleri (yangın ayırıcı fonksiyonlara sahip)
- Duvarlar ve bölmeler
- Tavanlar (asma tavanlar da dahil)
- Döçemeler
(c) Tesisatlar
1. Manuel yangın alarm tesisatı (bkz. 4.2.3.3,2 (d) 8))
2. Otomatik yangın algılama ve alarm tesisatları (bkz. 4.2.3.3.2 (d) 9))
3. Duman ve ısı egzoz havalandırma tesisatları (bkz. 4.2.3.3.2 (d) 10))
4. Basınç tesisatları (bkz. 4.2.3.4.2 (d))
5. Yanıcı gaz algılama tesisatları (bkz. 4.2.3.2.2 (e))
6. Yangın uyarı tesisatları
Bir yangın uyarı sistemi, yapı içerisine, içitsel ve / veya görsel bir sinyalin bina içindekileri veya personeli bir acil durumun varoldugu ve tahliyenin baçlatılmasının gerekebilecegi konusunda uyarmak üzere tesis edilir.
Maruz kalma / etki: Çevre iklimi
Performans kriterleri: Görsel veya içitsel uyarıların manuel veya otomatik olarak aktif hale getirilebilmesi. Tesisatlar ana güç kaynagının hata yapması halinde, minimum tasarım süresi (saat cinsinden) boyunca fonksiyonlarını koruyabilmelidir.
7. Yangın çagrısı tesisatları
Tesisatın amacı, içler içerisinde bir yangın alarmının içlerden itfaiyeye / kurtarma ekiplerine veya bir kontrol (yangın komuta) istasyonuna otomatik olarak iletilmesi için gerekli tesislerin saglanmasıdır.
8. Acil durum aydınlatma tesisatları
Tesisatın amacı, normal aydınlatma için kullanılan normal güç kaynagı hata verdiginde, belirli bir alan içerisinde uygun bir süre boyunca derhal ve otomatik olarak aydınlatmanın saglanmasıdır.
· Kaçıç araçlarının emniyetli ve etkin bir çekilde kullanılması,
· Özellikle riskli içyerlerindeki faaliyetlerin emniyetli bir çekilde bitirilmesi,
· Acil durum tedbirlerinin için uygun konumlarında etkin bir çekilde gerçekleçtirilmesi içindir.
Maruz kalma / etki: Çevresel iklim
Performans kriterleri: Binadaki insanların emniyetli bir çekilde tahliye edilmesine olanak verilmesi veya baçka amaçlar için ana güç kaynagının hatası halinde yeterli aydınlatmanın temin edilebilmesi
9. Acil durum çıkıç içareti tesisatları
Acil durum çıkıç içaretleri, yapı içerisinde, bir acil durum halinde tahliye için kullanılacak olan çıkıçların konumlarının ve yapı içerisindeki her bir noktadan planlanan çıkıç yolunun (örnegin yön içareti) bina içindekilere gösterilmesi için tesis edilir ("yangın durumunda kullanılmayacaktır" içareti de dahil).
Maruz kalma / etki: Çevresel iklim, darbeye karçı direnç
Performans kriterleri: Bina içindekilerce kullanılacak kaçıç yolları ve çıkıçlarla ilgili açık, tanımlanması kolay ve görünür talimatların saglanabilmesi.
10. Yangın hortumu tesisatları (bkz. 4.2.3.3.2 (d) 1))
11. Yangın emniyeti tesisatlarına hizmet veren tesisatların acil durum güç kaynagı
Bu tesisatın amacı, bu tesisat için güç temin eden, dagıtan veya bu gücü kontrol eden sistemin elemanlarının hasar görmesi veya kazaya ugraması halinde veya normal gücün kesilmesi durumunda, yangın emniyet tesisatları için - derhal, otomatik olarak ve uygun bir süre boyunca - güç saglanmasıdır. Yangın emniyet tesisatları bazı durumlarda kendi acil güç kaynaklarına sahiptir.
12. Yangın emniyet tesisatlarına hizmet veren su temin tesisatları
Tesisatın amacı itfaiye ve sabit yangınla mücadele tesisatlarının etkin çalıçması için uygun ve güvenilir bir su kaynagının (bazı durumlarda uygun bir su kaynagı da dahil) temin edilmesidir.
Maruz kalma / etki: Amaçlanan kullanım için uygun çevresel iklim
Performans kriterleri:
· Gerekli su debisi (m3/ saat)
· Basınç (bar)
· Kaynak sürekliligi (h).

4.2.6. Kurtarma ekiplerinin emniyeti

4.2.6.1. Prensiplere iliçkin açıklama

Yük taçıyıcı kapasiteye (bkz. 4.2.2), yangın ve dumanın yayılmasının sınırlandırılmasına (bkz.
4.2.3 ve 4.2.4), ve bina içindekilerin tahliyesine (bkz. 4.2.5) ek olarak, hükümlerin amaçları açagıda verilmiçtir:
- Gerçekleçtirilecek kurtarma içlemleri için olanak saglanması
- Yangınla mücadelenin yapının içinde ve dıçında etkin bir çekilde uygulanmasına olanak saglanması
- Kurtarma ekiplerinin ve yangınla mücadele ekiplerinin makul bir emniyet düzeyi ile çalıçmasına ve yapıyı emniyet içinde terk etmesine olanak saglanması.
Bu tür hükümler açagıdakileri içerebilir:
- Bina içinde / dıçında yangınla mücadele düzenekleri için eriçim / yer
- Yangın emniyeti tesisatlarına hizmet veren su temin tesisatları yangın muslugu tesisatları
- Çıkıç yollarına sahip bina içinde artan ve / veya azalan yangın kaynaklan ve uygun olan hallerde yangının kontrolü amacını taçıyan köpük giriçleri.
- Zemin planı genel görünümleri
- Yangına müdahale çartları
- Yangına müdahale veya emniyet merdivenleri
- Yangına müdahale asansörü tesisatları
- Yangına müdahale lobileri
- Duman ve ısı çıkıç havalandırma tesisatları
- Basınç tesisatları
- Yangınla mücadele tesisatlarına hizmet veren acil durum güç kaynagı tesisatları
- Acil durum aydınlatma tesisatları
- Kaynakların kontrolü (gaz, elektrik, su, vb) ve aktif yangın emniyet sistemleri
- Kaynakların kapatılması amaçlı anahtarlar / vanalar
- Acil durum iletiçim tesisatları
- Elektrik kabloları için yangından koruyucu sistemler (kendine has yangın direncine sahip olan kablolar da dahil)
- Tehlikeli maddelerin içaretlenmesi
- Yangına müdahale ekiplerine yardımcı olacak içaretler

4.2.6.2. Ilgili yapı bölümleri:

(a) Elektrik kabloları için yangından koruyucu sistemler
(b) Yangın emniyeti tesisatlarına hizmet veren acil durum tesisat güç kaynagı (bkz. 4.2.5.2 (c)11)
(c) Yangın emniyet tesisatlarına hizmet veren su temin tesisatları (bkz. 4.2.5.2 (c) 12) (d) Duman ve ısı egzoz havalandırma tesisatları (bkz. 4.2.3.3.2 (d) 10)
(e) Basınç tesisatları (bkz. 4.2.3.4.2 (d)),
(f) Yangın çagrısı tesisatları (bkz. 4.2.5.2 (c) 7)
(g) Acil durum aydınlatma tesisatları (bkz. 4.2.5.2 (c) 8)) (h) Yangın muslugu tesisatları
Tesisatın amacı, itfaiyenin yangınla mücadele ekipmanını baglayarak rezervuarları doldurabilecegi ve / veya hortumlara ve monitörlere su temin edebilecegi bir su kaynagı baglantısının (yani yangın vanasının) saglanmasıdır.
(i) Yangına müdahale asansörü tesisatları
Bir yangına müdahale asansörü (genellikle yangın asansörü olarak adlandırılır) bir yapı içinde, yangına müdahale ekiplerinin ve bunların kullandıkları ekipmanın üst ve alt katlara makul bir emniyet tedbiri dahilinde hızlı bir çekilde taçınmasını ve böylece de zor ve uzun yangına müdahale / kurtarma görevleri için yeterli enerjiyi korumasını saglamak üzere tesis edilir.
Asansör aynı zamanda normal koçullarda binada bulunanlar tarafından da kullanılabilir, ancak bir yangın acil durumunda, asansörün kontrolü genellikle asansörün yanında yangın hizmeti eriçim düzeyinde bulunan yangına müdahale asansörü anahtarını kullanan yangına müdahale ekiplerine geçer. Asansör, dumanın ve yangının asansör kabinine ve / veya asansör kuyusuna giriçi olasılıgını minimize etmek için korumalı bir lobi içerisinde bulunabilir. Asansörün hızı herhangi bir kata çok kısa bir sürede eriçilmesine olanak vermelidir.
Yangına müdahale asansörünün diger bir amacı bir yangın acil durumu ortaya çıktıgında özürlü insanların tahliye edilebilmesidir.
Bir yangın asansörünün korumalı bir merdiven kenarına yerleçtirilmesi gerekir, böylece asansörde bir arıza olması halinde, yangına müdahale ekipleri yaçamı tehdit edici bir bölgeye geçmek zorunda kalmaksızın merdivenleri kullanabilir. Bu amaca ulaçılabilmesi için, asansörün ve merdivenlerin korumalı bir çaft içerisinde bulunması ve asansörü / merdivenleri her bir kat düzeyinde barınma alanından (yangın / duman alanı) ayıran bir lobi olması iyi bir uygulama olarak kabul edilir.
Maruz kalma / etki: Artan sıcaklık
Belirtilen yük
Elektriksel bileçenlerin sudan zarar görmesi (yangın kontrolü / yangına müdahale eden) Performans kriterleri: Yangına müdahale edenler ve kurtarma ekiplerinin nakli için yangın
halinde asansörle bina içerisinde emniyetli ve güvenilir bir geçiçin temin edilmesi.
Ana güç kaynagının arızası halinde fonksiyonunu koruyabilmesi
(j) Acil durum iletiçim tesisatları
Bir Acil durum iletiçim sistemi, yapı içinde, itfaiyeye, yangın durumunda görev yapan bina personeline veya egitilmiç kullanıcılara bilgi iletim tesislerinin saglanması amacıyla tesis edilebilir.

4.3. Malzemelere Iliçkin Hükümler

4.3.1. Malzemeler ve Temel Gerekle ilgili olabilecek özellikler

(1) Kategori B standartlar ve Avrupa teknik onayı ortak esasları için talimatların hazırlanması amacıyla, açagıdaki listede piyasaya sürülebilecek olan ve bir bütün olarak yapı veya yapıların belirli parçalarının Temel Gerek karçılama yetenegine katkıda bulunabilecek olan malzemeler veya malzeme grupları yer almaktadır. Bu malzeme listesi geniç kapsamlı ve ayrıntılı degildir.
(2) Avrupa standartları ve Avrupa Teknik onayı ortak esasları için talimatların hazırlanmasında dikkate alınması gereken Temel Gereklerle ilgili özellikle bu malzeme veya malzeme grupları için verilmiçtir. Bunlar aynı zamanda listede yer almayan malzemelerle ilgili talimatlarda de göz önünde bulundurulması gereken özellikleri gösterir.
(3) 1.1 (3)'te tanımlanmıç olan Temel Gerek iliçkin konuların birbirine bagımlılıgı nedeniyle, aynı malzeme bu konulardan birden fazlası altında yer alabilir. Bu durum, bir malzemenin belirli bir yapı içindeki gerekli performans düzeyini, baçlıklarla ilgili beç farklı senaryo nedeniyle etkileyebilir. Farklı özelliklerin birbiriyle olan baglantısının da göz önüne alınması gerekebilir.

4.3.1.1. Yangına tepki çartlarına tabi olan malzemeler

Yapı malzemelerinin yangına tepki performansının degerlendirilmesini saglamak için, ilgili gerçek yangın senaryoları ile korelasyonlu tam veya kilometre taçı ölçekli testlerin kullanıldıgı uyumlu bir çözüm geliçtirilecektir.
Malzemeleri son kullanım koçulları altında göz önüne alınacaktır.
Ilgili performans kriterlerinin tutuçabilirlik, ısının serbest kalma hızı, alevin yayılma hızı, duman, toksik gaz, alev damlaları / parçacıkları ve /veya bunların bileçimlerinin üretilmesinin hızı oldugu kabul edilir.
Tek (homojen) yapı malzemeler, kompozitler veya tesisatlar olabilir, örnegin
- Yüzey kaplamaları da dahil olmak üzere duvar, tavan ve döçeme malzemeleri
- Bina elemanları
- Bina elemanları içinde bulunan malzemeler
- Borular ve kanal bileçenleri (harici olarak uygulanan yalıtım da dahil olmak üzere)
- Bina dıç cephelerinde / dıç duvarlarda kullanılan malzemeler (yalıtım tabakaları, vb dahil olmak üzere)

4.3.1.2. Yangın çartlarına maruz kalan çatılarda kullanılan malzemeler

4.3.1.2.1. Dahili bir yangına maruz kalan çatılar

(a) Tamamen geliçmiç olan alttaki bir yangın koçulları altında yangın direnci gerektiren çatılar için,
4.3.1.3.3'e bakınız.
(b) Çatının altındaki yanan tek bir malzemeye maruz kalan çatıların performansı için (bkz. 3.2), açagıdakiler göz önüne alınmalıdır:

o çatının çökmesi

o çatıdan yangının giriçi ve çatı kaplaması yüzeyinin tutuçması

o çatının altında ve içinde yangının yayılması

o tutuçma kaynagından uzaktaki alanlarda yer alan alev damlaları / parçaları

4.3.1.2.2 Harici bir yangına maruz kalan çatılar

Çatı kaplamalarının yangın performansının (yalıtım tabakaları, buhar bariyerleri, alt tabakalar, vb dahil olmak üzere) ve çatı ıçıklarının yangın performansının gösterilmesi için, açagıdaki özelliklere sahip testler gerekli olacaktır:
• Simule edilmiç bir uçucu parçacıklarının çatı üzerindeki etkilerinin belirlenmesi
(rüzgar olmadan)
• Yanan bir parçadan dolayı yanan çatı kaplaması ve çatı ıçıgı üzerindeki rüzgar etkilerinin belirlenmesi (ıçık saçılması ile).
Performans kriterleri açagıdaki konularda sınırlamalar içerecektir:
• Çatı içerisinden veya çatı ıçıklıgından binaya yangının nüfuz etmesi
• Yangının çatı kaplamasının dıç yüzeyi üzerine veya kompozisyonu içerisine yayılması
• Alev damlalarının / parçalarının üretilmesi.

4.3.1.3. Yangına direnç çartlarına tabi malzemeler

4.3.1.3.1 Genel

Bugüne kadar, ISO standart yangını, Avrupa'da ve diger yerlerde, yangın direncinin gösterilmesi için kullanılan tasarım yangını olmuçtur, bunun parlama sonrası, tamamen geliçmiç bina yangınları ile iliçkilendirilmesi makul kabul edilmektedir. Üye Ülkelerde, standart yangının kullanıldıgı yangına direnç çartları uygun oldugu düçünülen emniyet düzeylerini yansıtır. Bununla birlikte, standart yangın direnci testinin amacı dogal yangınlarda karçılaçılabilecek olan sıcaklıkları ve baskıları yansıtma amacı taçımaz. Yapıların ve malzemelerin standart fırınların boyutları ve kapasiteleri dahilindeki izafi performansının bir ölçütüdür. Genel olarak, dogal yangınlardaki yapısal davranıç hakkındaki belirsizlikler ılımlı yangına direnç çartları hazırlanarak dikkate alınır.
Dogal bir yangın senaryosu standart yangın için bir alternatif olarak kullanılabilir ve parlamanın olmayacagı veya farklı ısı aktarımı hızlarının varsayılabilecegi veya elemanların düzgün olmayan ısınmaya maruz kaldıgı hallerde özellikle yararlıdır.
Bir malzemenin yangın direncinin karakterize edilmesi için kullanılan temel kriterler açagıda sıralanmıçtır:
- Yük taçıma kapasitesi
- Bütünlük
- Yalıtım
bunlar dakika cinsinden ifade edilir. Yük taçıma kapasitesi için R Bütünlük için E Yalıtım için I
Sembolleri kayıtlı performans süresi için dakika cinsinden belirlenmiçtir ve standart sıcaklık /
zaman egrisine göre karakterizasyon yapıldıgında kullanılır.
Sınıflar açagıdaki biçimde ifade edilecektir: Yük taçıyıcı elemanlar için:
REI - süresi: Tüm kriterlerin (yük taçıma kapasitesi, bütünlük ve yalıtım) karçılandıgı minimum süre
RE - süresi: Iki kriterin, yük taçıma kapasitesinin ve bütünlügün karçılandıgı minimum süre
R - süresi: Yük taçıma kapasitesinin karçılandıgı minimum süre
Yük taçıyıcı olmayan elemanları için:
EI - süresi: Bütünlük ve yalıtım kriterlerinin karçılandıgı minimum süre
E - süresi: Bütünlük kriterinin karçılandıgı minimum süre
Performans süresi açagıdaki rakamlardan biri cinsinden ifade edilir:
15, 20, 30, 45, 60, 90, 120, 180, 240, 360.
Bu çekilde, açagıdaki ilgili sınıflar tanımlanabilir: REI 15, REI 30, REI 45,.. RE 15, RE 30,.... R15, R30,...
Bu çekilde, 155 dakika yük taçıma kapasitesine, 80 dakika bütünlüge ve 42 dakika termal yalıtıma sahip olan bir bina elemanı R 120 / RE 60 / REI 30 olarak veya 70 dakika yük taçıma kapasitesine ve 35 dakika bütünlüge sahip olan bir bina elemanı da R60 / RE 30 olarak sınıflandırılır.
Toplama yöntemlerinin uygulanabildigi hallerde, her bir malzeme için ölçülen süreler, açagıya dogru bir dakikaya yuvarlanmak suretiyle, uygun sınıflandırmanın belirlenmesi amacıyla birleçtirilebilir.
Sınıflandırma açagıdaki çekilde geniçletilebilir:
- W, yalıtım yayılan radyasyon temelinde kontrol edildiginde,
- M, belirli mekanik etkenler göz önüne alındıgında,
- C, kendinden kapanma cihazına sahip olan kapılar için
- S, duman sızıntısı ile ilgili olarak belirli sınırlamalara sahip elemanlar için
Simetrik olmayan yangın ayırıcı elemanlar için, yangına maruz kalma yönünün bilinmesi hali haricinde, yangın direnci sınıflandırması, en düçük yangın direncini verdigi degerlendirmesi yapılan yangına maruz kalma haline dayanır.
Üye Ülkeler yangın direncine ek olarak yangına tepki özellikleri için (uyumlu özelliklerde belirtilen) bir çarta sahip olabilirler.

4.3.1.3.2 Ayırıcı fonksiyonu olmayan yük taçıyıcı elemanlar (örnegin kiriçler, kolonlar):

- Standart sıcaklık / zaman egrisine göre degerlendirme Maruz kalma / etki: standart sıcaklık / zaman egrisi Performans kriterleri: Yük taçıma kapasitesi (R)
Sınıflandırma (2): R15, R20, R30, R45, R60, R90, R120, R180, R240
- Dogal yangına karçı degerlendirme
Maruz kalma / etki: Dogal yangın
Performans kriterleri: Elemanların belirli bir süreye veya yangın yüküne karçı ayakta kalması
Sınıflandırma: Geçti / kaldı

4.3.1.3.3 Yangın ayırıcı fonksiyona sahip olan yük taçıyıcı elemanlar (örnegin duvarlar, döçemeler, camlar da dahil olmak üzere çatılar için)

Maruz kalma / etki: (a) veya (a) ve (b) geçerlidir
(a) Standart sıcaklık / zaman egrisi
(b) Yangın halinde diger bileçenlerin yapısal hata göstermesini temsil eden darbe (yalnızca belirli duvarlar için; test veya hesaplamayla belirlenir).
Performans kriterleri: (onaylanmıç kombinasyonlar sınıflandırması) (a) Yük taçıma kapasitesi (3) bütünlük ve yalıtım (REI)
(b) Yük taçıma kapasitesi (2) ve bütünlük (RE)
(c) Yük taçıma kapasitesi (2) (R)

2 Istisnai durumlarda, genellikle inçaat mühendisligi içleri için, üst sınır (R 240) yükseltilebilir.

3 (R) için daha yüksek bir sınıflandırmaya olanak verir, örnegin R 120 / E 60 / I 60

(d) Aynı zamanda darbe halinde yük taçıma kapasitesi (2) bütüncüllük ve yalıtım (REI M) (M =
mekanik)







(e) Camlı bölümler için, radyasyon kriteri de kullanılabilir (W) Sınıflandırma:

RE

20

30

60

90

120

180

240

REI

15

20

30

45

60

90

120

180

240

REI –M

30

60

90

120

180

240

4.3.1.3.4 Elemanların veya yapı bölümlerinin korunması amaçlı malzemeler ve sistemler

Bu bölümde yangından korunma amaçlı kaplamaların ve sistemlerin binaların yapısal olan ve olmayan parçalarının, örnegin duvarların, döçemelerin, çatıların, kiriçlerin, kolonların yangın direncine katkısının degerlendirilmesi amaçlı özel çartlar belirtilmektedir.
(a) Asma tavanlar
Maruz kalma / etki:
a. Standart sıcaklık / zaman egrisi (asma tavanın alt kısmından)
b. Yanan tek bir maddeden kaynaklı maruz kalma (bkz. 3.2) (alt kısımdan bu maruz kalma hali yalnızca özel durumlarda kullanılır ve tüm asma tavanlar için zorunlu olma amacını taçımaz).
Performans kriterleri:
a. Tüm elemanlar için:
- Yük taçıma kapasitesi
- Bütünlük
- Yalıtım
b. Asma tavan bileçenlerinin stabilitesi (maruz kalma / etki (b) için). Sınıflandırma: Yalnızca yapı elemanı ve asma tavan birleçimi için geçerlidir. (b) Yangından koruyucu kaplamalar, metal kaplamalar ve bölmeler
Bu malzemeler ve sistemler, yük taçıyıcı elemanların ve yapıların, yangın halinde yük taçıma kapasitelerinin süresinin artırılmasını saglayacak çekilde yangından korunması için kullanılır. Yangından koruyucu kaplamalar malzeme özellikleri (termal iletkenlik, yayılabilirlik, bütünlük, yapıçabilirlik vb) bakımından korunan elemanların yük taçıma kapasitesinin belirlenmesi amacıyla bir yüksek sıcaklık aralıgında karakterize edilebilir (hesaplama ve / veya test sonuçlarının ekstrapolasyonu veya interpolasyonu ile).
Maruz kalma / etki: Standart sıcaklık / zaman egrisi (aynı zamanda yalnızca yangının ısı akısı ile aktif hale gelen malzemeler için bkz. 3.2 (4) b)
Performans kriterleri: 4.3.1.3.2 ve 4.3.1.3.3'te verilen korumasız yük taçıyıcı elemanlar için oldugu gibi
Sınıflandırma: 4.3.1.3.2 ve 4.3.1.3.3'te verilen korumasız yük taçıyıcı elemanlar için oldugu
gibi

4.3.1.3.5 Yapıların yük taçıyıcı olmayan elemanları veya parçaları için malzemeler

4.3.1.3.5.1 Bölmeler (camlı elemanlar)

Maruz kalma / etki: (a) veya (a) ve (b) geçerlidir
(a) Standart sıcaklık / zaman egrisi
(b) Yangın halinde diger bileçenlerin yapısal hatasını temsil eden etki (yalnızca belirli duvarlar için, test veya hesaplama yoluyla belirlenir).
Performans kriterleri: (sınıflandırma kombinasyonları) (a) Bütünlük (E)
(b) Bütünlük ve yalıtım (El)
(c) Bütünlük ve yalıtım, aynı zamanda etki halinde (El - M)
(d) Camlı parçalar için, ek olarak yayılma kriteri de kullanılabilir (W) Sınıflandırma:

E

20

30

60

90

120

EI

15

20

30

45

60

90

120

180

240

EI – M

30

60

90

120

4.3.1.3.5.2 Dıç cepheler, dıç duvarlar (camlı elemanlar da dahil)

Iki konunun göz önüne alınması gerekir: (a) Yangına direnç konuları
- Odanın içinden yangın (bkz. 4.3.1.3.5.1)
- Dıçarıdan yangın
Maruz kalma / etki: Standart sıcaklık / zaman egrisini en az 600 ˚C'ye kadar takip eden ve test süresinin kalan bölümünde bu düzeyde kalabilecegi belirtilen sıcaklık / zaman egrisi
Performans kriterleri: (a) Bütünlük (E) (b) Bütünlük + yalıtım (EI)
Sınıflandırma:

E

15

30

60

90

EI

15

30

60

90

(b) Duvarlar içindeki veya dıç cepheler boyunca yer alan üst düzeylere yangının yayılmasına
iliçkin konular (bkz. 4.2.3.4.3 (b))

4.3.1.3.5.3 Tavan Membranları

Maruz kalma / etki: (a)Standart sıcaklık / zaman egrisi (tavanın altından maruz kalma)
(b)Tavan membranı üzerindeki boçluktan yangına maruz kalma
Performans kriterleri: Bütünlük ve yalıtım (El)
Sınıflandırma: EI 15 30 45 60 90 120 180 240

4.3.1.3.5.4 Yükseltilmiç Döçemeler

Bu bölüm alttaki bir yapısal döçemeyle baglantılı olarak kullanılan yükseltilmiç zeminlerle
ilgilidir.
Maruz kalma / etki: Yükseltilmiç döçemenin altından (örnegin boçluk içerisinde) yangına maruz kalınması (talimat da karar verilecektir)
Performans kriterleri: Yük taçıma kapasitesi, bütünlük ve yalıtım
Sınıflandırma: (talimat da karar verilecektir).

4.3.1.3.5.5 Yangın kapıları ve kepenkleri ve bunların kapatma cihazları (cam ve donanım içerenler de dahil)

Bu bölüm kapılar için özel yangına direnç çartlarını ve cam elemanlarla da ilgili çartları kapsar. Maruz kalma / etki: Standart sıcaklık / zaman egrisi
Performans kriterleri: (a) Bütünlük (E)
(b) Bütünlük ve yalıtım (kenar boçluguna yakın yalıtım çartları herhangi bir yanabilir yüzeyin tutuçtugu düzeye indirilebilir, açıkta olmayan tarafın boyanmasından kaçınılır) (El)
(c) Kendinden kapanma (C)
(d) Bütünlük ve yayılma (yalnızca yeterli I ya sahip olmayan elemanlar üzerinde) (EW) Sınıflandırma:

EI

15

20

30

45

60

90

120

180

240

EW

20

30

60

E

15

30

45

60

90

120

180

240

Kapatma cihazları
Bu bölümün amacı aynı zamanda yangın ayırıcı elemanın bir parçasını oluçturan kapıların ve kepenklerin yangın ve / veya duman durumunda kendiliginden kapanmasının saglanmasıdır.
Kapılar ve kepenkler ya her bir açıklık sonrasında veya yangın durumu meydana geldiginde kapatıcı ekipman tarafından kapatılır. Yalnızca yangın durumu meydana geldiginde etkin olan kapatıcı mekanizmalara sahip tesisatlar ya açık tutulan sistemler ya da serbest salınan kapı kapatıcılarıdır. Bunların güç kaynagı arıza yaptıgında dahi kapanma güvenilirligini saglaması gerekir. Tesisatlar aynı zamanda bir açıcı cihazla da teçhiz edilebilir.
Bir açık tutma sistemi bir yangın detektöründen (örnegin ısı ve / veya duman dedektöründen), bir serbest bırakma cihazından, bir açık tutma mekanizmasından ve bir güç kaynagından meydana gelebilir. Yangın halinde serbest bırakma cihazı tepkisi veya diger herhangi bir nedenle serbest bırakma (örnegin manuel) kapakların kendi kapanma mekanizmaları tarafından kapatılmasını saglamalıdır. Açık tutma sistemlerinin fonksiyon göstermesi algılama ve serbest bırakma sistemlerinin güvenilirligine ve bileçenlerin uyumluluguna baglıdır.
Serbest salınımlı bir kapı kapatıcı kapının normal kullanımda serbestçe salınmasına olanak verir, ancak bir yangın durumunda kapıyı kapatacak çekilde çalıçır.
Bir kapatıcı cihazın çalıçma ömrünün göz önüne alınması gerekir (Bölüm 5'e bakınız). Maruz kalma / etki: Çevresel iklim
Performans kriterleri: Kapılar ve kepenkler için "açık tutma" tesisatlarının serbest bırakılabilmesi ve yangın veya güç kaynagı arızası halinde kapıların ve kepenklerin güvenilir çekilde kapatılmasının saglanması
Çalıçma ömrü (dayanıklılık) göz önüne alınmalıdır.
Bir kapının herhangi bir açıdan kapatılabilmesi ve direncin, örnegin mandalın üstesinden gelebilmesi.

4.3.1.3.5.6 Asansör indirme kapıları (cam içerenler de dahil)

Maruz kalma / etki: Standart sıcaklık / zaman egrisi
Performans kriterleri: (a) Bütünlük (E)
(b) Bütünlük ve yalıtım (kenar boçlugu yanındaki yalıtım çartları, açıkta olmayan taraf üzerindeki herhangi bir yanıcı yüzey boyasının tutuçmasından kaçınılacak çekilde azaltılabilir) (EI)
(c) Bütünlük ve yayılma (yalnızca yeterli I’ya sahip olmayan elemanlar üzerinde (EW) Sınıflandırma:

EI

15

20

30

45

60

90

EW

20

30

60

E

15

30

45

60

90

4.3.1.3.5.7 Konveyörler ve trackbound nakil sistemleri için muhafazalar

Bu bölümde, taçıyıcı sistemlerin deldigi duvarlar ve döçemeler gibi yangın ayırıcı elemanlarda varolan açıklıkları yangın halinde kapatan özel kapaklar belirtilmektedir. Taçıyıcı üzerindeki hareketli parçaların kapaga zarar vermemesini ve özellikle güç kesintisi durumunda kapagın açıklıgı kapatmak konusunda tamamen etkin olmasını önlememesini saglayacak özel cihazlara ihtiyaç duyulmaktadır.
Bu tür açıklıkların emniyetli ve etkin bir çekilde kapatılması ancak taçıyıcı sistem kapagının ve bileçenlerin mekanik ve elektriksel içletimi dikkatli bir çekilde koordine edilirse gerçekleçtirilebilir.
Maruz kalma / etki: Standart sıcaklık / zaman egrisi
Performans kriterleri: (a) Bütünlük (E)
(b) Bütünlük ve yalıtım (kenar boçlugu yanındaki yalıtım çartları, açıkta olmayan taraf üzerindeki herhangi bir yanıcı yüzey boyasının tutuçmasından kaçınılacak çekilde azaltılabilir) (El)
(c) Kendinden kapanma (C) Sınıflandırma:

EI

15

20

30

45

60

90

120

180

240

E

15

30

45

60

90

120

180

240

Kapakların çalıçma ömrünün göz önüne alınması gerekir.

4.3.1.3.5.8 Kablolar ve borular için delik kapakları

Degerlendirmeler açagıdaki konularda yapılmalıdır:
- Yangın ayırıcı elemanın bütünlügü ve yalıtım performansı üzerinde bu tür deliklerin etkisi
- Delik kapatma sisteminin bütünlügü ve yalıtım performansı,
- Deligi oluçturan hizmetin veya hizmetlerin yalıtım performansı, ve gerekli olması halinde bir hizmetin bütünlügü
Maruz kalma / etki: (a) Standart sıcaklık / zaman egrisi
(b) Alevin etkisi (gereken ölçüde - açagıdaki nota bakınız) Performans kriterleri: (a) Bütünlük (E)
(b) Bütünlük ve yalıtım (EI)
Not: Performans kriterleri belirlenirken, yangının bu tür elemanlar aracılıgı ile iletilebilecegi yolların düçünülmesi gerekir (küçük bir alev de dahil). Bu yollar açagıdakileri içerir:
- Bir hizmet ve kapaklar arasında veya kapak ve deldigi eleman arasında oluçan bir boçluk yoluyla veya hizmetin kendisinin içinde veya yangın kapatma malzemesinde oluçan bir açıklık aracılıgıyla yangının nüfuz etmesi
- Deligin yanındaki elemanın açıkta olmayan yüzeyi üzerinde kabul edilemeyen bir sıcaklık artıçı yaratan bir yangın eylemi;
- Yangından etkilenmeyen bölmede veya delik kapatma sisteminin açıkta olmayan yüzeyi üzerindeki hizmet bölümünün yüzey sıcaklıgında kabul edilemez bir artıç yaratan yangın eylemi
Sınıflandırma

EI

15

20

30

45

60

90

120

180

240

E

15

30

45

60

90

120

180

240

4.3.1.3.5.9. Servis kanalları ve çaftları

Bu bölüm, bakım açıklıkları da dahil olmak üzere hizmet kanallarının ve çaftlarının yangına direncini kapsar. Bunlar, yapının geriye kalan kısmından ayrı olan ve her tür hizmetin ve tesisatın barındırılması için kullanılan bina bileçenleridir. Yangın direnci bir yangın bölmesinden digerine yayılan yangınla ilgilidir. Test düzeninin pratikte ortaya çıkan tesisatları yansıtması gerekir.

Maruz kalma / etki: Standart sıcaklık / zaman egrisi Performans kriterleri: Bütünlük ve yalıtım (El) Sınıflandırma:
EI 15 20 30 45 60 90 120 180 240

4.3.1.3.5.10. Bacalar ve Duman Yolları

Tesisatın amacı yanma malzemelerinin (duman, zehirli, pis kokulu gazlar ve parçacıklar) ısı üreten düzenekten veya yangın yerinden dıçarıdaki havaya nakledilmesi, böylece yapı içinde bulunan insanların ve yakındaki insanların emniyetinin etkilenmemesinin saglanmasıdır.
Bu hedefe ulaçmak için, tesisatın bileçenleri, tesisatın duvarları içerisinden gerçekleçen açırı ısı aktarımını engellemeli, böylece yangın yapının yakındaki parçalarında baçlamamalıdır.
Maruz kalma / etki: (a) Normal ısınma koçullan (350 ve 500°C arasındaki gaz sıcaklıgı).
(b) Duman yolunun veya bacanın iç yüzeyi üzerindeki yanma artıklarını simule eden yanma koçulları (belirli bir zaman için) (1000°C).
Performans kriterleri: (a) Yalıtım (iki maruz kalma hali için farklı kriterler) (b) Sızıntı
Sınıflandırma: ısıtma düzeneginin türüne göre
Not: Yangının bir kattan digerine sıçramasının önlenmesi 4.3.1.3.5.8'e göre degerlendirilmelidir.

4.3.1.3.6. Havalandırma sistemleri

4.3.1.3.6.1. Havalandırma kanalları

Havalandırma kanallarının bileçenlerine iliçkin çartlar bunların kollar, eklemler, hava temin ve egzoz açıklıkları, askı cihazları vb. de dahil olmak üzere dikey ve yatay kanallarda kullanımı ile ilgilidir.
Maruz kalma / etki: (a) Iç taraftaki yangın için standart sıcaklık / zaman egrisi
(b) Dıç taraftan gelen yangın
(c) Basınç farkı
Performans kriterleri: (a) Bütünlük (E) (b) Bütünlük ve Yalıtım (EI)
(c) Sızıntı (S)
Sınıflandırma

EI

15

20

30

45

60

90

120

180

240

E

30

60








Sınıflandırma performans kriterlerinin iç taraftan gelen yangın halinde veya dıç taraftan gelen
yangın halinde veya her iki durumda da karçılandıgını göstermelidir.
Sızıntı sınırlandırılmıçsa: sınıflandırmaya S eklenir.

4.3.1.3.6.2. Damperler

Yangın damperlerine iliçkin çartlar hem dikey hem de yatay tesisatlar için geçerlidir. Test koçullarının içletim koçullarına göre seçilmesi gerekir; yani baglantılı kanallara sahip olan veya olmayan damperler (bkz. 4.2.3.2.2 (g))
Maruz kalma / etki: (a) Standart sıcaklık / zaman egrisi
(b) Kapanma prosedürü
(c) Basınç farkı
Performans kriterleri: (a) Bütünlük (E) (b) Bütünlük ve yalıtım (EI)
(c) Sızıntı (S)
Sınıflandırma:

EI

15

20

30

45

60

90

120

180

240

E

30

60

90

120

Sızıntı sınırlandırılmıçsa, sınıflandırmaya S eklenir.

4.3.1.4. Hizmetler içerisindeki malzemeler

4.3.1.4.1. Elektrik Tesisatları (bkz. 4.2.3.2.2 (a))

Kullanılan yapı malzemeleri (örnegin sayaçlar, transformatörler, devre kesiciler, kablolar vb)
yangın dirençlerine ve yangına tepkilerine iliçkin çartları karçılamalıdır.

4.3.1.4.2. Isıtma Tesisatları (bkz. 4.2.3.2.2 (b))

Kullanılan yapı malzemelerinin yangın dirençlerine ve yangına tepkilerine iliçkin çartları karçılaması gerekir.

4.3.1.4.3. Gaz Tesisatları (bkz. 4.2.3.2.2 (c))

Kullanılan yapı malzemelerinin yangına dirençlerine ve yangına tepkilerine iliçkin çartları karçılaması gerekir.

4.3.1.4.4. Yıldırımdan Korunma Tesisatları (bkz. 4.2.3.2.2 (d))

Tesisat hava sonlandırmalarından, açagı yönlü iletkenlerden, eklem elemanlarından ve eklem çeritlerinden, test eklemlerinden veya baglantılarından, mesnetlerden, sabitleyicilerden ve kelepçelerden, toprak iletkenlerinden ve elektrotlarından ve korozyondan koruyucu anotlardan meydana gelir.
Kullanılan yapı malzemelerinin yangına tepkiyle ilgili çartları karçılaması gerekebilir.

4.3.1.4.5. Yangın Emniyeti Tesisatlarına hizmet veren Tesisatların Acil Durum Güç Kaynagı (bkz.

4.2.5.2 (c) 11))
Tesisat çunlardan oluçabilir: ana güç saglayan kaynaktan ayrılmıç olan bir kaynak; veya merkezi bir güç kaynagı (jeneratör veya yeniden çarj edilebilir ikincil bataryalar ve uygun çarj ediciler); kaynagın çalıçtırılması, anahtarlanması (yük aktarımı) ve kapatılması amaçlı cihazlar; ve güç kaynagını gücün saglandıgı tesisatların ilgili bileçenlerine baglayan ve koruma ve kontrol cihazlarına sahip olan elektrik devreleri.

4.3.1.4.6. Elektrik Kabloları için Yangından Koruma Sistemleri

Amaç, güç kaynagından emniyet tesisatlarına güvenilir bir güç kaynagının saglanmasıdır.
Bu nedenle, ya elektrik devreleri yangından korunur, ya da kendine has yangın direncine sahip olan elektrik devreleri kullanılır.
(a) Maruz kalma / etki: Standart sıcaklık / zaman egrisini en az ilk 30 dakika boyunca takip eden ve test süresinin geri kalan bölümünde bu düzeyde kalan belirtilen sıcaklık / zaman egrisi
Performans kriterleri: kaynagın sürekliligi
Sınıflandırma: PH 15, PH30, PH60, PH90
(b) Maruz kalma / etki: Standart sıcaklık / zaman egrisi
Performans kriterleri: Kaynagın sürekliligi
Sınıflandırma: P15, P30, P60, P90.
Not: Alarm, acil durum aydınlatması ve iletiçim için uygun olan 2.5 mm2ye kadar (bu deger de dahil) iletkenlere sahip kablolar kullanılması amaçlanır.

4.3.1.4.7. Yangın Emniyeti Tesisatlarına Hizmet Veren Su Temin Tesisatları (bkz. 4.2.5.2 (c) 12)

Su temin tesisleri veya özel tesisatları dogal veya suni su kaynaklarından (kamu kaynakları ihtiyaçları karçılamadıgında), pompalama ve kontrol cihazlarından ve suyun gerekli noktalara veya tesisatlara dagıtılması için kullanılan bir boru agından meydana gelir.

4.3.1.5. Yangın Algılama ve Alarm Tesisatlarının Bileçenleri

4.3.1.5.1. Manuel Yangın Alarm Tesisatları (bkz. 4.2.3.3.2 (d) 8)

Tesisat, bir kontrol ve gösterge birimine baglanmıç olan manuel çagrı noktalarından oluçur (acil durum güç kaynagı ile birlikte). Otomatik bir algılama sistemi ile paylaçılabilecek olan kontrol birimi çeçitli acil durum ve yangından korunma tedbirlerini aktif hale getirebilir (bina içindekilere uyarıda bulunulması, itfaiyeye alarm verilmesi, söndürme sistemlerinin, kapatma cihazlarının çalıçtırılması, vb) ve bu tür bilgiler kaydedebilir.

4.3.1.5.2. Otomatik Yangın Algılama ve Alarm Tesisatları (bkz. 4.2.3.3.2 (d) 9)

Tesisatın algılama bölümü bir kontrol birimine ve bir veya daha fazla sayıda gösterge birimine acil durum güç kaynakları ile baglanmıç olan dedektörlerden oluçur (yani kaynaktan ve yedek bataryalardan elde edilen elektrik gücü).
Tesisatın alarm bölümü kontrol birimine baglanmıç olan içitsel ve görsel sinyal birimlerinden meydana gelir.
Tesisatın kontrol bölümü diger yangın emniyet tesisatlarının otomatik olarak aktif hale getirilmesi için elektriksel kontrol çıkıçları saglar.

4.3.1.5.3. Yanıcı Gaz Algılama Tesisatları (bkz. 4.2.3.2.2 (e))

Bir yanıcı gaz algılama tesisatı çunlardan oluçur: yanıcı gaz dedektörleri; iletiçim baglantıları (normalde elektriksel, ancak optik, radyo, pnömatik veya diger herhangi bir uygun kaynak kullanılabilir); bu baglantılar veri içleme ve izolasyon bileçenlerini, kontrol ekipmanım, gösterge ekipmanını, ses çıkaran cihazlar veya yanıp sönen ıçıklar gibi dikkat çeken içitsel ve görsel araçları, ana güç kaynagın ve ana kaynagın arıza yapması halinde kullanılacak bir acil durum güç kaynagını içerir.

4.3.1.5.4. Yangın Uyarı Tesisatları (Yangın alarm sistemleri, acil durum amaçlı ses sistemleri (bkz.

4.2.5.2 (c) 6)
Tesisat acil durum güç kaynagına sahip olan ve elektrik kablolarıyla (veya diger yollarla) içitsel ve / veya görsel alarm birimlerine baglanmıç bulunan merkezi bir birimden oluçur. Tesisat manuel olarak veya otomatik bir yangın algılama sistemi aracılıgı ile veya bir yangın kontrol / söndürme sistemi aracılıgı ile aktif hale getirilebilir.

4.3.1.5.5. Yangın Çagrı Tesisatları (bkz. 4.2.5.2 (c) 7)

4.3.1.6. Yangın kontrol tesisatlarının bileçenleri

4.3.1.6.1. Sprinkler Tesisatları (bkz. 4.2.3.3.2 (d) 2))

Sprinkler tesisatı sprinkler baçlıkları, borular, baglantı parçaları ve askılar, tesisat kontrol vanaları, alarm zilleri, akıç göstergeleri, su pompaları, acil durum güç kaynagı, vb gibi malzemeleri içerebilir.
Sprinkler baçlıklarının özellikleri:
- Su damlası boyutunun ve kapsama alanının her bir sprinkler baçlıgı için dagıtılması (l/m2 x dakika)
- Aktivasyon sıcaklıgı
- Tepki zamanı
- Mekanik etki

4.3.1.6.2. Su püskürtme tesisatları (bkz. 4.2.2.2 (b))

Su püskürtme tesisatı çok püskürtmeli kontrol vanaları, yukarıdaki üç amaçtan biri veya daha fazlası için özel olarak tasarlanmıç su püskürtme agızları (bkz. 4.2.3.3.2 (d) 3), su boruları, baglantı parçaları ve askılar, tesisat kontrol vanaları, alarm sinyali, akıç göstergeleri, su pompaları, acil durum güç kaynakları vb. gibi malzemeleri içerebilir.
Maruz kalma / etki: Çevresel iklim (gereken çekilde iç / dıç)
Performans kriterleri: Manuel veya otomatik olarak aktif hale getirilebilme ve hesaplanan bir su miktarının bir alan veya yüzey üzerine boçaltılması.
4.3.1.6.3. CO2 Söndürme Tesisatları (bkz. 4.2.3.3.2 (d) 4)
CO2 tesisatı CO2 (sıvı halde) konteynerlerini, vanaları (emniyet cihazları da dahil), boruları (sert veya esnek), baglantı parçalarını ve askıları, alarm sistemini, CO2'nin yangına ulaçmadan önce sıvı halden gaz haline dönüçmesini saglayacak çekilde tasarlanmıç deçarj agızlarını içerir.

4.3.1.6.4. Halonlu söndürme Tesisatları (bkz. 4.2.3.3.2 (d) 5)

Halonlu tesisat halon konteynerlerini (sıvı halde), vanaları, kontrolleri ve boruları, baglantı parçalarını ve askıları, alarm sistemlerini ve halonun yangın üzerine gaz halinde uygulanmasını saglayan deçarj agızlarını içerebilir.

4.3.1.6.5. Köpüklü Söndürücü Tesisatları (bkz. 4.2.3.3.2 (d) 6)

4.3.1.6.6. Patlamayı Önleyici Tesisat (bkz. 4.2.3.2.2 (f))

Tesisat bir sensör sisteminden ve bir söndürücü sistemden oluçur. Sensör sistemi uygun dedektörlerden (termo - elektriksel, optik veya basınç sensörlerinden, veya bunların kombinasyonundan) oluçur ve bir kontrol birimine veya vanasına baglanır.
Önleyici sistem söndürücü ortamla doldurulmuç basınçlı konteynerlerden oluçur ve bunlar sensör sisteminden gelen bir sinyalle aktif hale geçen hızlı çalıçan vanalarla baglanmıç ve söndürücü ortamın mümkün olan en kısa süre içerisinde çıkartılması için tasarlanmıçtır.

4.3.1.6.7. Tozlu Söndürücü Tesisatlar (bkz. 4.2.3.3.2 (d) 7)

4.3.1.7. Duman kontrol tesisatı malzemeleri ve bileçenleri

4.3.1.7.1. Duman Kontrol Kapıları

Bu bölümde camlı olanlar da dahil olmak üzere, kapıların duman geçirmezligine iliçkin çartlar verilmektedir.
Maruz kalma / etki: (a) basınç farkı
(b) sıcaklık (çevre, ortam, yüksek sıcaklık) Performans kriterleri: (a) Sızıntı (S)
(b) Kendinden kapanma (C) Sınıflandırma: Sızıntı düzeyine ve test sıcaklıgına göre degiçir.
Kapanma cihazları için 4.3.1.3.5.5'e bakınız; dayanıklılıgın da göz önüne alınması gerekir.

4.3.1.7.2. Duman ve Isı Egzoz Havalandırma Tesisatları (bkz. 4.2.3.3.2 (d) 10)

Dogal bir duman ve ısı egzoz tesisatı duman ve ısı çıkarma vantilatörlerinden, hava giriç açıklıklarından meydana gelir ve uygun olan hallerde, duman ve ısı vantilatörlerinin aktif hale getirilmesi, mekanik cihazların havalandırma deliklerini açması (manuel içletim) ve / veya gerekli gücün vantilatörlerin çalıçtırılması için saglanması amacıyla merkezi bir birime baglanmıç olan duman veya ısı dedektörlerini içerir. Tesisat aynı zamanda otomatik içletimin yerini manuel içletim alacak çekilde tasarlanmıç olmalıdır.
Elektrikle çalıçan bir duman ve ısı egzoz havalandırma tesisatı elektrikli vantilatörlerden, duman perdelerinden, alçak seviyeli dogal ve / veya elektrikli hava giriçlerinden meydana gelir ve kanalları, duman ve ısı egzoz damperlerini, duman ve ısı egzoz vantilatörlerinin aktif hale getirilmesi amaçlı bir yangın algılama sistemini, yangına karçı korumalı kabloları ve güç kaynagını, örnegin acil durum güç kaynagını içerebilir.
a) Kanal elemanları:
Maruz kalma / etki: - Standart sıcaklık / zaman egrisi
- Dahili yangın (kanalların giriçinde) Performans kriterleri: (a) Mekanik stabilite
(b) Yangın koçulları altında kesit alanının korunması
(c) Bütünlük (d) Yalıtım (e) Sızıntı




Sınıflandırma:

E

30

60

90

120

EI

30

60

90

120

b) Duman ve ısı egzoz damperleri:
Maruz kalma / etki: - Standart sıcaklık / zaman egrisi
- Iç ve dıç yangın
Performans kriterleri: (a) Mekanik stabilite
(b) Yangın koçulları altında kesit alanının korunması
(c) Bütünlük (d) Yalıtım (e) Sızıntı
(f) Damperlerin güvenilirligi
Sınıflandırma:

E

30

60

90

120

EI

30

60

90

120

c) Duman perdeleri:
Maruz kalma / etki: Standart sıcaklık / zaman egrisini en az ilk 600°C için takip eden belirtilen sıcaklık / zaman egrisi
Performans kriterleri: Mekanik stabilite / deformasyon
Sınıflandırma: mekanik stabilite süresi
d) Elektrikli duman ve ısı vantilatörleri (fanlar): Maruz kalma / etki: Sıcak gazlara maruz kalma (4)
Performans kriterleri: (a) Akıçın tanımlanan maruz kalma altında korunması kapasitesi
(b) Aktivasyon sisteminin güvenilirligi Sınıflandırma: Sürenin belirtilmesi ile birlikte uygun / uygun degil e) Dogal duman ve ısı vantilatörleri
Maruz kalma / etki: Sıcak gazlara maruz kalma (3)
Performans kriterleri: (a) Verilen sıcaklıkta ve / veya duman yogunlugunda, tanımlanan koçullar altında aktif hale getirildiginde açılabilme ve çalıçabilmesi
(b) Aerodinamik serbest alanın azaltılmasına neden olan deformasyonların olmaması
(c ) Aerodinamik serbest alan
Sınıflandırma: uygun / uygun degil

4.3.1.7.3. Basınç Tesisatları (bkz. 4.2.3.4.2 (d))

4 Sıcaklık farkının ve maksimum degerin çartlan, emir verildiginde göz önüne alınacaktır.

Tesisat genellikle çunlardan oluçacaktır: havanın basınçlı alana enjekte edilmesi amaçlı fanlar (yedek fanlar da dahil); havanın iletimi için bir geçit saglayacak hava kanalları; hava sızıntısı saglamak amaçlı havalandırma açıklıkları; bir acil durum güç kaynagı; otomatik sensörler (örnegin duman dedektörleri) veya sistemin acil durum halini baçlatmak için manuel anahtarlar; kanalın bulundugu yerden korunan muhafazanın dıçına uzanan kollar halinde yangın / duman damperleri; ızgaralar ve dagıtıcılar.

4.3.1.8. Kaçıç Amaçlı Tesisatların Malzemeleri Ve Bileçenleri

4.3.1.8.1. Acil Durum Aydınlatma Tesisatları (panik aydınlatması, kaçıç aydınlatması) (bkz. 4.2.5.2 (c) 8)

Bir acil durum aydınlatma tesisatı açagıdakilerden oluçacaktır:
(a) Armatürler (özellikle merkezi bir acil durum güç kaynagına baglantı amaçlı veya kendinden güç kaynaklı ve çarj cihazlı olanlar), koruma, kontrol ve çarj bitiçi amaçlı elemanlara (aktarım ve kapatma) sahip olan elektriksel baglantılar,
(b) Normal aydınlatma arızası halinde (örnegin güç kesintisinin neden oldugu), amaç için yeterli ıçık saglayacak olan çok sayıda ıçıklı içaret (çıkıç kapısı içaretleri, yön içaretleri).

4.3.1.8.2 Acil Durum Çıkıç Içareti Tesisatları (bkz. 4.2.5.2 (c) 9))

Tesisat harflerden oluçan veya sembolik içaretlerden meydana gelebilir. Bunlar ya içaretlerin içine yerleçtirilmiç acil durum aydınlatma armatürleri ile (dahili veya harici) veya kendinden ıçıklı malzemelerle aydınlatılabilir.
Performans kriterleri: Içaretler güç kaynagı arızası halinde de görülebilecektir.

4.3.1.8.3. Kapılar Üzerindeki Emniyet Cihazları

- Kaçıç yollan üzerindeki kilitli kapılar
Emniyet cihazları kaçıç yollarında bulunan ve normalde kilitli olabilecek olan kapıların (örnegin çıkıç kapılarının) bir tahliye durumunda binadaki insanlar tarafından anahtar veya diger bir araç kullanılmaksızın ve alanın tahliyesinde gecikmeye neden olmaksızın kullanılabilmesini ve geçiç yolu olabilmesini saglayacaktır.
Kilitleme mekanizması (örnegin panik çubukları, vb) otomatik ve manuel olarak serbest bırakılabilir, ancak bir güç kesintisi halinde otomatik olmalıdır. Otomatik serbest bırakma otomatik bir yangın algılama veya otomatik bir sprinkler tesisatı ile birleçtirilebilir, ve manuel serbest bırakma merkezi bir konumdan ve / veya kapının kendisinin yakınından yapılabilir.
- Otomatik olarak açılan ve kapanan kapılar
Emniyet cihazları normal kullanımda otomatik olarak açılan ve kapanan kapıların bir güç kesintisi halinde manuel olarak kolayca açılabilmesini ve böylece de binadakilerin emniyetli bir çekilde binayı terk edebilmesini saglamalıdır. Normal kullanımda bu kapılar ıçık demetleri, basınç minderleri, vb gibi sinyallerle aktif hale getirilir. Güç kesintisi halinde, açma içlemi veya aktivasyon sinyali için, kapıların otomatik olarak açılması veya manuel olarak kolayca açılması ve böylece binadaki insanların binayı emniyetli bir çekilde tahliye edebilmesi gerekir.
Maruz kalma / etki: Çevresel dahili iklim
Kapı kapatma sisteminin serbest bırakılması için kullanılan kuvvet
Performans kriterleri: Kaçıç yollarındaki bloklanmıç veya kilitlenmiç kapıların manuel olarak binadakiler tarafından veya otomatik olarak anahtar veya diger bir tür araç vb kullanmaksızın açılabilmesinin saglanması
Kilitli kapıların ana güç kaynagı kesintisi halinde otomatik olarak açılması

4.3.l.9. Yangınla Mücadele Tesisatlarının Bileçenleri

4.3.1.9.1. Yangın Hortumu Tesisatları (bkz. 4.2.3.3.2 (d) 1))

Tesisat duvarlar üzerine veya kabinler içine monte edilmiç ve kalıcı olarak bir su temin tesisatına baglanmıç olan sabit birimlerden oluçur. Sabit birimler bir kuplajdan, bir basınç göstergesinden, bir yarı - sert suyla dolu hortum makarasından veya destekli ve agızlı bir düz hortumdan meydana gelir.

4.3.1.9.2. Yangın Yükseltici (yangın kaynagı) Cihazlar

Tesisatın amacı, Yapılarda yangınla mücadelenin, yangın musluklarını bina içerisindeki stratejik noktalara baglamak ve güvenilir ve yeterli bir su kaynagının varlıgını saglamak yoluyla kolaylaçtırılmasıdır. Yükseltici sürekli olarak suyla dolu olabilir (ıslak yükseltici) veya müdahale halinde itfaiye tarafından dolduruluncaya kadar boç tutulabilir (kuru yükseltici).
(a) Kuru yükselticiler / kaynaklar
Bu cihaz, yapı üzerinde belirli noktalarda çıkıçlara ve kollektörlere ve zemin seviyesinde bir pompalama sistemine baglantı için itfaiye tarafından temin edilen bir giriçe sahip olan borulardan meydana gelir.
(b) Islak yükselticiler / kaynaklar
Cihaz, yukarıda (a)'da verilmiç olanlarla aynı bileçenlerden meydana gelir. Cihaz, bir pompalama seti içeren güvenilir ve yeterli bir su kaynagına kalıcı olarak baglanmıçtır.
Maruz kalma / etki: Çevresel iklim
Su basıncı
Performans kriterleri: Yapı içerisinde belirlenen noktalarda yangınla mücadele için güvenilir ve yeterli bir su kaynagının hortumların baglanması için gerekli tesislerle birlikte saglanabilmesi.

4.3.1.9.3. Yangın Muslugu Tesisatları (bkz. 4.2.6.2 (b))

Tesisat, ana su temin borularına baglanmıç ve uygun konumlara yerleçtirilmiç olan yangın musluklarından (sütun veya gömülü) meydana gelir. Sütun yangın muslukları kuru veya ıslak olabilir.
Kuru sütun yangın muslukları zemin seviyesi üzerinde monte edilmiç olan ve baglantı çıkıçlarıyla teçhiz edilen içi boç bir sütundan (kafadan), ana su temin borusuna flançlarla baglanacak olan bir vana gövdesinden ve gerekli olması halinde, kafayı, vanayı çalıçtıran vana gövdesine baglayan bir fıçıdan meydana gelir. Islak sütun yangın muslukları sürekli olarak suyla doludur ve bir içletim vanasına ve bir baglantı flançına sahip olan baglantı çıkıçları ile teçhiz edilmiç bir sütundan oluçur.
Gömülü yangın muslukları vanalardan ve baglantı çıkıçlarından meydana gelir, bunlar yeraltında bir haznede bulunur ve bir yüzey menhol kapagına sahiptir.

4.3.1.9.4. Yangınla Mücadele Asansörü Tesisatları (bkz. 4.2.6.2 (i))

Yangınla mücadele asansörü tesisatı genellikle çunlardan oluçur: bir asansör arabası; yangına dirençli asansör kapıları; duman kontrol sistemi; ana güç kaynagı (elektrikli veya hidrolik güçle çalıçan); ana kaynak arıza yaptıgında kullanım amaçlı olan ve belirtilen süre boyunca asansörü çalıçtırabilecek kapasiteye sahip ikincil bir güç kaynagı, motor; askı kabloları veya çahmerdanları; kılavuz raylar; kontrol sistemi; acil durum iletiçim sistemi; asansör kabininin kontrol dıçına çıkmasını önleyecek bir emniyet diçlisi; elektrik kabloları / hidrolik borular ve tamponlar.

4.3.1.9.5. Acil Durum Iletiçim Tesisatları (bkz. 4.2.6.2 (j))

Acil durum iletiçim tesisatı, bir hoparlör agına, iki yönlü telefonlara, sesli çagrı kutularına baglanımı veya diger uygun cihazlara baglanım olan bir acil durum güç kaynagı ile teçhiz edilmiç merkezi bir (yangın kontrol) istasyondan meydana gelir.
Maruz kalma / etki: Standart sıcaklık / zaman egrisi (muhafaza, elektrik ve iletiçim tesisatı
için).
Performans kriterleri: Yapı içerisinde seçilen yerler arasında iletiçimin korunabilmesi tesisatın
birincil güç kaynagı arızası halinde fonksiyonlarım yerine getirebilmesi

4.3.2. Malzemelerin Performansları

(1) Mümkün oldugunca, malzemelerin özellikleri teknik çartnamelerde ve Avrupa teknik onay ortak esaslarında performans cinsinden açıklanmalıdır. Hesaplama, ölçüm ve test (mümkün olan hallerde) yöntemleri, uyum kriterleri ile birlikte, ya ilgili teknik çartnamelerde veya bu çartnamelerde atıfta bulunulan referanslarda verilecektir.
(2) Malzeme performanslarının ifadesi, Üye Ülkelerde halihazırda kullanılmakta olan ve Bölüm
3'te bahsedilen Temel Gerek dogrulaması için kullanılan gerekle uyumlu ve bu belgelerin gerçek uygulaması göz önüne alınarak, 4.1 (2)'de belirtilen Avrupa Kategori A standartlarında verilen çekilde olacaktır.

4.3.3. Malzemelerin uygunlugunun onaylanması

4.3.3.1. Malzemelerin "uygunlugunun onaylanması", Yönetmeligin 10,11,12. (Direktifin 13, 14 ve 15.) maddeleri ile EK-III’de belirtilen hüküm ve prosedürlere uyuldugu anlamına gelir. Bu hükümlerin amacı, kabul edilebilir bir olasılıkla, bir malzemenin performansının ilgili teknik çartnamede belirtilen çekilde elde edilecek olmasının saglanmasıdır.

4.3.3.2.Talimatlar Yönetmeligin EK-III (Direktifin EK III ) ve Avrupa Teknik Onayı ortak esaslarında ve teknik çartnamelerde belirtilecek olan ilgili hükümler çerçevesinde uyum onaylama prosedürlerine iliçkin göstergeleri içerecektir.

5. ÇALIÇMA ÖMRÜ, DAYANIKLILIK

5.1. Temel Gereklerle Ilgili Olarak Yapı Içlerinin Çalıçma Ömürlerinin Iyileçtirilmesi

5.1.1. Gerekli oldugunun düçünülmesi halinde, içlerin her bir türü veya bunların bazıları, veya yapı bölümleri için, Temel Gereklerin karçılanması ile baglantılı olarak, makul oldugu düçünülebilecek olan çalıçma ömrüne iliçkin tedbirlerin alınması Üye Ülkelerin seçimine baglıdır.

5.1.2. Temel Gerekle ilgili olarak yapıların dayanıklılıgı ile ilgili esaslar malzemelerin özellikleri ile baglantılı oldugunda, bu malzemelerle ilgili Avrupa standartlarının ve Avrupa Teknik Onay ortak esaslarının hazırlanması amaçlı talimatlar aynı zamanda dayanıklılık konularını da içerecektir.

5.2. Temel Gereklerle Ilgili Olarak Yapı Malzemelerinin Çalıçma Ömürlerinin Uzatılması

5.2.1. Kategori B çartnameleri ve Avrupa Teknik Onay ortak esaslarında, amaçlanan kullanımlarla ve bunların degerlendirilmesi ile ilgili olarak malzemelerin kullanım ömürlerine iliçkin göstergeler de yer almalıdır.

5.2.2. Bazı durumlarda, malzemeler normal kullanım kalifikasyonlarına sahiptir, ancak bu durum otomatik olarak yangın emniyeti performansının sürekliligini içermez.

Buna verilebilecek olan bazı örnekler açagıda yer almaktadır:
- Çevresel etkilere karçı hassas olan malzemeler (havalandırma, kimyasal etkiler, vb) örnegin yangını geciktirici içlem görmüç malzemeler, çiçen malzemeler
- Hareketli kapaklar (normal kullanımda kapanmıyorlarsa yaçam emniyeti riski yoktur, ancak yangın halinde bu risk söz konusu olabilir) örnegin kendinden kapanan kapılar, kepenkler ve damperler
Çalıçma ömrünün degerlendirilmesine iliçkin yöntemlere bazı örnekler açagıda verilmiçtir:
- Yıkama ve temizleme prosedürlerini içeren testler
- Uzun ve kısa süreli havalandırma testleri
- Mekanik testler (kapanma testleri, titreçim, etki testleri)
- Korozyon testleri

5.2.3. Bir malzemenin çalıçma ömrü hakkında verilen göstergeler üretici tarafından verilen bir garanti olarak yorumlanamaz, yalnızca yapılar için beklenen ekonomik olarak makul çalıçma ömrü ile ilgili olarak dogru malzemelerin seçilmesi için bir araç olarak kabul edilebilir.

EK

TANIMLAR VE TERIMLER

Aktif yangından korunma tedbirleri

Yangının algılanması, yangının söndürülmesi, dumanın ve sıcak gazların tahliyesi veya bu fonksiyonların herhangi bir kombinasyonu yoluyla insanların veya mülkün maruz kaldıgı tehlikenin azaltılması amacıyla tesis edilmiç sistemler ve ekipmandır.

Komçu yapılar

Ortak veya baglayıcı bina elemanları ile yapılan yapı içleri (zıttı: ayrı yapılar)

Alarm

Insanların veya mülkün korunması amaçlı ani dikkat veya etki (ISO 8201, 1987).

Yapı içerigi

Duvar cepheleri, bölmeler, döçemeler ve tavanlar gibi tüm yapı malzemeleri hariç olmak üzere bir binanın tüm içerigi

Tavan membranı

Asılmıç veya bir baçka çekilde desteklenmiç olan, ancak kendi içinde yukarıdaki herhangi bir elemandan bagımsız olarak yangına karçı direnç içeren bir tavan (aynı zamanda asma tavana bakınız).

Yanabilir (*)

Yakılma kapasitesi olan.

Yanma (*)

Bir maddenin bir oksitlendirici ile girdigi ve genellikle alevlerin ve / veya parlamanın ve / veya duman çıkmasının eçlik ettigi ekzotermik bir reaksiyon

Bina içindeki insanlar için kritik koçullar

Sıcaklık artıçı, oksijenin tükenmesi ve toksik yanma gazlarının konsantrasyonu için yaçam emniyetini belirli bir süre içinde ciddi tehlikeye atan sınır degerleri

Yangın Dizaynı (Tasarımı)

Yangın tasarımında kullanılan termal etkenler ve diger parametreler

Acil durum

Insanların veya mülkün maruz kaldıgı yakın risk veya ciddi tehdit (ISO 8201, 1987)

Acil durum aydınlatması

Normal aydınlatmada arıza oldugunda kaçıç sırasında kullanım amaçlı aydınlatmanın saglanması (ISO
8421 - 6, 6.29).

Acil durum güç kaynagı

Normal kaynak arıza yaptıgında veya bu tesisat için gücün temini, dagıtımı veya kontrol edilmesi amaçlı bir sistemin elemanları bir kazaya ugradıgında, derhal, otomatik ve uygun bir süre için, yangın emniyet tesisatlarına güç temini amaçlı olarak tesis edilen sistemdir (acil durum aydınlatması ve sinyalleçmesi, yangın algılama, yangın uyarı, yangınla mücadele asansörleri, pompalar, iletiçim sistemi, vb) (NFPA, 70, 700-1).

Temel Gerek

Bkz. Yapı Malzemeleri Direktifi (Ek I)

* Tanımın ISO Kılavuz 52'den alındıgını gösterir.

Tahliye, kaçma

Insanların emniyetli bir yere düzenli hareketi (yangın veya diger bir acil durum halinde) (ISO 8421-
6,6.6).

Kaçıç yolu

Bir bina içindeki herhangi bir noktadan nihai çıkıça kadar kaçıç yollarının bir parçasını oluçturan yol
(ISO 9421 - 6, 6.11).

Tahliye Süresi

Bir binanın veya binanın bir bölümünün içinde bulunan tüm insanlar için, bir tahliye sinyalinin verilmesi üzerine, nihai çıkıça eriçmek için geçen zaman (ISO 8421 - 6, 6.18).

Çıkıç (yangın, acil durum)

Bir kaçıç yolu üzerindeki çıkıç (ISO 8421 - 6, 6.22).

Çıkıç içaretleri

Çıkıçları açık bir çekilde gösteren içaretler (ISO 8421 - 6, 6.23).

Açıktaki yüzey

Bir malzemenin yangın eylemine maruz kalan yüzeyi.

Dıç cephe kaplaması / Dıç kaplama

Ön cepheye uygulanan dıç yüzey kaplama malzemesidir. Dıç cephe kaplaması dıç ve iç ön cephe kaplamaları arasına uygulanan yalıtım malzemesini de içerebilir.

Dıç cephe / Dıç duvar

Bir binanın iç kısmını dıçtan ayıran dikey bina elemanıdır. Dıç cephe çeffaf olan ve olmayan parçaları ve bunların bina yapısına sabitlenmesini içerir.

Yangın (*)

1) Duman ve / veya alev eçliginde ısı çıkıçı ile karakterize olan bir yanma içlemidir.
2) Zaman ve alan içerisinde kontrolsüz olarak yayılan hızlı yanmadır.

Yangın alarmı

Bir insan veya otomatik bir cihaz tarafından baçlatılan yangın uyarısıdır (ISO / DIS 8421 – 3).

Yangın alarm tesisatı

Içitsel, görsel diger bir algılanabilir yangın alarmının verilmesi amaçlı bileçen kombinasyonudur. Sistem aynı zamanda diger yardımcı etkenleri de baçlatabilir (ISO/ DIS 8421 -3).

Itfaiye

Yaçam kurtarma ve yangınla mücadele amacını taçıyan kamu kuruluçu veya özel kuruluç

Yangın bölmesi (*)

Bir bina içerisinde yer alan ve aynı binanın diger bölümlerinden yapının belirli bir süre için yangın direncine sahip olan ve içerisinde bir yangının binanın diger bir bölümüne yayılmaksızın bulunabilecegi (veya yangının dıçarıda tutulabilecegi) kapalı bir alandır.

Yangın dedektörü

Bir yangına eçlik eden belirli fiziksel ve / veya kimyasal degiçikliklere tepki olarak bir sinyal veren cihazdır (ISO / DIS 8421 - 3).

Yangın kapısı

Çerçevesi ve mobilyası ile birlikte, bir bina içerisinde tesis edilen ve kapandıgında belirtilen performans kriterlerini karçılayabilen bir kapı veya kepenktir.

Yangına maruz kalma

Malzemeyi etkileyen termal etkenler

Yangın tehlikesi (*)

Yangın nedeniyle yaçam kaybı (veya yaralanma) ve / veya mülkün zarar görme potansiyeli

Yangın Yükü (*)

Bir alanda bulunan ve duvarların, bölmelerin, zeminlerin ve tavanların yüzeylerini de içeren tüm yanabilir malzemelerin yanması ile serbest kalabilecek olan kalori cinsinden enerjilerin toplamı

Yangın yükü yogunlugu (J/m2) (*) Birim zemin alanı baçına yangın yükü. Yangın kaynakları, kuru (azalan / çogalan)

Bir bina içerisinde kalıcı olarak tesis edilmiç olan ve kullanım anında doldurulmak üzere itfaiye hortumlarının baglanması amacını taçıyan sabit ve saglam borulardır (ISO / DIS 8421-4,4.4.5).

Yangın kaynakları, ıslak (azalan / çogalan)

Bir bina içerisinde kalıcı olarak tesis edilmiç olan ve bir su kaynagına olan baglantısı ile sürekli olarak dolu tutulan ve vanalarla / çıkıçlarla belirli noktalarda sabitlenmiç olan sabit ve saglam borulardır.

Yangına karçı direnç (*)

Bina inçaatının bir elemanının belirli bir süre için gerekli yük taçıma fonksiyonunu, bütünlügü ve /
veya termal yalıtımı standart yangın direnci testinde belirtilen çekilde saglama yetenegidir.

Yangına karçı direnç sınıfı

Bina elemanlarının kanıtlanmıç yangına karçı direnç süreleri temelinde sınıflandırılması için kullanılan konvansiyonel olarak tanımlanmıç sınıflardır.

Yangın riski (*)

Yaçam kaybına (veya yaralanmaya) ve / veya mülkün hasar görmesine neden olan bir yangının çıkması ihtimalidir.

Yangın geciktirici (*)

Malzemenin yanmasını önlemek, belirgin ölçüde azaltmak veya geciktirmek için malzemeye eklenmiç
olan bir madde veya uygulanmıç olan bir içlemdir.

Yangın emniyeti tesisatları

Hizmetler, alarm ve algılama ile ilgili tesisatlar, kaçıç yolları tesisatları, bastırma ve yangınla mücadele ekipmanı, vb

Yangına emniyeti yönetimi

Yapının ömrü boyunca yangın riskinin ve yangın tehlikesinin uygun bakımla ve yapının geliçtirilmesi ile minimize edilmesi için alınan tüm tedbirlerdir.

Yangın emniyet amaçları

Yangın riski ve / veya yangın tehlikesi bakımından niceliksel veya niteliksel olarak ifade edilen amaçlardır.

Yangın ayırıcı duvar

Iki bitiçik yangın bölümünü ayıran duvardır.

Yangının çiddeti

Bina elemanlarına yönelik yangına yol açılan ısı atagı seviyesi (ısı akıçı).

Yangının yayılması

Bir yangının hem çıktıgı oda içinde hem de odadan odaya yayılmasıdır.

Yangın halinde fonksiyon gösteren kablo

Bir yangın sırasında gücün veya sinyallerin iletimi amacını taçıyan ve standart yangın direnci testi sırasında belirli bir süre için tasarım fonksiyonlarını karçılayabilen bir elektrik kablosudur.

Yangın testi

Bir malzemenin, yapının veya sistemin bir veya daha fazla sayıda yangın konusuna verdigi tepkinin ölçülmesi veya degerlendirilmesi için tasarlanmıç bir prosedürdür (BS 6336; 1982).

Alev geciktirici (*)

Bir malzemeye alevin yayılmasını önlemek, önemli ölçüde azaltmak veya geciktirmek için eklenen bir madde veya uygulanan bir içlemdir,

Alevin yayılması (*)

Bir alev cephesinin ilerlemesidir.

Kaplama (*)

Bir muhafaza içerisinde bulunan yanabilir malzemeleri kapsayan bir yangında toplam yüzey kapsamına hızlı bir geçiçtir.

Tamamen geliçmiç yangın (*)

Bir yangında yanabilir malzemelerin tamamen yer alması halidir.

Duman üretimi

Dumanın serbest kalmasına bakınız.

Donanım (kapılar)

Her iki kapı kanadına ve / veya kapı çerçevelerine bunların kapı gibi fonksiyon göstermesi için uygulanmıç olan ekipmandır: örnegin: mandallar, kilitler, kapatma cihazları, menteçeler, vb

Tehlike analizi

Hayat kaybı veya yaralanma ve / veya mülkün zarar görmesi potansiyelinin degerlendirilmesi amacıyla gerçekleçtirilen analizdir.

Isının serbest kalması

Yanan bir malzemeden serbest kalan ısının bir ölçütüdür.

Tutuçma (*) Yanmanın baçlaması Tutuçma kaynagı (*)

Yanabilir malzemelerin tutuçturulması için kullanılan bir ısı kaynagıdır. Tutuçmaya neden olan ilk kıvılcım veya alev veya kızgın nesnedir.

Açıklayıcı Doküman

Bkz: Yapı Malzemeleri Yönetmeligi

Taçıyıcı Sistem

Yapılara dayanım ve stabilite saglaması için tasarlanmıç olan elemanlardır.

Ana yapı

Bir binanın stabilitesini saglamak için gerekli olan tüm elemanlardır.

Dogal yangın

Standardize sıcaklık / zaman egrileri ile yönetilmeyen bir yangındır.

Dogal yangın egrisi

Sıcaklıgın zamana baglı degiçimi
(a) havalandırma kontrolü olmayan bir test yangını için
(b) yangın yükü, havalandırma vb göz önüne alınarak bir hesaplama modeli ile öngörülen çekilde

Performans

Bir malzemenin kullanımla ilgili davranıçı (ISO 6241 / 1984).

Performans Çartı

Malzemenin performansı cinsinden ifade edilen kullanıcı çartıdır.

Basınç uygulama

Bir bariyer üzerinde bir merdivenin, lobinin, kaçıç yolunun veya odanın dumanın nüfuz etmesinden korunması için pozitif veya negatif bir basıncın oluçturulmasıdır (ISO 8421 - 5 / 1988 (E /F)).
Isının serbest kalma hızı (*)
Bir malzeme tarafından yanma sırasında belirtilen test koçulları altında birim zaman baçına serbest bırakılan kalori cinsinden enerjidir.

Alevin yayılma hızı

Gaz için: Alevin gazın önünde yayılma hızı
Katı için: alevin bir katının yüzeyinde yayılma hızı (ISO 3261 /1975 (E/F)).

Yangına tepki (*)

Bir malzemenin belirtilen test koçulları altında, kendi ayrıçması ile, maruz kalmıç oldugu yangına yaptıgı katkıdaki tepkisidir.

Çatı kaplamaları

Havanın etkilerinden korunmak amacıyla, bir çatının kaplanması için kullanılan malzemelerdir. Yalıtım tabakalarını ve buhar bariyerlerini de içerir, ancak çatı süslemesini içermez.

Yangının baçladıgı oda

Bir yangının baçladıgı odadır.

Ayrı Yapılar

Aralarındaki açık bir boçlukla ayrılmıç olan yapı içleridir (zıttı: komçu yapılar)

Ayırma fonksiyonu

Bir elemanın yangının ve / veya dumanın alevlerin veya sıcak gazların geçiçi (Bütünlük) ile veya maruz kalan yüzeyin ötesindeki tutuçma (termal yalıtım) ile ilgili yangın olayı sırasında yayılmasını önleme yetenegidir.

Duman (*)

Katı ve / veya sıvı parçacıkların gazlar içerisinde, yanmadan veya pirolizden kaynaklı olarak görünür
çekilde askıda kalmasıdır.

Duman ve ısı havalandırma tesisatı

Bina içerisine, yangının ürettigi yanma gazlarının ve ısının tahliyesinin geliçtirilmesi amacıyla yerleçtirilen sistemdir. Duman ve ısı çıkarma sistemi dogal konveksiyonun yanı sıra elektrikli çıkarmaya da dayanabilir.

Duman kontrolü

Dumanın ve yanma gazlarının yangın sırasında bina içinde yayılmasının veya hareketinin kontrol edilmesi amaçlı tedbirler (ISO 8421 - 51 1988) (E/F)).

Duman kontrol kapısı

Dumanın yangın sırasında yayılma veya hareket etme hızının azaltılması için tasarlanmıç olan kapı setidir (ISO 8421 - 5 /1988 (E/F)).

Dumanın serbest kalması

Bir yangınla ve / veya tutuçturma kaynagı ile ısıtıldıgında, bir malzeme tarafından duman ve / veya gaz çıkarılmasıdır. (BS 6336 /1982).

Duman perdeleri, çatı (veya tavan) bölmeleri

Çatı içine dahili olarak yerleçtirilmiç olan, dumanın ve yanma gazlarının yanal akıçı önünde bir engel yaratma amacını taçıyan dikey alt bölmedir (ISO 8421 - 5, 1988 (E/F).

Duman açıklıkları, çatı açıklıkları

Bir binanın çevre duvarlarında veya çatısında yer alan ve yangın halinde ısının ve dumanın serbest kalmasını saglamayı amaçlayan, otomatik olarak ve / veya manuel olarak açılan açıklıklardır (ISO
8421 - 5, 1988 (E/F)).

Sprinkler tesisatı (otomatik)

Boyut bakımından gruplandırılmıç, yapı içleri içinde monte edilmiç, içerisinde sprinkler kafalarının öngörülen aralıklarla yerleçtirilmiç oldugu boru tesisatıdır. Boru tesisatı bir dizi tesisat kontrol vanasına baglanmıçtır ve bu vanalar bir alarmla harekete geçer ve onaylanmıç su kaynagı ile beslenir.

Standart yangın süresi

Bir bölme içindeki yangının standart sıcaklık / zaman egrisine göre, itfaiye müdahalesi olmadan devam edecegi süredir. Bu süre yangın yükü ile belirlenir.

Standart sıcaklık / zaman egrisi (*)

Sıcaklıgın, ISO 834'te verilmiç olan standart yangına karçı direnç testlerinde belirtilen çekilde ölçülen zamana baglı degiçimidir.

Asma tavan

Asılmıç olan veya diger bir biçimde desteklenen ve yalnızca üzerindeki elemanın yangına karçı direncine katkıda bulundugu kabul edilen bir tavandır (örnegin döçeme veya çatı) (aynı zamanda tavan membranına bakınız).

Termal etki

Malzemenin bir yangın sırasında (dogal veya deneysel) ısıya maruz kalması halidir.

Sıcaklık zaman egrisi

Yangın sırasında sıcaklıgın zamana baglı degiçimidir.

Içgal türü

Binada bulunanların yaçı, bilinci ve mobilitesi, yangın yükü, türü ve içgaldeki faaliyet malzemenin bir fonksiyonu olarak içgal alt bölümleri.

Su püskürtme tesisatı

Boyutları açısından gruplandırılmıç, yangın halinde sogutma amaçlı olarak bir yapı elemanına su uygulamak veya yapı içleri içindeki önceden belirlenmiç malzemelerin korunması amacıyla tesis edilmiç bir boru tesisatıdır.

IÇINDEKILER

1. GENEL

1.1. Amaç ve Kapsam

EK-3

Temel Gerek No:3 "HIJYEN, SAULIK VE ÇEVRE"

1.2. Temel Gerekler ve ilgili malzemelerin performans düzeyleri veya sınıfları

1.3. Açıklayıcı dokümanda kullanılan tanımlar

1.3.1. Yapı içleri

1.3.2. Yapı malzemeleri

1.3.3. Normal bakım

1.3.4. Kullanım amacı

1.3.5. Ekonomik olarak çalıçma ömrü

1.3.6. Etkenler

1.3.7. Performans

2. "HIJYEN, SAULIK VE ÇEVRE" TEMEL GEREUINE ILIÇKIN AÇIKLAMALAR

3. "HIJYEN, SAULIK VE ÇEVRE" TEMEL GEREUININ SAULANMASINA ILIÇKIN TEMEL ILKELER

3.1. Genel

3.2. Etkenler

3.3. Temel Geregin saglanması

3.3.1. Giriç

3.3.2. Iç çevre

3.3.3. Su kaynagı

3.3.4. Atık su giderimi

3.3.5. Katı atık giderimi

3.3.6. Dıç çevre

4. TEKNIK ÇARTNAMELER VE AVRUPA TEKNIK ONAYINA ILIÇKIN ORTAK ESASLAR

4.1. Genel

4.2. Malzemelerin performansları

4.3. Malzemelerin uygunlugunun onaylanması

5. ÇALIÇMA ÖMRÜ, DAYANIKLILIK

5.1. Temel Gereklerle ilgili olarak yapı içlerinin çalıçma ömürlerinin iyileçtirilmesi

5.2. Temel Gereklerle ilgili olarak yapı malzemelerinin çalıçma ömürlerinin uzatılması

EK: Tablolar

1. GENEL

1.1. Amaç ve Kapsam

TEMEL GEREK NO:3

HIJYEN, SAULIK VE ÇEVRE

1.1.1. Bu Açıklayıcı Doküman, bundan sonra ‘Direktif” olarak anılacak olan Üye Ülkelerin yapı malzemeleri ile ilgili kanunları, düzenlemeleri ve idari hükümlerinin uyumlaçtırılması hakkında 21

Aralık 1988 tarihli 89/106/EEC sayılı Konsey Direktifi ile ilgilidir.
Bu Direktif’e uyumlu olarak 08 Eylül 2002 tarih ve 24870 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
“Yapı Malzemeleri Yönetmeligi” (89/106/EEC), bundan sonra “Yönetmelik” olarak anılacaktır.

1.1.2. Açıklayıcı dokümanların amacı (Yönetmelik 4.veya 5./Direktif 3.maddelerine göre ); uyumlaçtırılmıç standartların, Avrupa Teknik Onaylarının ve (Yönetmelik 4. ve 6./Direktif 4. ve 5. maddelerinde belirtilen ) diger teknik çartnamelerin kabul edilmesine iliçkin talimatlar arasında gerekli baglantıların oluçturulması için (Yönetmelik EK-I /Direktif EK-I de belirtilen ) Temel Gereklere kesin biçim verilmesini saglamaktır.

Gerekli olan hallerde, yapı malzemeleri ile ilgili diger yönetmelikler de göz önünde bulundurulacaktır.

1.1.3. Bu Açıklayıcı Doküman “Hijyen, Saglık ve Çevre” nin ilgili olabilecegi içleri kapsamaktadır. Yapı malzemelerini, malzeme guruplarını, özelliklerini ve performanslarını tanımlamaktadır.

Malzemenin her bir amaçlanan kullanımı için, talimatlarda CEN/CENELEC/EOTA ile birlikte gerekli olması halinde malzeme özelliklerinin degiçtirilmesine veya tamamlanmasına olanak veren adım adım bir prosedür kullanılmak suretiyle bu özelliklerden hangilerinin uyumlaçtırılmıç çartnamelerde yer alacagı detaylı olarak belirtilecektir.
Yönetmelik EK-I ‘de (Direktif EK-I), içlerin bu tür bir çart içeren yönetmeliklere tabii olması halinde geçerli olan Temel Geregin açagıdaki tanımı verilmektedir.
"Yapı içleri, binadaki insanların veya komçuların hijyeni veya saglıgı üzerinde, özellikle de açagıdakilerin bir sonucu olarak, bir tehdit yaratmayacak çekilde tasarlanıp, yapılmalıdır:
(a) Toksik gaz çıkartılması,
(b) Havada tehlikeli parçacıkların veya gazların bulunması, (c) Tehlikeli radyasyon yayılması,
(d) Suyun veya topragın kirlenmesi veya zehirlenmesi,
(e) Atık suyun, dumanın, katı veya sıvı atıkların hatalı çekilde elimine edilmesi, (f) Yapıların bölümlerinde veya yüzeylerinde nem bulunması.”

1.1.4. 7 Mayıs 1985 tarihli Yeni Yaklaçım Konsey Kararına ve Direktife göre, Temel Geregin bu açıklamasının amacı Üye Ülkelerdeki yapı içleri için mevcut olan ve dogrulugu gösterilen koruma düzeylerinin azaltılmamasıdır.

1.2. Temel Gerekler ve ilgili malzemelerin performans düzeyleri veya sınıfları

1.2.1. Yönetmeligin 5. (Direktifin 3. (2).) maddesinde belirtilen farklılıklar Topluluk mevzuatına göre tanımlandıgında ve onaylandıgında Temel Gerekler ve ilgili malzeme performans sınıfları gerekli olabilir. Bu sınıfların amacı yapı malzemelerinin serbest dolaçımının ve serbest kullanımının saglanmasıdır.

Söz konusu sınıflar Açıklayıcı Dokümanlar veya Yönetmeligin 8/c (Direktif’in 20. (2)(a).)
maddesinde belirtilen prosedüre göre belirlenecektir.
Bu prosedür bir malzeme performans sınıflandırılmasının kabul edilebilirlik sınırlarını tanımlar, Komisyon uygunluk için talimatla CEN, CENELEC veya EOTA’ yı ister.
Bir Üye Ülkenin Yönetmeligin 13. (Direktifin 6. (3).) Maddesine uygun olarak sınıflar arasından yalnızca birine veya bu sınıflardan bazılarına kendi bölgesinde veya bu bölgenin bir bölümünde uyulması gerektigini belirtmesi halinde,bunu yalnızca Yönetmeligin 5. (Direktifin3 (2).) Maddesinde belirtilen farklılıklar temelinde yapacaktır.

l.2.2. Yönetmeligin 5. (Direktifin 3 (2).) Maddesinde belirtilmiç olan onaylanmıç farklılıkların tanımlanmadıgı hallerde, malzeme performans sınıfları veya düzeyleri aynı zamanda standardı hazırlayanlara, imalatçılara ve alıcılara kolaylık saglanması amacıyla kullanılabilir. Belirli malzemeler için, sınıflar veya düzeyler standardın malzeme performansının amaçlanan kullanıma uyumlaçtırılmasını kolaylaçtırır.

Malzemelere iliçkin bu tür performans sınıfları veya düzeyleri konusunda Yönetmeligin 4. ve
8(c). (Direktifin 4 (1).) Maddesine atıfta bulunulabilir, bu nedenle de Komisyonu ve Yapı Daimi Komitesini talimatların uygulanması çerçevesinde bu konu ile ilgili olarak yürütülen içlerden haberdar kılmak standardı hazırlayanlar tarafından yapılacaktır.

1.2.3. Yapı içleri veya malzemeler için sınıfların her tanımlanmasında, en az bir Üye Ülkenin söz konusu alanda hiçbir yasal çartı olmaması halinde, "performans belirlenmemiçtir" adında bir sınıfın oluçturulması gerekir.

1.3. Açıklayıcı Dokümanlarda Kullanılan Tanımlar

1.3.1. Yapı içleri

Hem bina hem de diger inçaat mühendisligi içlerini içermek üzere tüm yapı içlerini ifade eder. Yapı içleri örnegin; konutları, endüstriyel, ticari, ofis, saglık, egitim, eglence ve tarım binalarını, köprüleri, yolları ve otobanları, demiryollarını, boru çebekelerini, açık ve kapalı spor tesislerini, rıhtımları, platformları, dokları, yükseltme havuzlarını, kanalları, barajları, kuleleri, tankları, tünelleri, vb. kapsar.

1.3.2. Yapı malzemeleri

1.3.2.1. Bina ve diger inçaat mühendisligi içlerini içermek üzere tüm yapı içlerinde kalıcı olarak kullanılmak amacıyla üretilen bütün malzemeleri ifade eder. "Yapı malzemeleri" veya "malzemeler" ifadesi, Açıklayıcı Dokümanlarda kullanıldıgında, yapı içlerinin Temel Gereklere uymasını saglayan prefabrike sistemlerin ve/veya tesisatların malzemelerini, unsurlarını ve bileçenlerini de (tek baçlarına veya bir kit içerisinde) içerir.

1.3.2.2. Bir malzemenin yapı içleri içerisinde kalıcı olarak kullanılması, malzemenin çıkartılmasının yapının performans kapasitelerini düçürmesi ve malzemenin demonte edilmesinin veya degiçtirilmesinin yapı faaliyetlerini içermesi anlamını taçır.

1.3.3. Normal bakım

1.3.3.1.Bakım, yapının kullanım süresince tüm fonksiyonlarını yerine getirebilmesini saglamak amacıyla yapıya uygulanan koruyucu tedbirlerden ve diger tedbirlerden oluçan çalıçmaların bütünüdür. Bu tedbirler temizligi, servisi, yeniden boyamayı, tamiri, gerekli olması halinde içlerin parçalarının da degiçtirilmesini, vb. içerir.

1.3.3.2. Normal bakım genellikle incelemeleri kapsar ve sonuçta ortaya çıkan maliyetler göz önüne alınarak yapılması gereken müdahalenin maliyetinin ilgili iç parçalarının degeri için uygun oldugu hallerde gerçekleçtirilir.

1.3.4. Kullanım Amacı

Yapı malzemesinin kullanım amacı, malzemenin ekonomik açıdan makul çalıçma ömrü boyunca Temel Gereklerin yerine getirilmesidir

1.3.5. Ekonomik çalıçma ömrü

1.3.5.1.Ekonomik çalıçma ömrü, içlerin performansının Temel Gereklerin yerine getirilmesi için uygun olan bir düzeyde tutuldugu süredir.

1.3.5.2.Ekonomik çalıçma ömrü, açagıda örnekleri verilen ilgili tüm konuların dikkate alınmasını gerektirir:

- Tasarım, yapım ve kullanım maliyeti,
- Kullanımın durmasından kaynaklanan maliyetler,
- Çalıçma ömürleri boyunca içlerdeki hata riskleri, bunların sonuçları ve bu riskleri kapsayan sigorta maliyetleri,
- Planlanan kısmi yenileme,
- Inceleme, bakım ve onarım maliyetleri,
- Içletme ve idare maliyetleri,
- Elden çıkarma,
- Çevre ile ilgili konular.

1.3.6. Etkenler

Yapı içlerinin Temel Gereklere uyumunu etkileyebilecek olan etkenler yapı içleri veya iç bölümleri üzerinde etkili olan faktörler tarafından ortaya çıkarılır. Bu tür faktörler mekanik, kimyasal, biyolojik, termal ve elektromanyetik faktörleri içerir.

1.3.7. Performans

Performans, yapı içlerinin, içlerin bir bölümünün veya malzemenin amaçlanan hizmet koçulları (yapı içleri veya içlerin bölümleri ) veya (malzemeler için) kullanım amacı koçulları altında maruz kaldıgı veya ürettigi davranıçın niceliksel bir ifadesidir.

2. “HIJYEN, SAULIK VE ÇEVRE" TEMEL GEREUINE ILIÇKIN AÇIKLAMALAR

Bu Açıklayıcı doküman, hijyen, saglık ve çevrenin ilgili olabilecegi iç konularını tanımlar ve malzeme ve malzeme gruplarını ve uyumlaçtırılmıç standartların gerekli oldugu hallerde bunların yeterli performansına iliçkin özellikleri ortaya koyar.
Malzemelerin uygunlugunun belirlenmesi amacıyla, Yönetmelik EK-1’de (Direktifin Ek.I ) Temel Gerek için açagıdaki tanım verilmiçtir ve bu tanım bu tür gerekleri içeren yönetmeliklere tabi olan içler için geçerlidir:

"Hijyen, Saglık ve Çevre"

Yapı içi, binada yaçayanların veya komçuların hijyeni veya saglıgı için, özellikle de açagıdakilerin bir sonucu olarak bir tehdit oluçturmayacak biçimde tasarlanmalı ve yapılmalıdır:
(a) Toksik gaz çıkartılması,
(b) Havada tehlikeli parçacıkların veya gazların bulunması, (c) Tehlikeli radyasyon yayılması,
(d) Suyun veya topragın kirlenmesi veya zehirlenmesi,
(e) Atık suyun, dumanın, katı veya sıvı atıkların hatalı çekilde elimine edilmesi, (f) Yapı içlerinin bölümlerinde veya içlerin yüzeylerinde nem bulunması.
Hijyen, saglık ve çevreyle ilgili olan diger Direktifler, örnegin iççilerin korunması, teknik çartnamelerin, uyumlu standartların vb ayrıntılarına girilirken dikkate alınmalıdır. Bu dokümanda ,gerekler: Iç çevre, su kaynagı, atık su giderimi, katı atık giderimi, dıç çevre konularına göre geliçtirilmiçtir.
Gürültüden korunma diger bir Açıklayıcı Dokümanın konusudur.
Direktif, yapıların yönetmeliklere tabi oldugu hallerde, binalar ve inçaat mühendisligi içleri de dahil olmak üzere, tüm yapı içleri için geçerlidir. Hijyen, Saglık ve Çevre hakkındaki Temel Gerek. binada bulunanların, kullanıcıların veya komçuların saglıgı veya hijyeni söz konusu oldugunda, bu tür tüm içleri ilgilendirir.
Bu tür tehditlerin yapısı, yapı içlerinin türüne göre büyük ölçüde degiçiklik gösterebilir. Bu doküman temel olarak oturma amaçlı kullanılan binalarla baglantılıdır ve oturma süresi ile ilgili bir sınırlama söz konusu degildir. Bununla birlikte, Temel Geregin bazı konular için, binalar ve karçılık gelen malzemeler dıçındaki içlerle baglantılı olarak ilgili alt bölümlerde özel hükümler yer almaktadır. Yine de, bu Açıklayıcı Doküman bahsi geçmeyen yapı içleri ve malzemeler için, talimatlar hazırlanması sırasında özel hükümlerin eklenmesi gerekir, ancak bu Açıklayıcı Doküman’ın temel ifadelerine uyulması zorunludur.
Bu dokümanda sözü geçen kirlenme ve kirletici türleri çok sayıda istenmeyen saglık etkisinin nedeni olabilir, bunlar algılama rahatsızlıgından ciddi saglık sorunlarına kadar geniç bir aralıgı kapsar. Bazıları için, saglık etkilerine iliçkin bilgiler eksik ve kapsamı dardır. Daha fazla bilgi elde edildiginde, ilgili gerekler revize edilebilir.

3. "HIJYEN, SAULIK VE ÇEVRE" TEMEL GEREUININ SAULANMASINA ILIÇKIN TEMEL ILKELER

3.1. Genel

3.1.1. Bu bölümde, "Hijyen, Saglık ve Çevre" Temel Gereginin saglanması için Üye Ülkelerde kullanılmakta olan temel prensipler tanımlanmaktadır. Yapı içlerinin bu Temel Geregi içeren yönetmeliklere tabi oldugu hallerde, halihazırda bu prensiplere uyulmaktadır. Bölüm 4'te bu Temel Gerege, Yönetmeligin 4.ve 6. ( Direktif 4. ) maddelerinde sözü geçen teknik çartnamelere uyularak nasıl uyum saglanabilecegi konusunda ortak esaslar açıklanmaktadır.

3.1.2. Temel Gerek, mümkün olan ölçüde, yapı içleri için ekonomik çalıçma ömrü boyunca kabul edilebilir.

3.1.3. Temel Gerege uyum, özellikle açagıdakilerle ilgili ve birbirleriyle iliçkili olan çok sayıda tedbirle saglanır:

- Yapı içlerinin planlanması, tasarlanması, gerçekleçtirilmesi ve gerekli bakımı,
- Yapı malzemelerinin özellikleri, performansları ve kullanımı.

3.1.4. Yapıların planlanmasının, tasarlanmasının ve yapılmasının denetlenmesine, ilgili tarafların ve kiçilerin yeterliliklerine iliçkin tedbirlerin alınması, gerekli oldugunu düçündükleri hallerde, Üye Ülkelerin seçimidir. Bu denetimin ve bu yeterlik kontrolünün malzemelerin özellikleriyle dogrudan baglantılı oldugu hallerde, ilgili hükümler, ilgili malzemelere iliçkin Avrupa Teknik Onayı ortak esasların ve standartların hazırlanmasına iliçkin talimatlarla belirlenecektir.

3.2. Etkenler

Temel Gerege uyumun degerlendirilmesi için göz önünde bulundurulan çeçitli etkenler, geçerli oldukları özel konularla ilgili olarak Bölüm 3.3'ün çeçitli alt bölümlerinde gösterilmiçtir.

3.3. Temel Gerege Uyumun Dogrulanması

3.3.1. Giriç

Bu bölüm Temel Geregin çeçitli özel konularının kontrol edilmesinin yollarını ve yapısını ortaya koyar, ilgili olan hallerde yapı içlerinin teknik özelliklerini açıklar ve malzemelerin özelliklerini belirtir.
Açagıda sıralanmıç olan tüm malzeme özellikleri Hijyen, Saglık ve Çevre bakımından genel olarak önemli olabilir. Bununla birlikte, özel malzemeler için, bu özelliklerden yalnızca biri veya daha fazlası ilgili oldugunda digerleri göz ardı edilebilir.
Hijyen ve özel üretim içleri (örnegin; besin depolanması ve besinin hazırlanması) için talimatlarda ek özellikler (örn; temizlik kolaylıgı) istenebilir.

3.3.2. Iç çevre

3.3.2.1. Giriç

Bu gerek, yapılarda oturanlara ve yapıların kullanıcılarına saglıklı bir iç çevrenin saglanması ile ilgilidir.
Yapı içlerinin tasarımı ve yapılmasında açagıdakiler göz önüne alınmalıdır:
a) Termal çevre b) Aydınlatma c) Hava kalitesi d) Nemlilik
e) Gürültü
Isıtma, sogutma ve havalandırma bu Açıklayıcı Dokümanın kapsamına dahildir.
Termal çevre ve aydınlatma ile ilgili belirli konular "Kullanım Emniyeti" ve "Enerjiden
Tasarruf ve Isı Muhafazası" Açıklayıcı Dokümanlarının kapsamında yer almaktadır.
Diger aydınlatma konuları, örnegin konut ve çalıçma için bir odanın zemin alanına karçı minimum pencere alanı, prefabrik evler gibi yapı malzemeleriyle iliçkili olabilir.
Gürültüden korunma "Gürültüye Karçı Koruma" adlı Açıklayıcı Dokümanın kapsamındadır.

3.3.2.2. Hava kalitesi

3.3.2.2.1. Çartın Yapısı ve Gerekleri

Bu gerek, iç çevredeki kirleticilerin eliminasyonu ve kontrolü ile ilgilidir. Açagıdaki metinde "kirletici" kelimesi gamma radyasyonunu da içermektedir (her ne kadar kesin olarak havayla taçınan bir kirletici olmasa da).
Yapı içleri, açagıdaki kirleticileri göz önüne alarak, oturanlar ve bina kullanıcıları için saglıklı bir iç çevre saglamalıdır:
a) Metabolik malzemeler, su buharı, karbon dioksit ve vücut kokusu, vb
b) Yanıcı malzemeler, su buharı, karbon monoksit, nitrojen oksitleri, karbon dioksit ve hidrokarbonlar, vb
c) Tütün dumanı
d) Uçucu organik bileçenler, formaldehit, çözücüler, vb
e) Cansız parçacıklar, solunabilir olan ve olmayan asılı parçacıklar ve lifler
f)Mikroorganizmalar da dahil olmak üzere canlı parçacıklar, küçük böcekler, protozoa, mantarlar, bakteriler ve virüsler
g) Madon ve gamma radyasyonu yayan radyoaktif maddeler h) Elektrikli ve elektronik ekipman emisyonu, ozon, vb.
Bunlar rahatsız olmaktan saglık üzerinde olumsuz fiziksel etkilere kadar degiçen bir aralıkta istenmeyen etkilerin nedeni olabilir.
Tüm kaynaklardan gelen kirleticilerin, havalandırma gibi, hava kalitesinin kontrol edilmesi yöntemlerinde dikkate alınması gerekir.
Saglıksız iç hava açagıdaki kirleticiler tarafından üretilebilir:
a) Yapı malzemeleri
b) Yapı hizmetleri, yakma düzenekleri de dahil c) Mobilyalar ve baglantı parçaları
d) Dıç havadaki kaynaklar e) Yapının oturdugu zemin
f) Yapı içerisinde gerçekleçtirilen ve örnegin temizligi, bakımı, boyayı, cilalamayı, böcek kontrolünü, yemek piçirmeyi vb gibi faaliyetler içeren içlemler
g) Insan ve hayvanların ve bitkilerin yapı içinde bulunması h) Sıcak su sistemleri

3.3.2.2.2. Kirleticilerin kontrolü

3.3.2.2.2.1. Kirleticiler açagıdakilerle kontrol edilebilir: Kaynakların kontrolü

Kirleticileri serbest bırakabilecek olan ve kullanımı kabul edilebilir limitlerden daha yüksek konsantrasyonlara yol açan malzemelerin kullanımının ortadan kaldırılması veya sınırlandırılması.
Kirleticilerin havaya bırakılmasının açagıdaki yollarla elimine edilmesi veya sınırlandırılması gerekir:
- Kaynagın kapatılması, örnegin kaynaktan iç havaya emisyonların azaltılması veya elimine edilmesi için uygun bariyerlerin saglanması,
- Kirleticilerin serbest kalmasını azaltmak için düzeneklerin tasarlanması ve bunlar için yeterli bakımın yapılması
- Malzemelerin ve yapının kirletici kaynaklarından kaçınacak veya bunları azaltacak çekilde tasarlanması,
- Çeçitli parçacıkların kaynagının ortadan kaldırılması için, tasarım tedbirlerinin uygulanamadıgı hallerde mantar ilaçlarının veya diger biyolojik ilaçların kullanılması.
Havanın havalandırma, fıltrasyon veya abzorpsiyon yoluyla kontrol edilmesi için:
- Mekanik havalandırma,
- Pasif havalandırma,
- Iç havanın veya içeri giren havanın filtre edilmesi,
- Iç havadan veya içeri giren havadan abzorpsiyon, gereklidir
Bunlar, insanların etkilenmesinin kontrol prosedürlerini oluçturur (örnegin yeniden boyama sonrasında içeri giriçin belirli bir süre engellenmesi yoluyla kontrol edilmesi).

3.3.2.2.2.2. Gerekler çok sayıda farklı yolla ifade edilir:

Iç havadaki özel kirleticilerin kabul edilebilir ortalama ve maksimum konsantrasyonları.
Adı belirtilen maddelerin genel olarak veya özel kullanımlar için kullanımının yasaklanması veya sınırlandırılması.
Kirleticilerin malzemelerden serbest kalıç hızları ve yapısı üzerine sınırlamalar getirilmesi
Kabul edilebilir kapatma ve bariyer koyma yöntemlerinin tanımlanması.
Havalandırma hızlarının veya iç havanın taze havayla yenilenme hızını ifade eden parametrelerin, örnegin hava degiçim hızı veya hava sızıntı özelliklerinin, vb belirlenmesi
Mekanik havalandırma sistemlerinin dıç yüzeyinde ve tatmin edici bulunan diger tasarım ve yapı açıklamalarında saglanacak olan açıklıklar için uygun alanın belirlenmesi.
Sıcaklık, nem, vb gibi konsantrasyonları etkileyen faktörlerin uygun düzeyleri, örnegin yogunlaçma (bkz. Madde 3.3.1.2.2).
Iç hava kalitesinin ve kontrol yöntemlerinin performansının belirlenmesi için kabul edilebilir ölçüm ve / veya hesaplama yöntemleri.

3.3.2.2.3. Teknik Çartnameler

3.3.2.2.3.1. Yapı içleri (Kategori A)

Iç hava kalitesi gerekleri, belirli kirleticilerin iç havadaki kabul edilebilir konsantrasyonlarını tanımlayan bir hesaplama prosedürü bakımından veya bazı kirleticilerin dogrudan ölçümü yoluyla ifade edilebilir. Kontrol yöntemlerinin, örnegin havalandırmanın performansı hesaplama yöntemleriyle veya ölçüm yoluyla belirlenebilir.
Gerekler aynı zamanda yapı hizmetleri için tasarım gerekleri bakımından, örnegin havalandırma sistemleri açısından da ifade edilir.
Uyumlu teknik çartnameler bu yöntemlerin desteklenmesi için, açagıda belirtilen çekilde gerekli
olabilir:
Hesaplama Yöntemleri
-Iklim koçulları ve havalandırma esasları göz önüne alınarak hava degiçim hızının öngörülmesine iliçkin yöntemler.
-Mekanın normal malzemeyle donatılması, malzemelerden serbest kalma, hava degiçim hızları, hava sıcaklıgı ve havadaki nem göz önüne alınarak, iç kirleticilerin konsantrasyonlarının hesaplanması amaçlı yöntemler.
-Madde 3.3.1.1.2'de tanımlanmıç olan kontrol yöntemlerinin performansının degerlendirilmesi amaçlı yöntemler.
Ölçüm yöntemleri
-Yapıların içindeki havalandırma hızlarının ölçülmesi amaçlı yöntemler
-Havalandırma verimliliginin degerlendirilmesi amaçlı yöntemler
-Iç kirleticilerin tanımlanması ve bunların konsantrasyonlarının ölçülmesi amaçlı yöntemler

3.3.2.2.3.2. Yapı malzemeleri (Kategori B)

Açagıdaki malzeme grupları (yapı malzemeleri de dahil) iç hava kalitesinin kontrol edilmesi ile ilgilidir. Saglık, hijyen ve çevre ile ilgili tatmin edici performans için gerekli olan özellikler açagıda sıralanmıçtır. Uyumlu teknik çartnameler bu özelliklerin ölçülmesi veya teknolojinin izin verdigi hallerde performansın hesaplanması için gereklidir. Mümkün olan hallerde, yerinde testler yapılabilir (örnegin yakma sistemleri için). Karçılık gelen standartlarda malzemenin amaçlanan kullanımı göz önüne alınmalıdır.
Yapı malzemeleri için listelenmiç olan malzeme özellikleri tüm malzeme grupları ve sistemleri için geçerlidir.
a) Yapı malzemeleri
Yapı malzemelerinin, iç havayı kirletici emisyonları olabilir. Bu tür malzemeler döçeme kaplamaları, bölmeler, duvarlar ve duvar kaplamaları, tavanlar, yalıtım malzemeleri, boyalar ve vernikler, kereste koruyucular, yapıçtırıcılar, dolgu malzemeleri, nem geçirmez membranlar, elektrik kabloları ve baglantı parçaları, zemin sıva mastar altlıgı, taç iççiligi, cam macunu, tesisatlar, vb için kullanılan malzemeleri,
- Gerekli olan hallerde kirleticilerin malzeme içindeki konsantrasyonu dikkate alınarak, uçucu organik bileçiklerin emisyonu ve diger kirleticilerin serbest kalmasını,
- Zararlı mikro organizmaların büyümesine olanak vermeyi,
- Radyoaktif emisyonları, içerebilir.
Yapı malzemelerinin özellikleri tüm malzeme grupları ve sistemleri için geçerlidir.
b) Klima ve havalandırma sistemleri
b . l) N e m l end ir iciler ve nem gide ric iler
Bu malzemeler, insanların içinde bulundugu yapılardaki havanın veya bu yapılara verilen havanın neminin kontrol edilmesi amaçlı tesisi,
- Su buharı kontrolünde etkinlik içerir. b. 2 ) F i l t r a s y on s i s t e m l e r i
Bu malzemeler, merkezi sistemler, pencere klimaları, paket klimalar ve oda filtreleri içindeki genel havalandırma amaçlı hava temizleme cihazları,
- Hava akıç hızı ve basınç farkı performansı,
- Havadaki maddelerin giderilmesindeki etkinlik, içerir.
b. 3 ) D i g er kli m a ve haval and ı r m a b i l e ç en le ri ve sis te ml er i
Bu malzemeler amaca uygun yapılmıç havalandırma açıklıklarını, tek oda çıkıç fanlarını, pasif yıgın havalandırma sistemlerini, mekanik havalandırma sistemlerini, klima sistemleri, (örnegin ısı degiçtiriciler, karıçtırma odaları, hacim akıç kontrol sistemleri, hava kanalları ve ilgili bileçenler. Aynı zamanda pompalar ve kirleticilerin yeraltından temizlenmesi amaçlı diger ekipman)
-Hava akıçı, hava hızı ve basınç farkı performansı, eksiksiz sistemlerin ve bunların bileçenlerinin performansı da dahil olmak üzere, içerir.
c) Yakma ekipmanı
Ilgili üniteler çunlardır: oda ısıtma, su ısıtma ve yemek piçirme için kullanılan tüm yakma ekipmanı, (örnegin: yakma düzenekleri, duman yolları baglantısı olarak ve olmayarak, hava giriçleri, arıza emniyetli cihazlar ve diger kontrol ekipmanı, duman yolları ve bacalar, vb.)
- Yanıcı malzemelerin normal kullanım sırasında düzeneklerden serbest kalması, yapılardaki havalandırma tesisatı dikkate alınmasını,
- Duman yollarının boyutlarının belirlenmesi ve bütünlügünü,
- Yanıcı malzemelerin etkilerinin giderilmesini,
- Arıza emniyet mekanizmalarının etkinligini,
- Yeterli hava kaynagının saglanmasını,
- Yakıt kaynak borularının bütünlügünü, içerir.
d) B a r i y e r l e r , Yüzey kaplamaları ve dolgu malzemeleri d . l) Bariy erler ve y ü ze y kapl amal arı
Parçacıkların, liflerin ve diger kirleticilerin yüzeylerden emisyonunu engellemek amaçlı membranları, kapatıcı kaplamaları, mikroorganizmaların ve mantarların geliçmesini engellemek amaçlı koruyucuları ve mantar ilaçları,
- Özel kirleticilerin serbest kalmasının azaltılmasındaki etkinligi, içerir. d. 2 ) D o l g u ma l z e m e l e r i
Dolgu malzemeleri boçlukların ve çatlakların gazın, sıvıların ve buharın geçiçini önlemek amacıyla kapatılmasında kullanılan malzemeleri,
- Uygulandıgında hava geçirgenligini,
- Boçlukların kapatılmasındaki etkinligini, içerir.
e) Sıcak su deposu ve temini (Lejyoner hastalıgı tehlikesine özellikle atıfta bulunularak)
Tankları, su yumuçatıcılar, muslukları, duç baçlıklarını, contaları, vanaları, ısıtıcıları, pompaları, ısıtma kazanlarını, sarnıçları, sıcaklık termostatları, boruları,
- Yeterli ve dogru ısı kontrolü,
- Temizligin ve kimyasal içlemin kolaylaçtırılması amaçlı tasarımı,
- Aerosollerin üretiminin minimize edilmesi amaçlı tasarımı,
- Su katmanlaçmasının minimize edilmesi amaçlı tasarımı (legionella büyümesini teçvik eden koçullarda),
- Statik suyun minimize edilmesini,
- Besin saglayan malzemelerden kaçınılması amaçlı tasarımı, kapsar.

3.3.2.3. Nemlilik

3.3.2.3.1. Çartın Yapısı ve Gerekleri

Bu gerek, yapıda oturanların ve yapı kullanıcılarının saglıgının açırı derecede düçük veya yüksek nemden korunması ile ilgilidir.
Yapı içi, yapıyı kullananların ve yapıda oturanların hijyeni, saglıgı ve çevresi üzerinde nem sonucunda risk yaratmayacak çekilde tasarlanmalı ve gerçekleçtirilmelidir. Ekonomik çalıçma ömrü boyunca normal bakıma tabi olmalıdır.
Nemlilik yapıda oturanların ve yapı kullanıcılarının saglıgı üzerinde açagıdaki çekillerde etkili
olabilir:
- Havadaki açırı düçük veya yüksek bagıl nemin etkileri,
- Yüzeyler üzerinde ve malzemeler içinde küf oluçumuna ve ev tozu maytlarının birikmesine yol açan dolaylı nem etkileri.

3.3.2.3.2. Nemlilik kontrolü

3.3.2.3.2.1. Bir yapı içerisindeki havadaki nem açagıdakilerle kontrol edilebilir:

- Hhava sıcaklıgının artırılması veya azaltılması, (ısıtma, yalıtım, sogutma)
- Mekanların havalandırılması, (dogal veya mekanik)
- Iç havanın ve içeri giren havanın nemlendirilmesi ve neminin giderilmesi,
- Nemin kaynagında giderilmesi veya azaltılması ya da nem üreten faaliyetlerin izole edilmesi.

3.3.2.3.2.2. Iç yüzeyler üzerindeki ve / veya yapı içindeki malzemelerde nemlilik açagıdaki yollarla kontrol edilebilir:

Dıç nemden kaynaklanan nemden korunma:
- Yagmur, kar vb yapıya giriçinin ve infiltrasyonunun engellenmesi veya bunlardan kaçınılması,
- Zemin suyunun yapı içlerine giriçinin ve infıltrasyonunun engellenmesi veya bunlardan kaçınılması,
- Duvarlar ve çatılar: duvarlar zemindeki nemin yapıya girmesini engellemeli ve nemi herhangi bir parçaya taçımamalıdır. Dıç duvarlar ve çatılar aynı zamanda yagmur ve karın yapı içine girmesine karçı direnç göstermelidir; bunlar yagmur ve karla zarar görmemeli, yagmuru ve karı zarar verebilecekleri herhangi bir parçaya taçımamalıdır.
- Dıç duvarların ve çatıların kaplanması; kaplama malzemeleri, geçirimsiz (suyun veya buharın girmesine izin vermez), havaya dirençli (suyu emer), neme dirençli (su buharını geçiren) olabilir
- Zemine yakın döçemeler zemin neminin döçemenin üst yüzeylerine eriçmesini engellemelidir. Bunlar zemindeki nem nedeniyle hasar görmemelidir.
Iç yüzeyler üzerinde yogunlaçmadan ve çatlaklardaki yogunlaçmadan korunma:
Yüzey yogunlaçması, yüzeye yakın havanın bagıl neminin kabul edilebilir düzeylerin altında olmasının saglanması ile engellenir. Bu, ısıtma, yalıtım ve havalandırmanın birleçimi ile elde edilir.
Mantarlı yüzey içlemleri, belirli durumlarda, küf geliçiminin engellenmesine yardımcı olabilir. Bununla birlikte, bu içlem genellikle nemlilikten kaçınma amaçlı tadarım tedbirleri uygulanamadıgında kullanılan geçici bir tedbirdir.
Çatlaklardaki yogunlaçma, elemanlar içindeki buhar basıncının doygun buhar basıncının altında olmasının saglanması ile önlenir. Bu, malzemelerin uygun tasarımı ve malzemelerin uygun seçimi ile elde edilir. Birikme engellenemezse, kabul edilebilir sınırlar dahilinde olmalı ve kullanılan malzemenin hassasiyeti, bunların malzeme içindeki konumu ve buharlaçma için gerekli olan süre göz önüne alınmalıdır.

3.3.2.3.3. Teknik Çartnameler

3.3.2.3.3.1.Yapı içleri (Kategori A)

Uyumlu teknik çartnameler açagıdakiler için gerekli olabilir: Yapı içindeki hava neminin kontrol edilmesi
Nem düzeyinin iklim koçullarının, nem üretim hızının, kullanılan malzemelerin ve havalandırma hızlarının bir fonksiyonu olarak, yapının türüne ve yapının veya mekanın kullanımına baglı olarak hesaplanmasına iliçkin referans yöntemlerdir.
Iç nemden kaynaklanan nem
Yüzeyler üzerinde ve malzemelerin içinde beklenen yogunlaçmanın hesaplanması, yogunlaçma suyu miktarının hesaplanması ve beklenen buharlaçma hızının hesaplanması için, gerekli olması halinde farklı iklim koçulları ve havalandırma hızları düzeyleri de dikkate alınarak, kullanılan referans yöntemler.

3.3.2.3.3.2. Yapı malzemeleri (Kategori B)

Açagıdaki malzemeler veya malzeme grupları nemlilik kontrolü ile ilgilidir.
Saglık ve hijyenle ilgili olarak tatmin edici performans elde edilebilmesi için gerekli özellikler açagıda sıralanmıçtır:
Bu özelliklerin ölçülmesi veya teknolojinin izin verdigi hallerde performansın hesaplanması için uyumlu teknik çartnameler gereklidir ve bu çartnamelerde yapıların türü, kullanımı, malzemelerin amaçlanan kullanımı ve iklim ve zemin suyu koçulları dikkate alınmalıdır.
(a) Isıtma ekipmanı (aynı zamanda "Enerji Ekonomisi ve Isının Korunması" isimli Açıklayıcı Dokümana bakınız)
Kazanları ve ısıtma araçlarını, radyatörleri, ısı yayan araçları, ısıtma kontrol cihazlarını içerir.
- Çıkıç ve ısı aktarım özellikleri bulunmalıdır. (b) Klima ve havalandırma ekipmanı
Nemlendiriciler haricindeki malzemeler, bkz madde 3.3.1.1.3
- Hava akıçı ve basınç farkı performansı,
- Sırasıyla su buharı üretiminin ve azaltılmasının hızı ve kontrolü olmalıdır
(c) Yalıtım malzemeleri
Yalıtım malzemeleri ısıtılan mekanların daha düçük sıcaklıga sahip olan mekanlardan ayrılmasında kullanılan aradaki duvarlar veya merdivenler, pencereler, çatılar ve zemin kat döçemeleri gibi elemanların yalıtımı için kullanılır.
Termal özellikler ve tasarım konuları ("Enerji Ekonomisi ve Isının Korunması" isimli Açıklayıcı
Dokümana Bakınız).
(d) Yüzey içlemleri için mantar ilaçları
- Etkinlige sahip olmalıdır
(e) Yapı bileçenleri
Yagıç (yagmur, kar, dolu) ve zemin suyu v.b. gibi dıçarıdan gelen nem kaynaklarına maruz kalan duvarlar, çatılar, zemin/bodrum katlar ve bunların bileçenleri yalıtım, nem geçirmez membranlar, boyalar, vernikler, kapatıcılar v.b. kaplamalar gibi tüm yapı elemanlarını içerir.
e.l) Duvarlar, duvar malzemeleri
- Buhar geçirgenligi,
- Nem direnci,
- Su geçirmezlik, suyun dagılabilirligi,
- Termal özellikler (bkz. "Enerji Ekonomisi ve Isının Korunması" isimli Açıklayıcı Doküman),taçımalıdır e.2) Perde duvarlar, kaplama malzemeleri, kaplama sistemleri
- Buhar geçirgenligi
- Su geçirmezlik
- Eklemlerin yagmur ve kar giriçine direnç özelliklerine sahip olmalıdır. e.3) Çatılar, çatı malzemeleri
- Buhar geçirgenligi,
- Adsorpsiyon kapasitesi, -absorpsiyon, - desorpsiyon,
- Nem direnci,
- Su geçirmezlik, suyun dagıtılması,
- Termal özellikler ("Enerji Ekonomisi ve Isının Korunması" isimli Açıklayıcı Dokümana bakınız)
taçımalıdır.
e.4) Zemin katlar (toprak, asma), bodrum katları
Beton, sert malzemeler ve yalıtımı içerir.
- Neme karçı direnç,
- Termal özellikler (bkz. "Enerji Ekonomisi ve Isının Korunması" isimli Açıklayıcı Doküman),
- Buhar geçirgenligi bulunmalıdır.
e.5) Nem geçirmez kaplamalar, nem geçirmez membranlar
Arduvazı, polietileni, katran polimerini, bakır sacı, yapı tuglalarını, kimyasal enjeksiyon sıvısını içerir.
- Buhar geçirgenligi,
- Nem direnci,
- Su geçirmezlik, suyu dagıtma özelligi bulunmalıdır. e.6) Buhar geçirmez membranlar
- Buhar geçirgenligi,
- Nem direncine sahip olmalıdır.
e.7) Boçluk yalıtımı da dahil olmak üzere yalıtım malzemeleri
- Buhar geçirgenligi
- Eklemlerin performansı
- Nem direnci
- Termal özellikler konuları dikkate alınarak tasarım yapılmalıdır. ("Enerji Ekonomisi ve Isının
Korunması" isimli Açıklayıcı Dokümana bakınız);
e.8) Duvar tepelikleri
- Suya karçı direnç
- Eklemlerin performansına sahip bulunmalıdır. e.9) Nem geçirmez levhalar
- Su geçirmezlik özellikleri olmalıdır.

3.3.3. Su kaynagı

3.3.3.1. Çartın Yapısı ve Gerekleri

Bu gerek, tüketicilerin suyla ve su kaynagı özellikleriyle ilgili saglıgının korunmasını içerir.
Insanlar tarafından tüketilmek üzere saglanan su, açagıda belirtilen çekilde kullanıldıgında tüketicilerin saglıgı üzerinde herhangi bir tanımlanmıç risk oluçturmayacaktır:
- Içme ve yemek piçirme amaçlı su,
- Ev içi kullanım amaçlı su
- Insanlar tarafından tüketilmek üzere gerçekleçtirilen besin üretiminde kullanılan su
Ulusal gereklerin yanı sıra, suyun alındıgı musluktaki özellikleri de 80/778/EEC sayı ve 15
Temmuz 1980 tarihli Konsey Direktifinde belirtilmektedir.
Depolama tankları, baglantı parçaları ve suyla temas eden diger bileçenler ve ek arıtma (örnegin önceden ısıtma, yumuçatma, dezenfeksiyon, vb) suyun özelliklerini tüketici saglıgı üzerinde bir risk yaratacak çekilde degiçtirmeyecektir.
Açagıdaki noktaların dikkate alınması gerekir:
- Atık suyla veya pis havayla karıçmaya ve herhangi bir uygun olmayan harici sıvıyla veya diger kirleticilerle karıçmaya karçı koruma.
- Göç veya korozyondan kaynaklanan suyla temasta bileçenlerin ürettigi mineral veya organik kirleticilerle kirlenmeye karçı koruma.
- Mikrobiyolojik kirlenmeye karçı koruma.
- Geçirgenlikten ve/veya nüfuzdan kaynaklanan harici mineral veya organik kirleticilerle kirlenmeye karçı koruma.

3.3.3.2. Su kaynagının kontrol edilmesi

Kirli suyla veya pis havayla karıçma, uygun önleyiciler kullanılarak ve geri akıçın kontrol edilmesi yoluyla engellenebilir.
Harici sıvılarla ve diger kirleticilerle karıçma, temin sistemlerinin bileçenleri olarak kullanılan malzemelerin su geçirmezliginin kontrol edilmesi ve sistemlerin tehlikeli alanlardan geçirilmesinden kaçınılması yoluyla engellenebilir.
Suyla temas halindeki bileçenlerin ürettigi mineral ve organik kirleticilerle kirlenme açagıdakilerin sınırlandırılması yoluyla engellenebilir:
Kimyasalların kullanımını, ölü bölgelerden kaçınılarak su sistemlerinin tasarlanmasını, sudaki organik madde içeriginin azaltılmasını vb içeren çeçitli yollar mikrobiyolojik kirlenmenin engellenmesi için kullanılabilir. Suyla temas halindeki yüzeyler üzerinde mikrobiyolojik geliçmeyi açırı derecede desteklemeyen malzemelerin kullanılması da dikkate alınmalıdır.

3.3.3.3. Yapı malzemelerine iliçkin teknik çartlar (Kategori B)

Yapı malzemelerinin açagıdaki özelliklerinin belirlenmesi için uyumlu teknik çartlar gereklidir:
a) Suyla temas halindeki malzeme
- Kirleticilerin taçınması
- Mikroorganizmaların geliçmesine iliçkin kriterler (geometrik biçimler);
b) Borular, baglantı parçaları ve eklemler sıkılık.
- Sıkılık,
- Korozyona karçı direnç,
- Açınmaya karçı direnç,
- Kirleticiler için geçirgenlik;
c) Geri akıç cihazları
- Etkinlik
- Akıç veya basınç düçmesi,
- Mekanik dayanım;
d) Vanalar ve musluklar
- Korozyona karçı direnç,
- Açınmaya karçı direnç,
- Mekanik dayanım,
- Debi,
- Etkinlik
e) Sarnıçlar ve tanklar
- Sıkılık
- Korozyona karçı direnç,
- Su kapasitesi;
f) Çevrim içi düzenekler,
- Su kapasitesi,
- Su tüketimi
g) Diger malzemeler
Su temin içlerinde kullanılan ve yukarıdaki listede yer almayan malzemeler için, madde
3.3.3.2. "Su kaynagının kontrolü"nde belirtilen hükümlere, ilgili olan hallerde uyulması gerekir.

3.3.4. Atık su giderimi

3.3.4.1. Çartın Yapısı ve Gerekleri

Bu gerek, insanların ve yakın çevrenin atık su giderme sistemleriyle taçınan kirleticilere karçı korunması ile ilgilidir.
Yapı içleri, yapılarda oturanların, yapı kullanıcılarının veya komçuların hijyeni veya saglıgı için hatalı giderlerin sonucu olarak bir tehdit oluçturmayacak çekilde tasarlanmalı ve yapılmalıdır.
Atık su, deçarj sistemleri ile giderilen ve atık suyu, yagmur suyunu ve sistemlerden gelen pis havayı içeren tüm maddeleri kapsar.
Açagıdaki noktalar bu konuyla ilgilidir:
- Sıvıların sistemler içine ve dıçına sızması,
- Yapılarda kanalizasyonun geri tepmesi,
- Pis havanın dıçarı verilmesi
- Mikrobiyolojik kirlenme

3.3.4.2. Atık su giderimi kontrolü

Sıvıların sistemlerden sızması, sistemlerin tüm bileçenlerinin su geçirmezliginin kontrol edilmesi ile engellenebilir.
Kanalizasyonun yapılarda geri tepmesi, gerekli olması halinde, geri tepme önleyicilerin kullanımını da içeren uygun iç tasarımı ile engellenebilir.
Pis havanın dıçarı verilmesi, deçarj bileçenlerinin hava geçirmezliginin kontrol edilmesi yoluyla engellenebilir. Sistemler, temiz havanın sistem içerisine girmesine olanak verecek ve pis havanın yerleçim alanlarına veya bu alanların yakınına verilmesinden kaçınılacak çekilde tasarlanmalı veya bunları saglayacak özel cihazlar içermelidir. Kanalizasyon bileçenleri herhangi bir kanalizasyon tıkanmasından kaçınılacak çekilde tasarlanmalıdır.
Mikrobiyolojik kirlenme temel olarak sıhhi tesisatlarla ilgilidir ve temizlik kontrolü ve malzemelerin yüzeylerinin özelliklerinin kontrol edilmesi ile engellenebilir.

3.3.4.3. Yapı malzemelerine iliçkin teknik çartlar (kategori B)

Uyumlu teknik çartlar, yapı malzemelerinin açagıdaki özelliklerinin belirlenmesi için gereklidir:
a) Borular, baglantı parçaları, baglantılar, menholler ve eklemler
- Su geçirmezlik
- Korozyona karçı direnç,
- Deçarjların hava geçirmezligi (pis havanın dıçarı bırakılmaması);
b) Geri tepme (akıç) cihazları
- Etkinlik
- Mekanik dayanım
c) Sıhhi düzenekler
- Temizlik
- Kendi kendini temizlemenin kolaylaçtırılması amaçlı çekil ve boyut d) Yerinde arıtma ekipmanı
- Su geçirmezlik
- Korozyona karçı direnç
- Arıtmanın etkinligi
e) Diger malzemeler
Atık su içlerinde kullanılan ve yukarıdaki listede yer almayan malzemeler için, "atık su giderimi kontrolü" hakkındaki 3.3.3.2. Maddede belirtilen hükümlere, ilgili oldukları durumlarda, uyulması gerekir.

3.3.5. Katı atık giderimi

3.3.5.1. Çartın Yapısı ve Gerekleri

Yapı içleri, katı atıkların hatalı gideriminin bir sonucu olarak yapıda yaçayanların, yapı kullanıcılarının veya komçuların hijyeni veya saglıgı üzerinde bir tehdit oluçturmayacak çekilde tasarlanmalı ve yapılmalıdır. Bu tür gerekler, normal bakıma tabi olarak, ekonomik çalıçma ömrü boyunca karçılanmalıdır.
Bu belgenin amaçları dahilinde, katı atık, genel olarak evsel atık veya evsel çöp olarak adlandırılan ve yapılar içerisinde üretilebilecek olan küçük miktarda toksik maddeyi de içeren tüm katı ve yarı katı maddeleri veya nesneleri ifade eder.
Endüstriyel, toksik ve tehlikeli katı atıklar bu kapsamın dıçındadır.
Bu gerek, yapı içindeki insanların ve bunların yakın çevresinin katı atıklar içinde bulunan istenmeyen maddelere, nesnelere veya canlı organizmalara karçı korunması ile ilgilidir.
Tehlikeler açagıdakilerden kaynaklanabilir:
- Kirleticilerin zemin suyuna infıltrasyonu,
- Dumanların üretimi, tiksindirici ve rahatsız edici kokuların varlıgı ve fermantasyon sırasında havayla temas eden sıvılar
- Hayvan atıklarının dagılması veya olası enfeksiyon taçıyan rüzgar
- Sineklerin, diger böceklerin ve kemirgenlerin üremesi, bunların hastalıkların yayılmasındaki rolü büyük önem taçıyabilir.
Katı atıkların uygun olmayan çekilde depolanmasından kaynaklanan yangın ve sabit veya mobil depolama, toplama ve arıtma ekipmanlarından kaynaklanan gürültü sorunlar yaratabilir.

3.3.5.2.Katı atık giderimi kontrolü

Dumanın, kokuların ve sıvıların üretimi ve serbest kalması ve atıkların dagılması ve yayılması katı atıkların depolanmasında ve toplanmasında kullanılan tüm bileçenlerin ve bunların kapaklarının sıkılıgının saglanması ile kontrol edilebilir.
Fermantasyon, atıgın depolama konteynerleri içinde koçullandırılması ve çeçitli giderme
çamalarında tutulma süresinin minimuma indirilmesi yoluyla azaltılabilir.
Bileçenler, kullanım sırasında ve tahliye sonrasında fazla atıktan kaçınılacak ve temizlik kolaylıgı saglanacak çekilde tasarlanacaktır.

3.3.5.3. Yapı malzemelerine iliçkin teknik gerekler (Kategori B)

Kategori B uyumlu teknik gerekler açagıdaki malzeme grupları için gereklidir:
a) Depolama ürünleri: Konteynerler (sabit elemanlar), konteynerlerin tamamlayıcı parçaları, kanallarla beslenen büyük depolama malzemeleri
- Temizligin kolaylaçtırılması amaçlı biçim ve boyut
- Konteynerlerin ve kapakların sıkılıgı
b) Toplama ürünleri: kanallar, boru hattı toplama sistemleri
- Sıkılık

3.3.6. Dıç çevre

3.3.6.1. Genel

Yapı malzemelerinin çevre üzerindeki etkisi, standartların uyumlu hale getirilmesi için önemli konulardan biridir. Yapı malzemeleri, çevreye yayılabilecek ve çevre kalitesinde insanların, hayvanların ve bitkilerin saglıgı üzerinde riskler yaratan ve ekosistemlerin dengesini tehlikeye sokan degiçimler yaratabilecek olan kirleticileri ve atık akıntılarını serbest bırakmamalıdır. Çevre üzerindeki etki yapı malzemelerinin yaçam döngüsünün her safhasında göz önüne alınmalı ve açagıdakileri içermelidir:
- Kazanma, üretim, yapı içlemi
- Kullanımdaki içler,
- Imha, atık yerleçimi, yakma veya atıkların yeniden kullanımı
Çevre üzerinde gelecekte bir hasar meydana gelmesinin engellenmesi için tüm yaçam döngüleri boyunca degerlendirilmesi dikkate alınmalıdır. Direktif kapsamına uyum saglanması amacıyla, bu belge "kullanımdaki yapılarla" sınırlandırılmıçtır.
Yaçam döngüsünün diger safhaları için, yukarıda açıklandıgı üzere, ilgili bir Topluluk yasası varolmadıgı sürece, Üye Ülkeler, Antlaçmaya gereken uyumu saglayarak, Direktif kapsamını gerekli
gördükleri zamanlarda dikkate almak amacıyla, çevrenin bozulmasının sınırlandırılması için yapı malzemelerini etkileyen gerekler getirebilirler.

3.3.6.2. Çartın Yapısı ve Gerekleri

Yapı içleri, yapılarda oturanlar, kullanıcılar veya komçuların saglıgını ve hijyenini bozabilecek miktarda kirleticiyi serbest bırakmayacaktır.
Bu gerek, insanların korunmasıyla ve havanın, topragın ve suyun kirlenmesi sonucunda yakın çevre üzerindeki herhangi bir etkinin engellenmesiyle ilgilidir. Bu kirliliklere açagıdakiler yol açabilir:
- Bina malzemeleri
- Bina hizmetleri, yakma düzenekleri de dahil olmak üzere, tesisatlar

3.3.6.3. Yapı içlerinin dıç çevre üzerindeki etkisinin kontrol edilmesi açagıdaki çekillerde olabilir:

- Kirleticilerin yayılmasının sınırlandırılması,
- Kirletici emisyonlarının sınırlandırılması,
- Kirleticileri ortaya çıkaran malzemelerin, yapı hizmetlerinin veya tesisatlarının kullanımının sınırlandırılması.
Yapı içlerinin hava, toprak ve su üzerindeki çevresel etkisinin engellenmesi veya sınırlandırılması ile ilgili gerekler açagıdaki çekilde ifade edilebilir:
- Kirleticilerin süzülmesi, yayılması ve emisyonları ile ilgili ölçüm yöntemleri veya hesaplama yöntemleri
- Yapı içlerinin gereken çekilde tasarlanması

3.3.6.4. Yapı malzemeleri için teknik gerekler (Kategori B)

Teknik gerekler açagıdaki özelliklerin tanımlanması için gereklidir:
a) Temellerde, dikmelerde, dıç duvarlarda, dıç zeminlerde, çatılarda, granüler malzemelerde kullanılan yapı malzemeleri.
- Kirleticilerin dıç havaya, topraga ve suya bırakılması, gerekli olması halinde malzemedeki kirletici konsantrasyonunun dikkate alınması,
- Kapatma yoluyla ortaya çıkmayı azaltma faktörü.
b) Kirletici maddelerin depolanmasında kullanılan ve kapatma sistemlerine sahip olan kaplar
- Kirleticilerin topraga, suya ve havaya bırakılması,
- Sıkılık,
- Alarm sistemlerinin etkinligi;
c) Yakma ekipmanı, duman yolları ve bacalar
- Kirleticilerin havaya bırakılması;
d) Hizmetler ve sistemler: klima ve havalandırma sistemleri, bariyerler ve kapatıcı sistemler, boru sistemleri
- Kirleticilerin topraga, suya ve havaya bırakılması

4. TEKNIK ÇARTNAMELER VE AVRUPA TEKNIK ONAYINA ILIÇKIN ORTAK ESASLAR

4.1. Genel

4.1.1."Teknik Çartnameler" Yönetmeligin 4 ve 6. (Direktif 4) Maddesinde belirtilenlerdir. Yapı malzemesinin "Avrupa Teknik Onayına Iliçkin Ortak Esasları", Yönetmeligin 4.5 ve 8/c (Direktif 11.) Maddeleri ile EK-III’ de sözü geçenlerdir.

4.1.2. Açagıdakiler arasında genel bir ayrım yapılır:

- Kategori A: Bunlar, Direktifte belirtilen Temel Geregin karçılanması amacıyla, binaların ve inçaat mühendisligi içlerinin ve bu içlerin bölümlerinin veya bunların özel yönlerinin tasarımı ve uygulanması ile ilgili olan standartlardır. Üye Ülkelerin yasalarında, yönetmeliklerinde ve idari hükümlerinde varolan farklılıkların uyumlu malzeme standartlarının geliçtirilmesini önledigi hallerde, Direktif kapsamında Kategori A'da yer alan standartlar dikkate alınmalıdır.
- Kategori B: Bunlar, Yönetmeligin 10,11ve 12.Maddeleri ile EK-III’e (Direktif Madde 13, 14 ve 15’e) göre münhasıran uyumu onaylanmasına ve içaretlemeye tabi olan yapı malzemeleri ile ilgili olan Avrupa Teknik Onayına iliçkin teknik çartnameler ve ortak esaslardır. Bunlar bir ürünün; temel gerekleri, test etme ve uyum kriterlerinin gerçekleçtirilmesini etkileyebilecek karakteristiklerin performans ve/veya dayanıklılık dahil diger özellikleri kapsayan çartlarla ilgilidirler.
Yapı malzemesi veya çok sayıda yapı malzemesiyle ilgili olan Kategori B standartlar farklı bir karaktere sahiptir ve yatay (Kategori Bh) standartlar olarak adlandırılırlar.

4.1.3. A ve B Kategorileri arasındaki ayrımın amacı ilgili belgelerde sözü geçen içe iliçkin farklı önceliklerin belirlenmesi degil, Üye Ülkelerdeki ve Avrupa Standardizasyon ve Teknik Onay mercilerindeki yetkililerin Direktifin uygulanması konusundaki sorumlulukları arasında varolan farkın yansıtılmasıdır.

4.1.4. Temel Gerege uyum açısından bu belgelerin kaliteli olmasının saglanması için, bu Açıklayıcı Doküman hükümleri, Avrupa standartlarının Avrupa Teknik Onayına iliçkin ortak esasların hazırlanması amaçlı talimatlarda özel koçullarda yer alacaktır.

4.1.5. Kategori A standartlarda yapılan varsayımlar ve Kategori B standartlardakiler birbiri ile uyumlu olacaktır.

4.1.6. Kategori B' deki teknik çartnameler ve Avrupa Teknik Onayı ortak esaslarında, ilgili malzemelerin kullanım amacı belirtilecektir.

4.2.Malzemelerin performansları

4.2.1.Mümkün oldugunca, malzemelerin özellikleri teknik çartnamelerde ve Avrupa Teknik Onay ortak esaslarında performans cinsinden açıklanmalıdır. Hesaplama, ölçüm ve test yöntemleri (mümkün olan hallerde), uyum kriterleri ile birlikte, ya ilgili teknik çartnamelerde veya bu çartnamelerde atıfta bulunulan referanslarda verilecektir.

4.2.2.Malzeme performanslarının ifadesi, Üye Ülkelerde halihazırda kullanılmakta olan ve Bölüm 3'te bahsedilen Temel Gerek dogrulaması için kullanılan temelle uyumlu ve bu belgelerin gerçek uygulaması göz önüne alınarak, 4.1.2 'de belirtilen Avrupa Kategori A standartlarında verilen çekilde olacaktır.

4.3.Malzemelerin uygunlugunun onaylanması

4.3.1. Malzemelerin "uygunlugunun onaylanması", Yönetmeligin 10,11,12. (Direktifin 13, 14 ve 15.) Maddeleri ile EK-III’de belirtilen hüküm ve prosedürlere uyuldugu anlamına gelir. Bu hükümlerin amacı, kabul edilebilir bir olasılıkla, bir malzemenin performansının ilgili teknik çartnamede belirtilen çekilde elde edilecek olmasının saglanmasıdır.

4.3.2.Talimatlar Yönetmeligin EK-III (Direktifin EK III ) ve Avrupa Teknik Onayı ortak esaslarında ve teknik çartnamelerde belirtilecek olan ilgili hükümler çerçevesinde uyum onaylama prosedürlerine iliçkin göstergeleri içerecektir.

5. ÇALIÇMA ÖMRÜ, DAYANIKLILIK

5.1. Temel Gereklerle ilgili olarak yapı içlerinin çalıçma ömürlerinin iyileçtirilmesi

5.1.1.Temel Geregin karçılanması ile ilgili olarak, her bir iç türü veya bunlardan bazıları ya da içlerin bölümleri için makul oldugu düçünülebilecek olan çalıçma ömrü tedbirlerinin alınması, gerekli olduklarının düçünüldügü hallerde Üye Ülkelerin seçimine baglıdır.

5.1.2.Temel Gerekle ilgili olarak, içlerin dayanıklılıgı ile ilgili hükümlerin malzemelerin özelliklerine iliçkin oldugu hallerde, bu malzemelerle ilgili olan Avrupa Standartlarının hazırlanmasına iliçkin talimatlar ve Avrupa Teknik Onayı ortak esaslarında da dayanıklılık konularını içerecektir.

5.2. Temel Gereklerle ilgili olarak yapı malzemelerinin çalıçma ömürlerinin uzatılması

5.2.1. Kategori B' de yer alan çartlar ve Avrupa Teknik Onayı ortak esasları, kullanım amacıyla ilgili olarak malzemelerin çalıçma ömrüne ve bunun degerlendirilmesine iliçkin göstergeleri içerecektir.

5.2.2. Bir malzemenin çalıçma ömrü ile ilgili olarak verilen göstergeler, üretici tarafından verilen bir garanti olarak yorumlanamaz, ancak içlerin beklenen ekonomik çalıçma ömrüyle ilgili olarak dogru malzemelerin seçilmesi amaçlı bir araç olarak görülebilir.

EK TABLOLAR

I.A. Iç çevre - Hava kalitesi

I.B. Iç çevre - Nemlilik

II. Su kaynagı

III. Atık su giderimi IV. Katı atık giderimi V. Dıç çevre

EK 1.A.







IÇ ÇEVRE

HAVA KALITESI – 1

Kontrol edilecek alan

Yapı Içlerine Iliçkin Gerekler

Yapı Malzemelerinin Özellikleri

Fonksiyonel gerekler

Performans çartları

Malzemeler veya malzeme grupları

Özellikler

Yapı malzemelerinden kaynaklanan kirlilik

Ismi geçen kirleticileri yayan malzemelerin kullanımını kabul

edilebilir performans

standartlarını karçılayanlarla sınırlandırılması.

Ismi geçen kirleticileri tanımlanan koçullarda ve

miktarlarda yayan malzemelerin

sınırlandırılması.

Yapı malzemeleri ve bunlarda kullanılan malzemeler

Uçucu organik bileçenlerin ve diger kirleticilerin emisyonu

Mikroorganizmalann geliçmesine

açıklık Radyoaktif emisyonlar

Tanımlanan koçullar altında kirleticilerin dahili hava içindeki konsantrasyonu

Tasarım, yapı veya tesisat yöntemleri

Iç havaya verilen emisyonların sınırlandırılması için bariyerlerin temin edilmesi

Iç havadaki kirletici konsantrasyonu Tasarım, yapı veya tesisat yöntemleri

Kapatıcı kaplamalar Kapatıcılar

Emisyonların azaltılmasındaki etkinlik boçlukların kapatılmasında etkinlik

HAVA KALITESI - 2

Yapı malzemelerinden kaynaklanan kirlenme

Kirleticileri havalandırma yoluyla seyreltilmesi veya giderilmesi

a) Iç havadaki kirletici konsantrasyonu

b) Hava degiçim hızı c) Yapı içlerinin hava

sızıntısı özellikleri tasarım, yapı

veya tesisat yöntemleri hava giriçlerinin ve açıklık alanının temin edilmesi ve yerleçtirilmesi ve mekanik havalandırma cihazlarının temin edilmesi

Klima ve havalandırma

Hava akıçı, hava hız; ve basınç farkı performansı

Temizleme ve bakım kolaylıgı





HAVA KALITESI - 3

Yeraltından kaynaklanan kirlenme

Yeraltından hava geçiçlerinin kapatılması

Iç havadaki kirletici konsantrasyonu

Kapatıcılar,reçineler

Membrablar

Boçlukların kapatılmasındaki etkinlik

Kirletici akıçının azaltılmasındaki

etkinlik

Zeminlerin altındaki boçlukların havalandırılması

Iç havadaki kirletici konsantrasyonu

Zemin altı boçluklarında hava

degiçim hızı

Zemin altı havalandırma sistemlerinin bileçenleri

Hava akıç performansı

Temizlik ve bakım kolaylıgı

Yeraltından kaynaklanan yapı

yakınındaki kirleticilerin giderilmesi

Kirleticilerin iç havadaki

konsantrasyonu

Kirleticilerin giderilmesinde

kullanılan ekipman bileçenleri

Hava akıç performansı

Temizlik ve bakım kolaylıgı

Kirleticilerin havalandırma yoluyla

seyreltilmesi veya giderilmesi

Tablo IA-2’ye bakın

Insanlardan hayvanlardan ve bitkilerden kaynaklanan

kirleticiler

Kirleticileri havalandırma yoluyla

seyreltilmesi veya giderilmesi.

Tablo IA-2’ye bakın

HAVA KALITESI – 4

Su deposundan ve kaynagından

gelen kirlilik

Legionella bakterisini ve aerosollerin içindeki diger zararlı mikroorganizmaların

Sistemlerdeki legionella düzeyi

Sıcak su deposu ve temini

Sıcaklık kontrolü Aerosollerin minimize edilmesi

Katmanlaçmanın minimize edilmesi

Statik suyun minimize edilmesi

Besin saglayan malzemelerden

Kaçınılması Sistemlerin temizligi kolaylaçtıracak çekilde tasarlanması

Sistemlerin test,temizlik ve kimyasal içlemini

kolaylaçtıracak

çekilde tasarlanması

Sistemlerde besin olmaması

Sıcaklık kontrolü Aerosollerin minimize edilmesi

Katmanlaçmanın minimize edilmesi

Statik suyun minimize edilmesi

Besin saglayan malzemelerden

Kaçınılması Sistemlerin temizligi kolaylaçtıracak çekilde tasarlanması





Sistemlerin Legionellanın

büyümesi için destekleyici olmayan sıcaklıkları koruyacak çekilde tasarlanması

Soguk su sıcaklıgı

Sıcak su depolama sıcaklıgı Katmanlaçmanın sınırlandırılması

Sistemlerde kullanılan

malzemeler

Sistemlerin tıkanmayı önleyecek

çekilde tasarlanması

Ölü nokta ve yolların olmaması

HAVA KALITESI - 5

Kontrol edilecek alan

Yapı Içlerine Iliçkin Gerekler

Yapı Malzemelerinin Özellikleri

Fonksiyonel gerekler

Performans çartları

Malzemeler veya malzeme grupları

Özellikler

Yakma ekipmanlarından

kaynaklanan kirlenme

Yeterli duman yollarının, baca

taçıyıcılarının ve hava

giriçlerinin saglanması ve yakma malzemelerinin ve duman gazlarının yakma ekipmanından sızıntı yapmasının kontrol edilmesi yoluyla zararlı yakma malzemesi

konsantrasyonlarından kaçınılması

Iç havadaki kirletici

konsantrasyonu Tasarım, yapı ve tesisat yöntemleri

Yakma düzenekleri (duman

bacalarına baglantılı ve baglantısız)

Kirleticilerin normal kullanım

sırasındaki emisyonunun kontrolü

Yeterli duman yollarının, baca

taçıyıcılarının ve hava

giriçlerinin saglanması ve yakma malzemelerinin ve duman gazlarının yakma ekipmanından sızıntı yapmasının kontrol edilmesi yoluyla zararlı yakma malzemesi

konsantrasyonlarından kaçınılması

Iç havadaki kirletici

konsantrasyonu Tasarım, yapı ve tesisat yöntemleri

Arıza emniyet cihazları ve

diger kontrol ekipmanı

Etkinlik ve güvenilirlik

Yeterli duman yollarının, baca

taçıyıcılarının ve hava

giriçlerinin saglanması ve yakma malzemelerinin ve duman gazlarının yakma ekipmanından sızıntı yapmasının kontrol edilmesi yoluyla zararlı yakma malzemesi

konsantrasyonlarından kaçınılması

Iç havadaki kirletici

konsantrasyonu Tasarım, yapı ve tesisat yöntemleri

Hava giriçleri

Yeterli nominal degerler ve boyutlar

Yeterli duman yollarının, baca

taçıyıcılarının ve hava

giriçlerinin saglanması ve yakma malzemelerinin ve duman gazlarının yakma ekipmanından sızıntı yapmasının kontrol edilmesi yoluyla zararlı yakma malzemesi

konsantrasyonlarından kaçınılması

Iç havadaki kirletici

konsantrasyonu Tasarım, yapı ve tesisat yöntemleri

Duman bacaları ve taçıma yolları

Boyutlar

Termal ve akıç özellikleri Yanıcı malzemelerinin uzaklaçtırılması

HAVA KALITESI – 6

Bina hizmetlerinden, havalandırma sistemlerinden,

klima sistemlerinden

kaynaklanan kirlenme

Zararlı organizmaların büyümesinin ve kirletici

emisyonunun engellenmesi

Uygun malzemelerin seçilmesi

Kirleticilerin içerideki havadaki konsantrasyonu Tasarım, yapı ve tesisat yöntemleri

Filitrasyon sistemleri

Havanın temizlenmesindeki etkinlik

Hava akıç hızı ve basınç farkı

performansı

Içerideki havanın neminin

kontrolü

Içerideki havanın nem düzeyi

Nemlendiriciler

Nem gidericiler

Su buharının kontrolünün

etkinligi

HAVA KALITESI – 7

Kontrol edilecek alan

Yapı Içlerine Iliçkin Gerekler

Yapı Malzemelerine Özellikleri

Fonksiyonel gerekler

Performans çartları

Malzemeler veya malzeme grupları

Dıç havanın neden oldugu

kirlenme

Içeri giren havanın temizlenmesi

Temizlenmiç iç havadaki kirletici

konsantrasyonu

Hava giriçinin, ve çıkıçının

tasarlanması ve yerleçtirilmesi

Filtreler

Havanın temizlenmesindeki

etkinlik Hava akıç hızı ve basınç farkı performansı

Kontrolsüz hava geçitlerinin

kapatılması

Iç havadaki kirletici konsantrasyonu

Kapatıcılar

Boçlukların kapatılmasındaki

etkinlik

EK1B




IÇ ÇEVRE

NEMLILIK - 1

Kontrol edilecek alan

Yapı Içlerine Iliçkin Gerekler

Yapı Malzemelerinin özellikleri

Fonksiyonel gerekler

Performans çartları

Malzemeler veya malzeme grupları

Özellikler

Odaların havasındaki nemlilik

Bagıl hava nemi için kabul edilebilir

degerlerin saglanması

Uygun hava sıcaklıgının

saglanması Gelen veya dahili havada uygun hava degiçiminin ve nemin saglanması Nemin

kaynagında giderilmesi veya azaltılması veya nem üreten faaliyetlerin izole edilmesi

Uygun kontrollerin ve aletlerin saglanması

Isıtma ekipmanı

Klima ve havalandırma ekipmanı, nem gidericiler de dahil

Kontrol ekipmanı

Çıkıç Bkz. IA-2

Etkinlik, güvenilirlik ve dogruluk

NEMLILIK - 2

Iç yüzeyler üzerinde ve

malzemeler içindeki nem

Iç yüzeyler üzerinde veya

malzemeler içinde küf geliçmesinden kaçınılması

Uygun hava sıcaklıgının

saglanması

Isıtma / sogutma ekipmanı

Çıkıç (bkz. Tablo IA)

Ev tozu maytlarının artan

birikiminin sınırlandırılması

Uygun hava degiçiminin ve gelen

ve iç hava neminin saglanması

Nemlendiricileri ve nem gidericileri de içeren havalandırma ve klima ekipmanı

Bkz. Tablo IA - 2

Yüzeyler üzerindeki yogunlaçmanın

ve çatlaklardaki yogunlaçmanın sınırlandırılması

Yeterli yalıtımın ve tasarımın

saglanması, soguk köprülerden kaçınılması

Duvarlar, pencereler, çatılar ve

zemin katlar gibi yalıtım elemanları

Termal özellikler (bkz. ID No 6)

Hava geçirmezlik

Küf için yaçam sürdürme

temelinin engellenmesi

Yüzeylerin içlem görmesi için

mantar ilaçları

Etkinlik



NEMLILIK - 3

Kontrol edilecek alan

Yapı Içlerine Iliçkin Gerekler

Yapı Malzemelerinin özellikleri

Fonksiyonel gerekler

Performans çartları

Malzemeler veya malzeme grupları

Özellikler

Iç yüzeyler üzerindeki ve malzemelerin içindeki nemlilik

Yagıçın infıltrasyonundan ve nüfuzundan (yagmur, kar)

ve/veya zemin suyunun yapı içlerine girmesinden kaçınılması

Uygun tasarımın saglanması

Duvarlar, duvar malzemeleri

Buhar geçirgenligi

Nem direnci

Absorpsiyon/desorpsiyon kapasitesi

Su geçirmezlik, suyu dagıtma

özelligi

Termal özellikler, "Enerji

Ekonomisi ve Isının Korunması"

hakkındaki Açıklayıcı Dokümana bakınız.

Perde duvar

Kaplama malzemeleri

Kaplama sistemleri

Buhar geçirgenligi

Su geçirmezlik

Derzlerin yagmurun ve karın

giriçine karçı direnci

Çatılar, çatı malzemeleri

Buhar geçirgenligi Absorpsiyon / desorpsiyon kapasitesi

Nem direnci

Su geçirmezlik

Suyu dagıtma özelligi

Termal özellikler (bkz. ID No 6)







NEMLILIK - 4

Kontrol edilecek alan

Yapı Içlerine Iliçkin Gerekler

Yapı Malzemelerinin özellikleri

Fonksiyonel gerekler

Performans çartları

Malzemeler veya malzeme grupları

Özellikler

Iç yüzeyler üzerindeki ve malzemelerin içindeki nemlilik

Zemin katlar

Nem direnci

Termal özellikler

Buhar geçirgenligi

Nem geçirmez kaplamalar,

membranlar

Buhar geçirgenligi

Nem direnci

Su geçirmezlik

Suyun dagıtılması özelligi

Buhar geçirmez membranlar

Buhar geçirmezlik

Nem direnci

Yalıtım malzemesi

Buhar geçirmezlik

Derzlerin performansı

Nem direnci

Termal özellikler ve tasarım konuları

Harpuçtalar

Suya direnç

Derzlerin performansı

Nem geçirmez levhalar

Su geçirmezlik

EK II





SU KAYNAUI

Kontrol edilecek alan

Yapı Içlerine Iliçkin Gerekler

Yapı Malzemelerinin özellikleri

Fonksiyonel gerekler

Performans çartları

Malzemeler veya malzeme grupları

Özellikler

Su kaynagı

Sistemler içindeki malzemelerin

uygun çekilde kullanımı ve etkin

bakımı

Sistemlerin tasarımının ve

tesisatının belirlenmesi

Kirli suyla karıçmanın

engellenmesi

Geri tepmeden kaçınılması

Geri tepme cihazları

Etkinlik

Akıç basınç düçmesi

Mekanik dayanım

Dıç kirleticilerle karıçmanın engellenmesi

Tehlikeli alanlardan geçirmeme

Sıkılıgın kontrol edilmesi

Borular, baglantı parçaları, eklemler

Korozyona, açınmaya karçı direnç

Kirleticiler için geçirgenlik

Suyun temas eden malzemelerin ürettigi kirleticilerle kirlenmesinden kaçınılması

Malzemeden taçınmanın sınırlandırılması

Suyla temas halindeki tüm malzemeler

Kirleticilerin taçınması Mikroorganizmaların geliçmesine iliçkin kriterler (geometrik

biçimler)

Korozyon yaçlanmasından ve erozyondan kaynaklanan

kirleticilerin sınırlandırılması

Suyla temas eden tüm malzemeler

Korozyona, açınmaya karçı direnç

Açırı mikrobiyolojik geliçmeden

kaçınılması

Ölü alanları engelleyen uygun

tasarınm

Sarnıçlar, tanklar, borular,

baglantı parçaları ve eklemler

Biçim

Sıkılık

EK III




ATIK SU GIDERIMI

Kontrol edilecek alan

Yapı Içlerine Iliçkin Gerekler

Yapı Malzemelerinin özellikleri

Fonksiyonel gerekler

Performans çartları

Malzemeler veya malzeme grupları

Özellikler

Atık su giderimi

Malzemelerin sistemler içinde uygun kullanımı ve etkin bakım

Sistemlerin tasarımının ve tesisatının belirlenmesi

Sistemden sızıntı olmasının

engellenmesi

Su geçirmezlik kontrolü

Borular, baglantı parçaları,

baglantılar, menholler, eklemler

Su geçirmezlik

Korozyona karçı direnç

Deçarjların hava geçirmezligi

Yapı içlerinde kanalizasyonun geri tepmesinden kaçınılması

Geri tepme önleyicilerin uygun

tasarımı veya kullanımı

Geri tepme cihazları

Etkinlik

Mekanik dayanım

Pis havanın dıçarı verilmesinin engellenmesi

Uygun tasarım

Kapakların hava geçirmezliginin

kontrol edilmesi

Kapaklar ve diger kapatma cihazları

Hava geçirmezlik

Mikrobiyolojik kirlenmenin

engellenmesi

Temizlenebilirligin saglanması

Sıhhi düzenekler

Temizlenebilirlik

Kendinden temizlemeyi

kolaylaçtırıcı biçim

Yerinde artıma ekipmanı

Su geçirmezlik

Korozyona karçı direnç

Arıtmanın etkinligi

EK IV

KATI ATIK GIDERIMI

m

E K
V

D I Ç

Ç E V R E

m

Harici çevre üzerindeki etki

Filtrelenen emisyonun,

kirleticilerin dagılmasının engellenmesi

Filtreleme, emisyon ve

kirleticilerin dagılması ile ilgili ölçüm ve hesaplama yöntemleri

Yapı malzemeleri: temel

kazıklarında, dıç duvarlarda, dıç zeminlerde, çatılarda, granüler malzemelerde kullanılan

Kirletici maddelerin depolanmas

amaçlı kapatma sistemlerine sah kaplar

Uygun tasarımın saglanması

Yakma ekipmanı, duman yollar

ve bacalar

Etkin kapatma, giderme, temizleme içlemleri ve bakımı yoluyla etkin tedbirler alarak

engelleme

Kapatma, giderme, temizleme içlemleri ve bakım yöntemi

Hizmetler ve sistemler, klima v havalandırma sistemleri, bariyer ve kapatma sistemleri, boru

sistemleri

EK-4

Temel Gerek No.4

IÇINDEKILER

1. GENEL

1.1. Amaç ve kapsam

"KULLANIM EMNIYETI"

1.2. Temel gerekler ve ilgili malzemelerin performans düzeyleri veya sınıfları

1.3. Açıklayıcı Dokümanlarda kullanılan tanımlar

2. "KULLANIM EMNIYETI" TEMEL GEREUINE ILIÇKIN AÇIKLAMALAR

3. "KULLANIM EMNIYETI" TEMEL GEREUININ SAULANMASINA ILIÇKIN TEMEL

ILKELER

3.1. Genel

3.2. Etkenler

3.3. Temel Geregin saglanması

4. TEKNIK ÇARTNAMELER VE AVRUPA TEKNIK ONAYINA ILIÇKIN ORTAK ESASLAR

4.1. Genel

4.2. Malzemelerin performansları

4.3. Malzemelerin uygunlugunun onaylanması

5. ÇALIÇMA ÖMRÜ, DAYANIKLILIK

5.1. Temel Gerekle ilgili olarak yapı içlerinin çalıçma ömürlerinin iyileçtirilmesi

5.2. Temel Gerekle ilgili olarak yapı malzemelerinin çalıçma ömürlerinin uzatılması

EK l: Sözlük

EK 2: Risk baçına analiz belgeleri

1. GENEL

1.1. Amaç ve Kapsam

TEMEL GEREK NO:4

KULLANIM EMNIYETI

1.1.1. Bu Açıklayıcı Doküman, bundan sonra ‘Direktif” olarak anılacak olan Üye Ülkelerin yapı malzemeleri ile ilgili kanunları, düzenlemeleri ve idari hükümlerinin uyumlaçtırılması hakkında 21

Aralık 1988 tarihli 89/106/EEC sayılı Konsey Direktifi ile ilgilidir.
Bu Direktif’e uyumlu olarak 08 Eylül 2002 tarih ve 24870 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
“Yapı Malzemeleri Yönetmeligi” (89/106/EEC) bundan sonra “Yönetmelik” olarak anılacaktır.

1.1.2. Açıklayıcı dokümanların amacı (Yönetmelik 4.veya 5./Direktif 3.maddelerine göre ); uyumlaçtırılmıç standartların, Avrupa Teknik Onaylarının ve (Yönetmelik 4. ve 6./Direktif 4. ve 5. maddelerinde belirtilen ) diger teknik çartnamelerin kabul edilmesine iliçkin talimatlar arasında gerekli baglantıların oluçturulması için (Yönetmelik EK-I /Direktif EK-I de belirtilen ) Temel Gereklere kesin biçim verilmesini saglamaktır.

Gerekli olan hallerde, yapı malzemeleri ile ilgili diger yönetmelikler de göz önünde bulundurulacaktır.

1.1.3. Bu Açıklayıcı Doküman “Kullanım Emniyeti” nin ilgili olabilecegi içleri kapsamaktadır. Yapı malzemelerini, malzeme guruplarını, özelliklerini ve performanslarını tanımlamaktadır.

Malzemenin her bir amaçlanan kullanımı için, talimatlarda CEN/CENELEC/EOTA ile birlikte gerekli olması halinde malzeme özelliklerinin degiçtirilmesine veya tamamlanmasına olanak veren adım adım bir prosedür kullanılmak suretiyle bu özelliklerden hangilerinin uyumlaçtırılmıç çartnamelerde yer alacagı detaylı olarak belirtilecektir.
Yönetmelik EK-I ‘de (Direktif EK-I), içlerin bu tür bir çart içeren yönetmeliklere tabii olması halinde geçerli olan Temel Geregin açagıdaki tanımı verilmektedir.
"The construction work must be designed and built in such a way that it does not present unacceptable risks of accidents in service or in operation such as slipping, falling, collision, burns, electrocution, injury from explosion."

1.1.4. 7 Mayıs 1985 tarihli Yeni Yaklaçım Konsey Kararına ve Direktife göre, Temel Geregin bu açıklamasının amacı Üye Ülkelerdeki yapı içleri için mevcut olan ve dogrulugu gösterilen koruma düzeylerinin azaltılmamasıdır.

1.2. Temel Gerekler ve ilgili malzemelerin performans düzeyleri veya sınıfları

1.2.1. Yönetmeligin 5. (Direktifin 3. (2).) maddesinde belirtilen farklılıklar Topluluk mevzuatına göre tanımlandıgında ve onaylandıgında Temel Gerekler ve ilgili malzeme performans sınıfları gerekli olabilir. Bu sınıfların amacı yapı malzemelerinin serbest dolaçımının ve serbest kullanımının saglanmasıdır.

Söz konusu sınıflar Açıklayıcı Dokümanlar veya Yönetmeligin 8/c (Direktif’in 20. (2)(a))
maddesinde belirtilen prosedüre göre belirlenecektir.
Bu prosedür bir malzeme performans sınıflandırılmasının kabul edilebilirlik sınırlarını tanımlar, Komisyon uygunluk için talimatla CEN, CENELEC veya EOTA’ yı ister.
Bir Üye Ülkenin Yönetmeligin 13. (Direktifin 6. (3).) maddesine uygun olarak sınıflar arasından yalnızca birine veya bu sınıflardan bazılarına kendi bölgesinde veya bu bölgenin bir bölümünde uyulması gerektigini belirtmesi halinde,bunu yalnızca Yönetmeligin 5. (Direktifin3 (2).) maddesinde belirtilen farklılıklar temelinde yapacaktır.

1.2.2. Yönetmeligin 5. (Direktifin 3 (2).) maddesinde belirtilmiç olan onaylanmıç farklılıkların tanımlanmadıgı hallerde, malzeme performans sınıfları veya düzeyleri aynı zamanda standardı hazırlayanlara, imalatçılara ve alıcılara kolaylık saglanması amacıyla kullanılabilir. Belirli malzemeler için, sınıflar veya düzeyler standardın malzeme performansının amaçlanan kullanıma uyumlaçtırılmasını kolaylaçtırır.

Malzemelere iliçkin bu tür performans sınıfları veya düzeyleri konusunda Yönetmeligin 4. ve
8(c). (Direktifin 4 (1).) maddesine atıfta bulunulabilir, bu nedenle de Komisyonu ve Yapı Daimi Komitesini talimatların uygulanması çerçevesinde bu konu ile ilgili olarak yürütülen içlerden haberdar kılmak standardı hazırlayanlar tarafından yapılacaktır.

1.2.3. Yapı içleri veya malzemeler için sınıfların her tanımlanmasında, en az bir Üye Ülkenin söz konusu alanda hiçbir yasal çartı olmaması halinde, "performans belirlenmemiçtir" adında bir sınıfın oluçturulması gerekir.

1.3. Açıklayıcı Dokümanlarda Kullanılan Tanımlar

1.3.1. Yapı içleri;

Hem bina hem de diger inçaat mühendisligi içlerini içermek üzere tüm yapı içlerini ifade eder. Yapı içleri örnegin; konutları, endüstriyel, ticari, ofis, saglık, egitim, eglence ve tarım binalarını, köprüleri, yolları ve otobanları, demiryollarını, boru çebekelerini, açık ve kapalı spor tesislerini, rıhtımları, platformları, dokları, yükseltme havuzlarını, kanalları, barajları, kuleleri, tankları, tünelleri, vb. kapsar.

1.3.2. Yapı malzemeleri

1.3.2.1.Bina ve diger inçaat mühendisligi içlerini içermek üzere tüm yapı içlerinde kalıcı olarak kullanılmak amacıyla üretilen bütün malzemeleri ifade eder. "Yapı malzemeleri" veya "malzemeler" ifadesi, Açıklayıcı Dokümanlarda kullanıldıgında, yapı içlerinin Temel Gereklere uymasını saglayan prefabrike sistemlerin ve/veya tesisatların malzemelerini, unsurlarını ve bileçenlerini de (tek baçlarına veya bir kit içerisinde) içerir.

1.3.2.2.Bir malzemenin yapı içleri içerisinde kalıcı olarak kullanılması, malzemenin çıkartılmasının yapının performans kapasitelerini düçürmesi ve malzemenin demonte edilmesinin veya degiçtirilmesinin yapı faaliyetlerini içermesi anlamını taçır.

1.3.3. Normal bakım

1.3.3.1.Bakım, yapının kullanım süresince tüm fonksiyonlarını yerine getirebilmesini saglamak amacıyla yapıya uygulanan koruyucu tedbirlerden ve diger tedbirlerden oluçan çalıçmaların bütünüdür. Bu tedbirler temizligi, servisi, yeniden boyamayı, tamiri, gerekli olması halinde içlerin parçalarının da degiçtirilmesini, vb. içerir.

1.3.3.2.Normal bakım genellikle incelemeleri kapsar ve sonuçta ortaya çıkan maliyetler göz önüne alınarak yapılması gereken müdahalenin maliyetinin ilgili iç parçalarının degeri için uygun oldugu hallerde gerçekleçtirilir.

1.3.4. Kullanım amacı

Yapı malzemesinin kullanım amacı, malzemenin ekonomik açıdan makul çalıçma ömrü boyunca Temel Gereklerin yerine getirilmesidir.

1.3.5. Ekonomik çalıçma ömrü

1.3.5.1.Ekonomik çalıçma ömrü, içlerin performansının Temel Gereklerin yerine getirilmesi için uygun olan bir düzeyde tutuldugu süredir.

1.3.5.2.Ekonomik çalıçma ömrü, açagıda örnekleri verilen ilgili tüm konuların dikkate alınmasını gerektirir:

- Tasarım, yapım ve kullanım maliyeti,
- Kullanımın durmasından kaynaklanan maliyetler,
- Çalıçma ömürleri boyunca içlerdeki hata riskleri, bunların sonuçları ve bu riskleri kapsayan sigorta maliyetleri,
- Planlanan kısmi yenileme,
- Inceleme, bakım ve onarım maliyetleri,
- Içletme ve idare maliyetleri,
- Elden çıkarma,
- Çevre ile ilgili konular.

1.3.6. Etkenler

Yapı içlerinin Temel Gereklere uyumunu etkileyebilecek olan etkenler yapı içleri veya iç bölümleri üzerinde etkili olan faktörler tarafından ortaya çıkarılır. Bu tür faktörler mekanik, kimyasal, biyolojik, termal ve elektromanyetik faktörleri içerir.

1.3.7. Performans

Performans, yapı içlerinin, içlerin bir bölümünün veya malzemenin amaçlanan hizmet koçulları (yapı içleri veya içlerin bölümleri ) veya (malzemeler için) kullanım amacı koçulları altında maruz kaldıgı veya ürettigi davranıçın niceliksel bir ifadesidir.

2. "KULLANIM EMNIYETI" TEMEL GEREUINE ILIÇKIN AÇIKLAMA

Yönetmelik Ek-1 (Direktifin Ek I)’de verilmiç olan Temel Gerek tanımı (yukarıda l.l(3)'e bakınız), yapı içleri içinde veya yakınında bulunan kiçiler için herhangi bir nedenle ortaya çıkan çiddetli ve acil vücut yaralanmaları riski ile sınırlıdır.
Kullanıcı saglıgını da etkileyen diger riskler (hastalık, zehirlenme, vb) "Hijyen, Saglık ve
Çevre" baçlıklı Temel Geregin kapsamına dahildir.
Kabul edilemeyen risk fikri açagıdaki çekilde yorumlanacaktır:
Pratik ve ekonomik olarak tamamen elimine edilmeleri mümkün olmayan kaza risklerini ortaya çıkaran içler (bunların içindeki tesisatlar ve ekipman da dahil olmak üzere).
Bu Açıklayıcı Doküman yapı içlerinin kullanıcısı için ortaya çıkabilecek olan tüm riskleri kapsamlı bir çekilde sıralamak amacını taçımaz.
Bir riskin kabul edilebilirligi, kazanın ciddiyeti, bu kazanın meydana gelmesi olasılıgı ve teknik ve ekonomik olarak makul koruyucu tedbirlere geri dönüç olanagı ile tahmin edilir.
Bu tür bir degerlendirme, yapı içlerin "normal" veya "normal olarak öngörülebilir" kullanımına dayanmalıdır. Bu "normal olarak öngörülebilir kullanım", yaçlı ve özürlü insanlar ve çocuklar tarafından kullanımı da içerir ancak kullanıcılar tarafından bilinçli ve kasıtlı olarak risk alınmasını içermez. Kullanıcıların makul ve sorumlu bir çekilde davranmalarını veya, kullanıcıların çocuk olması halinde, bunların korunmasından sorumlu olanların bu tür davranıçlar göstermelerini gerektirir.
Ifade edildigi üzere, bu gerek üç büyük risk grubu ile ilgilidir:
a) Kaymalar, düçmeler, çarpmalar;
b) Yanıklar, elektrik çarpmaları, infilak;
c) Vasıta hareketinden kaynaklanan kazalar.
Ilk grup açagıdakileri takip eden yaralanmalarla ilgilidir:
-Kaymalar ve düçme sonrasındaki çarpmalar:
Yapı içlerinin kullanıcıları için, bir denge kaybına baglı olarak, düçme, tökezleme veya kayma
-Açagıdakilerden kaynaklanan direkt çarpmalar veya temaslar:
• Yapı içlerinin sabit veya hareketli parçalarına kullanıcıların çarpması,
• Yapı içlerinin hareketli parçalarının yapının veya yanındaki yapı içlerinin kullanıcılarına çarpması,
• Yapı içlerinin bir parçasını oluçturan nesnelerin kullanıcılar üzerine düçmesi sonucu oluçan çarpmalar.
Bu son kategoriye, yapı içlerinin hareketli parçalarıyla temas etmekten veya bunların kullanımından kaynaklanan vücudun maruz kaldıgı kazaları da eklememiz gerekir; örnegin kıstırma, ezme, kesme, vb.
Ikinci grup yanık, haçlanma, elektrik çarpması ve infilak sonucu meydana gelen yaralanmalarla
ilgilidir.
Bu riskler genel olarak bina tesisatları üzerindeki özel ekipmanın varlıgıyla, bunlarla temas
edilmesiyle veya bunların kullanılmasıyla baglantılıdır.
Açagıdakilerin özellikle bu kategori içerisinde düçünülmesi gerekir:
- Elektrik tesisatları ve ekipmanı (elektrik çarpmaları, yanmalar, infilaklar),
- Termal tesisatlar ve ekipman (yanmalar, infilaklar),
- Su ekipmanı ve tesisatları (yanmalar, haçlanmalar).
Üçüncü grup vasıta hareketinin neden oldugu ve vasıtaların içinde bulunan insanların, yayaların vb yaralanmasına neden olan kaza riskiyle ilgilidir.
Bu, yol kenarındaki yapılara vasıtaların çarpmasını içerir (pasif emniyet cihazları ('), yol mobilyası).
Bu Açıklayıcı Dokümanın amaçları dahilinde, risklerin yapı içlerinin inçasından kaynaklanan konularla ilgili oldugu ve vasıta emniyeti, sürüç kuralları veya benzeri gibi diger faktörlerle ilgili bulunmadıgı açık çekilde anlaçılmalıdır.

3. "KULLANIM EMNIYETI" TEMEL GEREUININ SAULANMASINA ILIÇKIN TEMEL

ILKELER

3.1. Genel

3.1.1. Bu bölümde, "Kullanımda Emniyet" Temel Gereginin saglanması için Üye Ülkelerde kullanılmakta olan temel prensipler tanımlanmaktadır. Yapı içlerinin bu Temel Geregi içeren yönetmeliklere tabi oldugu hallerde, halihazırda bu prensiplere uyulmaktadır. Bölüm 4'te bu Temel Gerege, Yönetmeligin 4.ve 6. ( Direktif 4. ) maddelerinde sözü geçen teknik çartnamelere uyularak nasıl uyum saglanabilecegi konusunda ortak esaslar açıklanmaktadır.

3.1.2. Temel Gerek, mümkün olan ölçüde, yapı içleri için ekonomik çalıçma ömrü boyunca kabul edilebilir.

3.1.3. Temel Gerege uyum, özellikle açagıdakilerle ilgili ve birbirleriyle iliçkili olan çok sayıda tedbirle saglanır:

- Yapı içlerinin planlanması, tasarlanması, gerçekleçtirilmesi ve gerekli bakımı;
- Yapı malzemelerinin özellikleri, performansları ve kullanımı.

3.1.4. Yapıların planlanmasının, tasarlanmasının ve yapılmasının denetlenmesine, ilgili tarafların ve kiçilerin yeterliliklerine iliçkin tedbirlerin alınması, gerekli oldugunu düçündükleri hallerde, Üye Ülkelerin seçimidir. Bu denetimin ve bu yeterlik kontrolünün malzemelerin özellikleriyle dogrudan baglantılı oldugu hallerde, ilgili hükümler, ilgili malzemelere iliçkin Avrupa Teknik Onayı ortak esasların ve standartların hazırlanmasına iliçkin talimatlarla belirlenecektir

3.2. Etkenler

Temel Gerege uyumun degerlendirilmesi için dikkate alınan çeçitli eytkener, geçerli oldukları özel riskle ilgili olarak Bölüm 3.3.'teki çeçitli alt bölümlerde belirtilmiçtir.

3.3.Temel Gerege uyumun dogrulanması

3.3.1. Giriç

Bu bölümde çeçitli risk faktörlerinin analizine yapı içlerinin ilgili performans gereklerine iliçkin bir açıklama eçlik etmektedir. Bu açıklamaların amacı malzemelerin zorunlu özelliklerinin daha iyi anlaçılması için bir temel oluçturmaktır.
Açıklayıcı Doküman binalara ve yollara özel atıfta bulunularak geliçtirilmiçtir. Bununla birlikte, genel prensipler tüm yapı içleri için geçerlidir ve uyumlu teknik çartların geliçtirilmesinde içlerin tüm türlerinde yapı malzemelerinin kullanımı dikkate alınmalıdır.
Özel yapılar için ek özel çartlar ortaya çıkabilir.
Açagıdaki bölümlerde, belirli yapı içleri ve malzemeleri ile ilgili olan diger EC Direktiflerine yapılan atıflar vardır. Bu Direktifleri destekleyen standartlar aynı zamanda bu Açıklayıcı Dokümanda tanımlanmıç olan emniyet özelliklerini de hedef almaktadır.

Analiz belgeleri

Risklerin her biri için bir analiz belgesi hazırlanmıç ve riskin nedenleri, gerekli yapı performansları, ilgili malzeme grupları ve bu malzemelerin Üye Ülkelerin yönetmeliklerinde geregin yerine getirilmesi için zorunlu olan özellikleri özetlenmiçtir. Bu analiz belgeleri Açıklayıcı Doküman Ek 2’deverilmektedir.

3.3.1. Düçme

"Düçme" riski çarpma olmaksızın meydana gelebilecek gerilmeler gibi yaralanmaları kapsayabilir. Düçme aynı zamanda dogrudan çarpma ve yaralayıcı sonuçlara yol açabilir ve bunlar bölüm 3.3.2.'nin konusunu oluçturur.

3.3.1.1. Riskle iliçkin açıklama

Düçme riski açagıdaki çekilde alt bölümlere ayrılabilir:
a) Kayma sonrası düçme;
b) Tökezleme veya takılma sonrası düçme; ve
c) Seviyedeki degiçiklikler ve ani iniçler nedeniyle a) Kayma sonrası düçme
Bu risk yürüyenin koordinasyon becerileri, ayakkabının türü ve zeminin veya yol döçemesinin yüzey koçulları ile ilgilidir. Yapı malzemeleri ile ilgili olarak ise, zorunlu faktör zeminin veya yolun kayganlıgıdır.
b) Tökezleme / takılma sonrası düçme
Bu risk tökezleme sonrası düçmenin bir sonucu olarak meydana gelen yaralanma veya ölüm haliyle ilgilidir ve yetersiz görüç veya seviyedeki ani küçük degiçiklikler, kayganlıktaki degiçimler ve diger beklenmeyen engeller de dahil olmak üzere zemin yüzeylerindeki düzensizligin bir sonucu olarak ortaya çıkabilir.
c) Seviyedeki degiçiklikler ve ani iniçler nedeniyle düçme
Bu risk zemin seviyesinde varolan önemli ani degiçikliklerden kaynaklanabilir ve bunlar gerekli tırabzanların saglanmadıgı veya uygun olmayan merdivenlerin, sabit el merdivenlerinin veya rampaların kullanıldıgı durumlarda ciddi düçmelerle sonuçlanabilir.

3.3.1.2. Yapı içlerinin yapılması

Kayma sonrası düçme

Yapı içlerinin gerekli performansları, zeminin veya döçemenin kayganlıgı üzerinde sınırdır ve kayganlıktaki ani degiçimlere sınırlama getirir.
Söz konusu kayganlık zeminin kendine özgü yüzey özellikleri kadar suyun veya gresin yüzey üzerindeki varlıgı gibi koçullara da baglıdır.

Tökezleme / takılma sonrası düçme

Tökezleme sonrası düçmenin engellenmesi için, dolaçım alanlarında seviyede ani küçük degiçiklikler olmayan, kayganlıkta degiçiklik içermeyen veya alçak engellerin bulunmadıgı düzgün zemin yüzeyleri saglanmalıdır.
Yetersiz görüç halinde tökezleme veya takılma sonucu meydana gelen düçmelerin engellenmesi için, minimum aydınlatma standartlarının saglanması, bu sayede insanların yapılar içerisinde emniyetli bir çekilde hareket etmesine olanak verilmesi gerekir; buna acil kaçıç durumları da dahildir. Buna ek olarak, kaçıç yollarında emniyetli ve yeterli aydınlatma saglanması ve bu aydınlatmanın elektrik kaynagı arızası halinde dahi çalıçabilmesi gerekir.

Seviyedeki degiçiklikler veya ani iniçler nedeniyle düçme

Yapılarda çeçitli dikey hareket araçlarının geometrisi ve boyutları üzerinde kontrol uygulanır. Çeçitli iç türleri arasında farklı çartlar mevcuttur. Alçalma, basamak boyutları ve merdiven geniçligi gibi konuların yanı sıra iniçler ve tırabzanlar da düzenlenmiçtir.
Rampaların maksimum egimi kontrollüdür ve özürlü kullanıcıların emniyeti ve kolaylıgı önemli bir konu olarak kabul edilmektedir.
Düçmeye karçı koruma için, zemin seviyesindeki tüm önemli degiçikliklerde koruma saglanması gerekir. Zemindeki veya döçeme yüzeylerindeki eriçilebilir açıklıkların mümkün olması halinde ızgaralar veya parmaklıklarla kapatılması gerekir. Tırabzanların, korkulukların, parapetlerin ve diger koruyucu tedbirlerin yüksekligi; ilgili alçalmanın derinligine baglı olarak öngörülebilir. Açıklıkların boyutunun çocukların bunların arasından düçmesini veya bunlar arasına sıkıçmasını önleyecek çekilde sınırlandırılması ve tırmanmayı kolaylaçtıracak özelliklerin kullanılmaması gereklidir. Yatay giriçe karçı minimum direnç saglanması gereklidir.
Üst katlardaki pencerelerin açılması çocuklar gibi kullanıcılar için ve cam temizleme içlemlerinde özel tehlikeler yaratabilir.

3.3.1.3. Yapı malzemelerinin zorunlu özellikleri

a) Kayma sonrası düçme

Zeminin veya yol kaplamasının yüzeyinin prefabrik malzeme ile oluçturuldugu hallerde, malzemenin kayganlıgı yapı içlerinin kayganlıgını karakterize eder.
Uyumlaçtırılmıç standartların çeçitli parametreler göz önüne alınarak kayganlıgın niceliginin belirlenmesi yönteminin (mümkün oldugunca tek) ve koçullarının tanımlanması için belirlenmesi gerekir:
- Bir zemin veya diger ilgili yüzeyler için: çıplak ayak veya çeçitli biçimlerde ayakkabılarla;
- Kuru, ıslak, buzlu, yaglı, cilalı gibi yüzey koçullan.
Kayganlık sınıfları gereklidir. Bu sınıflandırmada kayganlık çartlarının yalnızca bazı özel uygulamalar için varoldugu dikkate alınmalıdır. Kullanım, havalandırma ve bakım etkileri de göz önünde bulundurulmalıdır.

b)Tökezleme / takılma sonrasında düçme

Uygun aydınlatmanın saglanması ile ilgili yapı malzemeleri armatürler ve acil durum aydınlatma birimleridir. Bunların ilgili özellikleri (ıçık çıktısı, kapasite ve güç) Alçak Gerilim Yönetmeligii çerçevesinde uyumlaçtırılmaktadır. Bu Yönetmeligin gerekleri, gerekli olması halinde, Yapı Malzemeleri Yönetmeligi’nin gerekleri ile tamamlanabilir.

c)Seviye degiçiklikleri veya ani iniçler nedeniyle düçme

En önemli parametreler olarak; egim, basamak geniçligi, basamak yüksekligi ve diger boyutlara sahip olan çok sayıda merdiven türü mevcuttur.
Boyutsal özelliklerin belirlenmesinin uyumlaçtırılması gerekir.
Ani iniçler olması durumunda, tırabzanların, korkulukların ve parapetlerin açagıdaki özellikleri göz önünde bulundurulmalıdır:
-Zeminden yüksekligi;
-Çocuklar tarafından tırmanılmaya uygunlukları;
-Çocukların aralarından düçebilecekleri veya aralarına sıkıçabilecekleri açıklık boyutları,
-Yatay giriçe olan direnme yetenekleri., Pencereler ve kapılar için:
-Emniyet tutucuları ve menteçeler,göz önünde bulundurulmalıdır.

3.3.2. Direk çarpmalar

3.3.2.1. Riske iliçkin açıklama

Bu risk, yapı iç veya yapı içinin parçaları (elemanları) ve yapının içinde veya etrafında yer alan kullanıcılar arasında kazayla olan veya olmayan temasların (çarpma / çarpıçma) sonucu olarak ortaya çıkan yaralanma ve ölüm durumlarıyla ilgilidir.
Özellikle açagıdakilerle ilgilidir:
-Kullanıcılar ve yapı içinin normalde temasa veya manipulasyona konu olan elemanları veya parçaları arasındaki çarpmalar / çarpıçmalar vb (örnegin kapılar, pencereler, otomatik garaj kapıları, gibi)
-Kazaların (örnegin 3.3.1. 'de oldugu gibi kırılgan bir elemandan düçmek) veya özel koçulların (örnegin ıçıklandırma tertibatı hatası) bir sonucu olarak kullanıcılar ve için parçaları arasında meydana gelen çarpmalar / çarpıçmalar
-Yapı içinin parçasını oluçturan nesnelerin kullanıcıların üzerine düçmesi ile meydana gelen çarpmalar.
Bu risk, vasıta hareketinden kaynaklanan kaza riskini içermez, bu konu ayrı olarak, 3.3.6.'nın kapsamında yer almaktadır.

3.3.2.2. Yapı içlerinin performansı

Açagıdaki özellikler yapı içi veya yapı elemanının risk seviyesini etkiler:
-Geometrik tasarım (örnegin headroom);
-Keskin veya kesici kenarların varlıgı;
-Yüzeylerin yapısı ve özelligi (sertlik, pürüzlülük, vb);
-Çarpma sonrası davranıç (örnegin dayanıklılık, insanların veya nesnelerin zararının önlenebilmesi, parçalanma özellikleri*, parçaların boyutları, vb);
-Bir gövdeye, örnegin otomatik çalıçan kapı tarafından uygulanan kuvvetler.
Risk seviyesi aynı zamanda emniyet cihazlarının varlıgından veya tehlikeli elemanlara eriçimin sınırlandırılmasından veya engellenmesinden de etkilenir.
Bu risk, içerigi oluçturan malzemeler için özel çartlara uyulmasından çok, yapı içleri için belirli tasarım çartlarına uyulması ile minimize edilir. Yani, önemli olan malzemelerin kendilerine has özelliklerinden çok yapı içlerinde kullanımıdır.
Farklı alt riskler (nedenler) Ek 2, tablo 2'de, yapı içlerine iliçkin gerekler ve malzemeler için sonuçta ortaya çıkan gereklerle birlikte özetlenmiçtir.

3.3.2.3. Yapı malzemelerinin gerekli özellikleri

Ek 2'de yer alan 4. ve 5. risk sütunlarında malzemeler ve Kategori B uyumlu standartlarını gerektiren özellikleri sıralanmıçtır.
Özet olarak, açagıdaki teknik özelliklerin uyumlaçtırılması gerekmektedir:
• Otomatik olarak içletilen yapı malzemeleri için (kapılar gibi):
-Bir gövdeye uygulanan kuvvetler,
-Emniyet cihazlarının özellikleri;
• Cam içeren kapılar, korkuluklar pencereler için
-Kapılardaki cam geometrisinin vb tanımlanması,
-Çeffaf engellerin görünürlügü;
• Merdivenler / merdiven sahanlıkları / kapı geçitleri için
-Headroom'un tanımı / ölçümü
• Dairesel merdivenler için
-Geometrinin tanımlanması
• Armatürler için
-Güç çartlarının, ıçık çıkıçının tanımlanması / ölçümü (bkz. 3.3.1.3 "tökezleme / takılma sonrası düçme");
• Kaçıç yolu içaretleri için
-Içaret geometrisinin tanımlanması / ölçümü
-Görünürlügün, okunaklılıgın tanımlanması / ölçümü
• Çarpma kapılar için
-Çeffaf elemanların geometrisinin tanımlanması, bu elemanların görünürlügünün ölçülmesi
• Yapısal bir kullanıma sahip olmayan ve hizmet veya çalıçma sırasında kaza riski yaratan elemanlar için
-Mekanik direnç ve Stabilite
Aynı zamanda eriçilebilir malzemelerin keskin kenarlarının neden oldugu kesik risklerinin elimine edilmesi ile ilgili tüm standartlar ve potansiyel olarak tehlikeli malzeme parçalarıyla temas risklerinin minimize edilmesi için de genel çartlar vardır.
Bu risk için diger Yönetmeliklerle (örnegin Asansör Yönetmeligi, Makine Yönetmeligi, Içyeri Yönetmeligi) ve Yapı Malzemeleri Yönetmeliginin diger Temel Gerekleriyle, örnegin yangın halinde emniyet ve emniyetli çıkıçla çakıçan çartlar mevcuttur. Özel Yönetmeliklerin kapsamında yer alan malzemeler için, bunlara iliçkin gerekler, gerekli olması halinde Yapı Malzemeleri Yönetmeligi gerekleri ile tamamlanacaktır.

3.3.3. Yanıklar

3.3.3.1. Riske iliçkin açıklama

Yanık riski açagıdaki nedenlerden kaynaklanabilir:
-Yapının veya tesisatın kızgın parçalan ile temas edilmesi;
-Püsküren kızgın sıvılarla temas edilmesi veya bunların içine daldırma yoluyla temasta bulunulması,
-Içın yayan kaynakların termal etkisi.
Yukarıda sözü geçen durumlarda, yanık riski kullanıcının aldıgı termal akı ile ilgilidir. Alınan yanıgın çiddeti, kullanıcının temas ettigi nesnelerin veya ortamın sıcaklıgına ve ısı degiçiminin gerçekleçtigi, nesnelerin veya ortamın yapısı gibi koçullara baglıdır.
Bununla birlikte, mevcut bilgi durumuna göre, emniyet gereginin ifade edilmesinin en basit yolu sıcaklık kriteridir (yüzey sıcaklıgı, sıvıların sıcaklıgı, ıçın yayılması sıcaklıgı). Genellikle, risk aynı zamanda ilgili yapı içlerinin parçalarının eriçilebilirlik* derecesi ile de ilgilidir.

3.3.3.2. Yapı içlerinin performansı

Ilgili tesisatlar ve ekipman temel olarak yapı içleri içindeki alanların ısıtılması, sıcak suyun ve diger sıvıların hazırlanması, depolanması ve dagıtılması için tasarlanmıç olanlardır. Aydınlatma ekipmanının ve mekanik ve elektrik tesisatlarının normal veya açırı içletim sırasında kullanıcıların yanıklara maruz kalmasına neden olabilecek belirli parçaları da bu konu ile ilgili olacaktır.
Çogunlukla, riskin sınırlandırılmasında kullanılan araçlar ya temas olanagının sınırlandırılması ya da eriçilebilir parçaların veya ilgili sıvı sıcaklıklarının, yüzey sıcaklıgının sınırlandırılması veya bu tedbirlerin bir kombinasyonunun kabul edilmesi olacaktır.
Diger durumlarda, tesisatın ve ekipmanın kendisine ait amaçlanan kullanım, teknik ve ekonomik olarak makul düzenlemelerin yapılmasını imkansız hale getirebilir ve riskin önlenmesi kullanıcıların egitimine baglı duruma gelir.
Bu konular belirli ekipmanlardaki veya malzemelerdeki "aktif parçaların "aktif olmayan parçalardan" ayrılmasına yol açabilir.
Yüzey sıcaklıgı için, farklı koruma düzeylerine karçılık gelen sınırlı bir sıcaklık sınıfları grubu oluçturulmalıdır.

3.3.3.3. Yapı malzemelerinin gerekli özellikleri

Yapı içlerine iliçkin yönetmelikler, tasarım kuralları ve uygulama kuralları genellikle malzemelerin açagıda verilenler gibi belirli özellikleri ile ilgilidir:
-Kullanılan ekipmanın bazı kalemlerinin tanımlanması,
-Ilgili aletin veya tesisatın teknik özellikleri,
-Piyasadaki araçla entegre olsun ya da olmasın özel emniyet cihazları.
Kategori B' de yer alan ve ısının üretilmesi, dagıtılması ve yeniden elde edilmesi, dumanın ve sıcak gazların giderilmesi amaçlı ekipmana ve bunların yanı sıra sıcaklıgın izlenmesi, düzenlenmesi veya sınırlandırılması amaçlı çeçitli cihazlara iliçkin uyumlaçtırılmıç teknik özelliklerin, açagıdakiler dogrultusunda belirlenmesi gerekmektedir:
1. Isının üretilmesi, dagıtılması ve yayılması amaçlı aletler, ekipman ve sistemler:
-Isıtma ve sıcak su üretme amaçlı tesisatlarda kullanılmak üzere tasarlanmıç aletlerle ve ekipmanla baglantılı tanımlar ve terminoloji
-Bu malzemelerin performans özelliklerinin ifade edilmesi
-Aktif olan ve olmayan eriçilebilir parçaların normal veya normalde öngörülebilir olan çalıçması ile ulaçılabilecek olan sıcaklık düzeylerinin ölçülmesi,
-Isınan parçaların eriçilebilirliginin ve test yöntemlerinin bu özellik için tanımlanması
-Ilgili parçaların ve baglantıların sızdırmazlıgı
-Bu özelliklerin kontrol edilmesi veya belirlenmesi amaçlı testler veya ölçüm yöntemleri. Bu kategorideki gaz ekipmanının aynı yöntemlere göre karakterize edilmesi gerekir.
2. Yukarıda sözü geçen sistemler açagıdakiler gibi kontrol cihazlarını içerir:
-Termostatlar,
-Akıç düzenleme cihazları,
-Güç kaynagı kesini cihazları,
-Sıcaklık izleme cihazları,
-Basınç bırakma vanaları, vb
Açagıdaki uyumlaçtırma gerekli olabilir:
-Uyumlu tanımlar;
-Uyumluluk (histeresis), hassasiyet ve sıcaklık sabitligi gibi geçerli performansların ifade edilmesi
-Bu performansların ölçülmesi veya test edilmesi ile ilgili yöntemler;
-Uygun olan hallerde, malzemelerin performans sınıflarının hazırlanması (örnegin arıza emniyeti cihazlarının*
digerlerinden ayrılması için).
3. Genel olarak ıçın yayan ısıtıcılar ve ısı üreten ekipman: tanımlar, test yöntemleri ve / veya ısı etkilerinin aletten çeçitli uzaklıklarda hesaplanmasına iliçkin yöntemler için uyumlaçtırma gereklidir.
Bu malzemelerin çogu özel Yönetmeliklerin kapsamında yer almaktadır (Gaz Düzenekleri, Alçak Gerilim, Makineler, vb gibi). Bu durumlarda, uyumlaçtırma çalıçmaları söz konusu Yönetmelikler çerçevesinde devanı etmektedir ve gerekli olması halinde Yapı Malzemeleri Yönetmeligi altında tamamlanacaktır.

3.3.4. Elektrik çarpması ve elektrik çoku

3.3.4.1. Riske iliçkin açıklama

Bu risk açagıdaki nedenlerden kaynaklanabilir:
-Yapılara veya kullanıcılara çarpan yıldırım,
-Kullanıcının temas edebilecegi yapı parçalarına ulaçan elektrik temin sistemi ve gerilim hattı.
Yıldırım çarpan bir yapının riski cografi koçullardan ve yapının çevresine göre yüksekliginden etkilenebilir.
Bir elektrik temin sisteminin geriliminin kullanıcının temas edebilecegi yapı parçalarına ulaçması riski sistemin kendisinin tasarımına, gerilim seviyesine ve kullanım koçullarına baglıdır (yani nemin varlıgına).
Daha yüksek gerilme sahip olan temin sistemleri için, risk aynı zamanda sistemin gerilim taçıyan parçalarından belirli bir mesafe uzaklıkta da meydana gelir.

3.3.4.2. Yapı içlerinin performansı

Yıldırımdan korunma sistemleri
Yapıların ve kullanıcıların yıldırım çarpmasına karçı korunması için, yapıların yeterli alım cihazları, deçarj iletkenleri ve topraklamaya sahip olan bir yıldırımdan korunma sistemi ile teçhiz edilmiç olması gerekebilir.
Elektriksel temin sistemleri
Yapı içlerine iliçkin çartlar açagıda verilmiçtir:
-Elektrik sistemlerinin belirli bir düzeyin üzerinde bir gerilime sahip olan parçaları ile temas edilmesinin önlenmesi veya sistemin belirli bir gerilim taçıyan parçalarından belirli bir mesafede durulması olasılıgının önlenmesi;
-Yapının eriçilebilir parçalarının (elektrik temin sistemi de dahil olmak üzere) belirli koçullar altında, örnegin ıslakken aktif hale gelmesinin önlenmesi amaçlı tedbirler.
Trafik cihazları
Yol trafik sinyali ekipmanı ve cadde lambalarının elektrik temin sistemleri, yol kullanıcıları ve yapıların aktif olan veya canlı hale gelebilecek olan parçalan arasında temasın önlenmesi için koruyucu tedbirler alınmasını gerektirir (örnegin vasıtaların etkisiyle).

3.3.4.3. Yapı malzemelerinin gerekli özellikleri

Yıldırımdan korunma sistemleri
Üye Ülkelerde yıldırımdan korunma sistemlerinin elemanları için farklı standartlar vardır. Uyumlaçtırmaya ihtiyaç duyulmaktadır.
Elektriksel temin sistemleri
Yüksek gerilim ve alçak gerilim sistemleri alanında, önemli bir uyumlaçtırma düzeyi halihazırda
CENELEC' le elde edilmiç ve uyumlaçtırma belgelerinde belirtilmiçtir.
Inçaat alanındaki elektriksel temin sistemleri hem yüksek hem de alçak gerilim sistemlerini kapsar. Alçak gerilim sistemleri halihazırda 73/23/EEC sayı ve 10 Çubat 1973 tarihli Avrupa Komisyonu Direktifine konu edilmiçtir. Gerekli olması halinde, Yapı Malzemeleri Yönetmeliginin çartlarıyla tamamlanması gerekir.
Trafik cihazları
Trafik ıçıklarından, çerit sinyallerinden, degiçken mesaj cihazlarından, trafik detektörlerinden, izleme ekipmanından, iletim ekipmanından ve yol trafik ekipmanı güç kaynaklarından kaynaklanan elektrik çarpmaları riski minimize edilmelidir.
Uyumlaçtırılması gereken zorunlu özellikler açagıda sıralanmıçtır:
-Yalıtım düzeyleri ve otomatik devre kesiciler
-Gerilimler (Düçük voltajlı)

3.3.5. Infilaklar

3.3.5.1. Riske iliçkin açıklama

Kesinlikle infilaklar ve patlamalar ayırt edilmelidir; bunlardan ilki son derece hızlı termal / kimyasal reaksiyonlardan, ikincisi ise basınç altında gaz içeren sistemdeki bir patlamadan kaynaklanmaktadır. Bu Açıklayıcı Dokümanda, infilak terimi her iki olayın, hem infilakların hem de patlamaların belirtilmesi için kullanılmıçtır.
Infilak riski yapı içlerinde iki açıdan ele alınmalıdır. Birincisi açagıda belirtilen hizmetlerin veya tesisatların kullanıcılar için bir risk yaratabilecek olmasıdır:
-Yakıt temin hatları (gaz, petrol);
-Isı üretim tesisleri (kazanlar, ısıtıcılar, gayzerler);
-Isıtma ve ısı depolama tesisleri (borular, kazanlar, depolama amaçlı su ısıtıcıları ve su için ısıtıcılar /
radyatörler, buhar veya yag),
-Basınç altındaki tesisatlar (buhar, gaz, basınçlı hava).
Ikinci olarak, patlama riski, açagıda belirtilen kullanıcıların patlayıcı yapıya sahip olan malzemeleri kullanmasından veya taçımasından kaynaklanabilir,
-Sıvı yakıt depolama, doldurma ve nakil tesislerinde,
-Patlayıcı maddelerin depolanması amaçlı tesislerde,
-Kanalizasyon pompalama istasyonlarında,
-Laboratuarlarda.

3.3.5.2. Yapıların performansı

Ilk durumda kullanıcılar için patlama riskinin minimize edilmesi çartlan hizmetlerin veya tesisatların içletim emniyeti ile ilgilidir. Tesis türüne ve bunların tasarlanmıç oldugu basınçlara ve sıcaklıklara baglı olarak, yapı malzemeleri, ekipman ve dagıtım tesisleri depolanacak veya nakledilecek olan mallar için uygun olmalıdır. Borular, hatlar ve diger baglantılar için sökülebilir baglantı parçalarının içletim koçullarında baglantıların sızdırmazlıgını saglayacak çekilde tasarlanması gerekir.
Yanıcı malzemeler veya patlayıcı yapısı olan malzemeler için kullanılan ve kapalı binalara giden borular ve hatlar emniyetli mesafede bir kesim veya kapatma cihazı ile teçhiz edilmelidir.
Açırı basınçlardan veya sıcaklıklardan kaçınmak için, basınçları veya sıcaklıkları sınırlandıran veya azaltan veya gerekli olması halinde, bunlara karçılık gelen tesisleri veya hatları kesen, kapatan veya otomatik olarak durduran tesisler temin edilmelidir.
Bu baglantıda, açagıdakilere uyulması gerekir:
-Üye Ülkelerin gaz yakıtların yakılması amaçlı düzeneklerle ilgili yasalarının uyumlaçtırılması hakkındaki
Konsey Direktifi (90/396/EEC);
-Üye Ülkelerin basit basınçlı kaplarla ilgili yasalarının uyumlaçtırılması hakkındaki Konsey Direktifi
(87/404/EEC).
Özel kullanım bir patlama riski öngörüyorsa, Üye Ülkelerin yönetmeliklerinin bu riski içermesi halinde, tesislerin çevre alanların korunmasını saglayacak çekilde inça, tesis ve teçhiz edilmesi gerekir. Bu tür tesisler kullanıcılar ve diger kiçiler için riski mümkün oldugunca minimize eden çartlara uymalıdır.
Prensip olarak, tehlikeli ve patlayıcı bir atmosferin, gazların, dumanların, sisin veya yanıcı tozun sızması nedeniyle oluçmasını mümkün oldugunca engellemek amaçlı tedbirlerin alınması gerekir. Bu tür atmosferlerin geliçmesi yerel veya içletim koçullarına baglı olarak engellenemiyorsa, gerekli emniyet tedbirlerinin alınması konusunda dikkat gösterilmelidir. Bu tür tedbirlerin türü ve kapsamı tehlikeli ve patlayıcı
bir atmosferin geliçmesi olasılıgına baglıdır. Tedbirlerden biri statik elektrik birikimine yol açmayan malzemelerin kullanımı olabilir.

3.3.5.3. Yapı malzemelerinin gerekli özellikleri

Münferit yapı malzemelerine (borular, hatlar, kaplar, konteynerler, kontroller ve anahtarlar, vb) iliçkin çartlar, bunların patlama emniyeti ile ilgili olarak yapı içlerine iliçkin çartlardan ve bunların kullanılacakları alanlara iliçkin çartlardan çıkmaktadır (örnegin basınç dayanımı, sıcaklık direnci, sızdırmazlık, dıç etkilere karçı direnç). Açagıdaki Direktifler ve bunların daha sonraki degiçiklikleri dikkate alınacaktır:
-Basit basınçlı kaplara iliçkin Üye Ülke yasalarının uyumlaçtırılması hakkındaki Konsey Direktifi
(87/404/EEC);
-Potansiyel olarak patlayıcı atmosferlerde kullanım amaçlı elektrikli ekipmana iliçkin Üye Ülke yasalarının uyumlaçtırılması hakkındaki Konsey Direktifi (76/117/EEC);
-Belirli koruma türleri içeren ve Potansiyel olarak patlayıcı atmosferlerde kullanım amaçlı elektrikli ekipmana iliçkin Üye Ülke yasalarının uyumlaçtırılması hakkındaki Konsey Direktifi (79/196/EEC ve
90/487/EEC);
-Yangın tehlikesi içeren madenlerde Potansiyel olarak patlayıcı atmosferlerde kullanım amaçlı elektrikli ekipmana iliçkin Üye Ülke yasalarının uyumlaçtırılması hakkındaki Konsey Direktifi(82/130/EEC);
-Gaz yakıtların yakıldıgı düzeneklere iliçkin Üye Ülke yasalarının uyumlaçtırılması hakkındaki Konsey
Direktifi (90/396/EEC);
Avrupa düzeyinde bu paragrafın ilk cümlesinde bahsedilen çartlar açısından, Ek 2, tablo 5.1 ve
5.2'de detayları verilen çekilde daha fazla uyumlaçtırma yapılmasına ihtiyaç duyulmaktadır (sütun 4 ve 5).

3.3.6. Vasıta hareketinden kaynaklanan kazalar

3.3.6.1. Riskin Tanımlanması

Bu risk vasıtaların içindeki kiçiler tarafından yapılardaki kullanımından kaynaklanmakta ve kazaların sonucunda yaralanma veya ölümün meydana gelmesi ile ilgilidir. Sonucunda vasıtalarda bulunanlar, yakındaki insanlar ve çevre için ciddi risk olabilir. Risk, yalnızca sürüçün gerçekleçtirildigi yüzeyin durumuna degil, aynı zamanda vasıtanın özelliklerine, sürücünün becerisine, içaretlerin ve tabelaların etkinligine ve koruyucu bariyerlerin ve diger ekipmanın uygunluguna da baglıdır. Bu Açıklayıcı Dokümanda amaçları dahilinde, yalnızca yapıların inçasından kaynaklanan konular ve yapı malzemelerinin özellikleri ile ilgilenilmiçtir.
Vasıtalar:
-Korumasız kenarlardan veya korumasız köprülerden, vb düçebilir,
-Yol ekipmanına, bariyerlere veya yol kenarındaki diger engellere çarpabilir;
-Yapıların veya vasıtaların diger kullanıcılarına, özellikle de baçka konumdaki kullanıcılara çarpabilir;
-Ters dönebilir veya bir baçka çekilde kontrolden çıkabilir ve vasıtadakiler veya yapıların diger kullanıcıları için bir yaralanma riski yaratabilir.

3.3.6.2. Yapıların performansı

Yapıların performansı; sürüç yüzeyinin kayganlıgının sınırlandırılmasını, açık bir genel görünüm saglanmasını, yol emniyeti için içaretlerin görünür ve okunaklı olmasını ve bunların yanı sıra farklı koçullar için içaretlerin ve diger yol ekipmanının degiçen hava da dahil olmak üzere saglanmasını içerir.
Yol ekipmanı vasıta çarpması durumunda emniyet saglamalıdır (pasif emniyet*). Bunun için açagıdakiler göz önüne alınır:
-Münferit yol durumları,
-Hızlar,
-Yol kenarlarının yapısı ve risk türleri (örnegin yapıların taçıyıcı sistemi, agaçlar, direkler, duvarlar, binalar vb)
-Vasıtaların kütlesi;
Farklı yol emniyet cihazları* kalıcı olarak tesis edilebilir. Bu tür cihazlar tüm normal koçullar altında, yeterli çarpma emniyeti, kırılma direnci ve kabul edilebilir geri sekme özelliklerini saglamalıdır.

3.3.6.3. Yapı malzemelerinin ilgili özellikleri

Sürüç yüzeyinin kayganlıgı, ilgili malzemelere ve bunların ne çekilde kullanıldıgına baglıdır (agregalar, yol kaplamaları) ve yolun içaretlenmesi için kullanılanları da içerir (boyalar, plastik bileçenler, baglantılı levhalar ve yol saplamaları).
Buna ek olarak, altyapıların yol yüzeylerinde kalan malzemelerinin kayma direncine iliçkin çartlar
(sel yatagı giriçleri, menholler, vb) istenir.
Kayma direncinin ölçümü içlemi ve koçullan ve cilalı taç degeri* uyumlaçtırılmalıdır. Her iki özellik için sınıfların oluçturulması düçünülmelidir.
Içaretlerin teknik çartlarının uyumlaçtırılması gerekir, bunlar boyutları, rengi (x/y koordinatlarını), parlaklıgı, retroyansımayı*, harflerin okunabilirligini içermelidir.
Yol saplamalarını da içeren yol içaretleme malzemelerinin uyumlaçtırılması kayma direnci, gündüz ve gece görüçü, retroyansıma* ve renk konularına dayanmalıdır. Bu baglamda, aydınlatma koçullan veya ölçütü ve dayanıklılık uyumlaçtırılmalıdır.
Uyumlaçtırmada farklı açınma, hava ve zıtlık durumları göz önüne alınmalı ve uyumlaçtırma Üye
Ülkelerin arasından seçim yapabilecegi düzeyler veya sınıflar aralıgında olmalıdır.
Kalıcı yol ekipmanının zorunlu özellikleri (örnegin direkler, aydınlatma sütunları, dikmeler, kutuplar, içaret direkleri) kırılma emniyeti* bakımından çarpma testi ile incelenmelidir. Test özelliklerinin (vasıta kütlesi, çarpma hızı, temas noktası veya açısı gibi çarpma özellikleri, ivme çiddeti indeksi* veya benzeri gibi) tanımlarının ve ölçümlerinin / hesaplamalarının uyumlaçtırılması gerekir.
Çok sayıda farklı koruma sisteminin bir köprüden veya egimden açagı düçme ve bir engele veya diger bir vasıtaya çarpma riskini azalttıgı bilinmektedir. Bunlar;
-Emniyet parmaklıkları,
-Emniyet bari yerleri* (çelik, beton, plastik),
-Çarpma yastıkları*,
-Köprü parapetleri, vb.
Çarpma testleri de uyumlaçtırma gerektirmektedir. Çarpma emniyeti açagıdaki ve benzer konulara iliçkin olarak farklı sınıflar içinde belirlenmelidir:
-Vasıta kütlesi,
-Çarpma hızı,
-Araba / kamyon ve emniyet cihazı arasındaki açı,
-Emniyet cihazının dinamik yer degiçtirmesi,
-Ivme emniyet indeksi veya benzeri indeksler,
-Uzunlamasına kayma limiti;
-Geri sekme limiti.

4. TEKNIK ÇARTNAMELER VE AVRUPA TEKNIK ONAYINA ILIÇKIN ORTAK ESASLAR

4.1. Genel

4.1.1."Teknik Çartnameler" Yönetmeligin 4 ve 6. (Direktif 4) maddesinde maddesinde belirtilenlerdir. Yapı malzemesinin "Avrupa Teknik Onayına Iliçkin Ortak Esasları", Yönetmeligin 4.5 ve 8/c (Direktif

11.) maddeleri ile EK-III’ de sözü geçenlerdir.

4.1.2. Açagıdakiler arasında genel bir ayrım yapılır:

- Kategori A: Bunlar, Direktifte belirtilen Temel Geregin karçılanması amacıyla, binaların ve inçaat mühendisligi içlerinin ve bu içlerin bölümlerinin veya bunların özel yönlerinin tasarımı ve uygulanması ile ilgili olan standartlardır. Üye Ülkelerin yasalarında, yönetmeliklerinde ve idari hükümlerinde varolan farklılıkların uyumlu malzeme standartlarının geliçtirilmesini önledigi hallerde, Direktif kapsamında Kategori A'da yer alan standartlar dikkate alınmalıdır.
- Kategori B: Bunlar, Yönetmeligin 10,11ve 12.maddeleri ile EK-III’e (Direktif madde 13, 14 ve 15’e) göre münhasıran uyumu onaylanmasına ve içaretlemeye tabi olan yapı malzemeleri ile ilgili olan Avrupa Teknik Onayına iliçkin teknik çartnameler ve ortak esaslardır. Bunlar bir ürünün; temel gerekleri, test etme ve uyum kriterlerinin gerçekleçtirilmesini etkileyebilecek karakteristiklerin performans ve/veya dayanıklılık dahil diger özellikleri kapsayan çartlarla ilgilidirler.
Yapı malzemesi veya çok sayıda yapı malzemesiyle ilgili olan Kategori B standartlar farklı bir karaktere sahiptir ve yatay (Kategori Bh) standartlar olarak adlandırılırlar.

4.1.3. A ve B Kategorileri arasındaki ayrımın amacı ilgili belgelerde sözü geçen içe iliçkin farklı önceliklerin belirlenmesi degil, Üye Ülkelerdeki ve Avrupa Standardizasyon ve Teknik Onay mercilerindeki yetkililerin Direktifin uygulanması konusundaki sorumlulukları arasında varolan farkın yansıtılmasıdır.

4.1.4. Temel Gerege uyum açısından bu belgelerin kaliteli olmasının saglanması için, bu Açıklayıcı Doküman hükümleri, Avrupa standartlarının Avrupa Teknik Onayına iliçkin ortak esasların hazırlanması amaçlı talimatlarda özel koçullarda yer alacaktır.

4.1.5. Kategori A standartlarda yapılan varsayımlar ve Kategori B standartlardakiler birbiri ile uyumlu olacaktır.

4.1.6. Kategori B' deki teknik çartnameler ve Avrupa Teknik Onayı ortak esaslarında, ilgili malzemelerin kullanım amacı belirtilecektir.

4.2 Malzemelerin performansları

4.2.1.Mümkün oldugunca, malzemelerin özellikleri teknik çartnamelerde ve Avrupa Teknik Onay ortak esaslarında performans cinsinden açıklanmalıdır. Hesaplama, ölçüm ve test yöntemleri (mümkün olan hallerde), uyum kriterleri ile birlikte, ya ilgili teknik çartnamelerde veya bu çartnamelerde atıfta bulunulan referanslarda verilecektir.

4.2.2.Malzeme performanslarının ifadesi, Üye Ülkelerde halihazırda kullanılmakta olan ve Bölüm 3'te bahsedilen Temel Gerek dogrulaması için kullanılan temelle uyumlu ve bu belgelerin gerçek uygulaması göz önüne alınarak, 4.1.2. 'de belirtilen Avrupa Kategori A standartlarında verilen çekilde olacaktır.

4.3 Malzemelerin uygunlugunun onaylanması

4.3.1 Malzemelerin "uygunlugunun onaylanması", Yönetmeligin 10,11,12. (Direktifin 13, 14 ve 15.) maddeleri ile EK-III’de belirtilen hüküm ve prosedürlere uyuldugu anlamına gelir. Bu hükümlerin amacı, kabul edilebilir bir olasılıkla, bir malzemenin performansının ilgili teknik çartnamede belirtilen çekilde elde edilecek olmasının saglanmasıdır.

4.3.2.Talimatlar Yönetmeligin EK-III (Direktifin EK III ) ve Avrupa Teknik Onayı ortak esaslarında ve teknik çartnamelerde belirtilecek olan ilgili hükümler çerçevesinde uyum onaylama prosedürlerine iliçkin göstergeleri içerecektir.

5. ÇALIÇMA ÖMRÜ, DAYANIKLILIK

5. ÇALIÇMA ÖMRÜ, DAYANIKLILIK

5.1.Temel Gereklerle ilgili olarak yapı içlerinin çalıçma ömürlerinin iyileçtirilmesi

5.1.1.Temel Geregin karçılanması ile ilgili olarak, her bir iç türü veya bunlardan bazıları ya da içlerin bölümleri için makul oldugu düçünülebilecek olan çalıçma ömrü tedbirlerinin alınması, gerekli olduklarının düçünüldügü hallerde Üye Ülkelerin seçimine baglıdır.

5.1.2.Temel Gerekle ilgili olarak, içlerin dayanıklılıgı ile ilgili hükümlerin malzemelerin özelliklerine iliçkin oldugu hallerde, bu malzemelerle ilgili olan Avrupa Standartlarının hazırlanmasına iliçkin talimatlar ve Avrupa Teknik Onayı ortak esaslarında da dayanıklılık konularını içerecektir.

5.2. Temel Gereklerle ilgili olarak yapı malzemelerinin çalıçma ömürlerinin uzatılması

5.2.1. Kategori B' de yer alan çartlar ve Avrupa Teknik Onayı ortak esasları, kullanım amacıyla ilgili olarak malzemelerin çalıçma ömrüne ve bunun degerlendirilmesine iliçkin göstergeleri içerecektir.

5.2.2. Bir malzemenin çalıçma ömrü ile ilgili olarak verilen göstergeler, üretici tarafından verilen bir garanti olarak yorumlanamaz, ancak içlerin beklenen ekonomik çalıçma ömrüyle ilgili olarak dogru malzemelerin seçilmesi amaçlı bir araç olarak görülebilir.

Ivme Çiddeti Indeksi

EKI

TERIMLER VE TANIMLAR

Indeks, yol ekipmanı cihazlarına vasıtaların çarpma çiddetinin belirlenmesi için bir ölçüt olarak kullanılmaktadır. Vasıtaların boylamasına, enlemesine ve dik yönlerde maksimum tolere edilebilir degerlere karçı yavaçlamasını göz önüne alır.

Eriçilebilirlik

Bir yapının veya yapı malzemesinin belirli bir riskle baglantılı olarak eriçilebilirligi kullanıcının, riskin meydana gelebilecegi yapıya veya yapı malzemesine yakınlık derecesi ile ilgilidir.
Söz konusu riske baglı olarak, bu kavram kiçiyi veya onun vücudunun yalnızca bir parçasını (örnegin el, parmak) ve hatta bir kiçi tarafından elde tutulan bir çeyi ilgilendirebilir ve temas (çoklar, kızgın yüzeyler, vb) veya kritik mesafeler (elektrik çarpmaları, radyasyon, vb) için geçerlidir.

Kırılma emniyeti

Yol ekipmanının, ekipmanın çarpan vasıtalardan derhal ayrılmasını, kırılmasını veya bükülmesin! saglayan pasif emniyetidir.

Çarpma yastıgı

Genellikle kenarların baçlangıcında bulunan ve kinetik enerjiye sahip olan bir vasıtanın çarpmasının deformasyon veya darbe aktarımı yoluyla zayıflatılmasını amaçlayan ön tarafta yer alan pasif emniyet cihazıdır.

Arıza emniyetli cihazlar

Bir cihaz, "emniyet konumu" ile tanımlanan koçulların, cihaz arıza yaptıgında otomatik olarak gerçekleçmesi halinde "arıza emniyetli cihaz" olarak adlandırılır.

Pasif emniyet

Yol ekipmanı tarafından, vasıtaların çarpması halinde, insanların yaralanmadan korunması için temin edilen emniyettir.

Cilalı Taç Degeri (PSV)

Agregaların, cila direncinin bir ölçütü olarak ivmelendirici cila testi sonrasındaki sürtünme indeksidir.

Retroyansıtma

Yansıtılan ıçınların tercihen gelen ıçınların zıttı olan yöne yakın bir yönde geri döndügü ve ıçık çiddeti ve düzlem retroyansıma yüzeyinin retroyansıma katsayısı ile karakterize olan yansımadır.

Yol emniyeti cihazı

Genellikle yol üzerinde kılavuzluk etmek ve vasıtaları korumak amacını taçıyan tüm cihazlardır; bu dokümanda emniyet bariyerleri ve çarpma yastıkları için öncelikli terimdir ( vasıta sınırlandırma sistemi).

Emniyet bariyeri

Bir yolun kenarında bulunan ve hata yapan vasıtaların yoldan çıkmasını engellemek ve bunun sonucunda vasıtalardakilerin ve yol kullanıcılarının görecegi zararı veya hasarı sınırlandırmak amacını taçıyan saglam
bariyerdir.

Parçalanma özellikleri

Bir malzemenin (örnegin cam) bir çarpmanın ardından nasıl kırıldıgını veya parçalara ayrıldıgını açıklayan genel bir ifadedir.

EK 2

RISK BAÇINA ANALIZ BELGELERI

I.A. Kayma sonrası düçme

I.B. Tökezleme / takılma sonrası düçme

I.C. Seviyedeki degiçikliklere ve ani seviye alçalmalarına baglı düçme

II. Direkt çarpmalar

III. Yanıklar

IV. Elektrik çarpması

V. Infilaklar

VI. Vasıta hareketinden kaynaklanan kazalar

RISK I.A. - KAYMA SONRASI DÜÇME

Toplam yapı çartlan

Yapı Malzemelerinin özellikleri

1. Nedenler

2. Fonksiyonel (niteliksel)

3. Performans (Niceliksel)

4. Ilgili Malzemeler

5. Gerekli Özellikler

Yürürken kayma

Zeminin veya yol döçemesinin farklı koçullar altında sınırlı

kayganlıgı

Zeminin/yol döçemesinin ayakkabılara ve çıplak ayakla

yürünmesine baglı kayganlıgı

Zemin kaplamaları ve yol kaplaması

Kayganlık

RISK I.B. – TÖKEZLEME / TAKILMA SONRASI DÜÇME

Toplam yapı çartlan

Yapı Malzemelerinin özellikleri

1. Nedenler

2. Fonksiyonel (niteliksel)

3. Performans (Niceliksel)

4. Ilgili Malzemeler

5. Gerekli Özellikler

Yetersiz görüç

Iç dolaçım alanlarında ve kaçıç yollarında uygun aydınlatmanın saglanması

Yatay yollarda ve merdivenler, rampalar üzerinde minimum aydınlatma

Armatürler Acil durum aydınlatma birimleri

Güç, kapasite W baçına ıçık çıkıçının baçlaması öncesindeki zaman gecikmesi

Yetersiz görüç

Kaçıç yollarında emniyetli aydınlatma saglanması

Enerji kaynagı arızasının ardından dakika cinsinden süre

Armatürler

Güç

RISK I.C.- SEVIYEDEKI DEUIÇIKLIKLER VE ANI SEVIYE ALÇALMASI NEDENIYLE DÜÇME

Toplam yapı çartlan

Yapı Malzemelerinin özellikleri

1 . Nedenler

2. Fonksiyonel (niteliksel)

3. Performans (Niceliksel)

4. Ilgili Malzemeler

5. Gerekli Özellikler

Ani alçalmalar

Zemin seviyesindeki tüm ani degiçikliklerin ve dikey

düçmelerin korunması

Uygun yükseklige, bütüncüllüge, dayanıma ve tırmanma direncine

sahip olan bariyerlerin temin edilmesi

Korkuluklar, tırabzanlar, parapetler

Korkuluk açıklık ve yüksekliklerinin güvenli olacak

ölçü ve çekilde.(.. çaplı kürenin geçiçine olanak veren açıklıklar

olmaksızın yükseklik; en üstte

yatay yük dürenci, ... ve ...

arasında zemin seviyesi üzerinde bir basamak saglayan özellikler

olmaksızın)

Dıç duvarda emniyetli eriçilebilir Yeterli yükseklik ve dayanıma Açılan pencereler ve kapılar Emniyet mandalları ve menteçeler
açıklıklar yapılması
sahip parmaklık veya diger
bariyerlerin temin edilmesi;
belirli düzeylerin üzerinde hiçbir
korumasız açıklık olmaması


RISK I.C. - SEVIYEDEKI DEUIÇIKLIKLER VE ANI SEVIYE ALÇALMASI NEDENIYLE DÜÇME

1 . Nedenler

Toplam yapı çartları

Yapı malzemelerinin özellikleri

2. Fonksiyonel (niteliksel)

3. Performans (Niceliksel)

4. Ilgili Yapı malzemeleri

5. Gerekli Özellikler

Seviyedeki degiçiklikler

Emniyetli dikey dolaçım araçlarının saglanması

(merdivenler)

Kesintisiz yüksekligin sınırlandırılması

Merdivenler, merdiven boçlukları

Uyumlu boyuta sahip, tam boçluklu basamaklar;

basamakların biçimi Derece cinsinden egim

Maksimum basamak yüksekligi

Minimum basamak derinligi

Minimum geniçlik

Seviyedeki degiçiklikler

Emniyetli dikey dolaçım araçlarının saglanması

(merdivenler)

Kesintisiz yüksekligin sınırlandırılması

Rıht

Komçu basamaklar arasındaki

minimum üst üste binme ve

maksimum açıklık

Seviyedeki degiçiklikler

Emniyetli dikey dolaçım araçlarının saglanması

(merdivenler)

Kesintisiz yüksekligin sınırlandırılması

Merdiven sahanlıgı

En azından geniçlik ve minimum

derinlikle aynı

Seviyedeki degiçiklikler

Emniyetli dikey dolaçım araçlarının saglanması

(merdivenler)

Kesintisiz yüksekligin sınırlandırılması

Trabzanlar

Egim çizgisi üzerinde yükseklik

Seviyedeki degiçiklikler

Emniyetli dikey dolaçım araçlarının saglanması

(merdivenler)

Kesintisiz yüksekligin sınırlandırılması

Korkuluk

.... kürenin geçiçine olanak

verecek açıklıklar olmaksızın

Seviyedeki degiçiklikler

Emniyetli dikey dolaçım araçlarının saglanması

(merdivenler)

Kesintisiz yüksekligin sınırlandırılması

Döner merdivenler

Merdivenlerin kenarından ... daha az olmayan bir egim hattıyla iliçkili olarak yukarıdakiler

geçerli

Seviyedeki degiçiklikler

Emniyetli dikey dolaçım araçlarının saglanması

(merdivenler)

Kesintisiz yüksekligin sınırlandırılması

Sabit merdivenler

Yukarıdakiler geçerli

RISK II - DIREKT ÇARPMALAR

Toplam yapı çartlan

Yapı malzemelerinin özellikleri

1 . Nedenler

2. Fonksiyonel (niteliksel)

3. Performans (Niceliksel)

4. Ilgili Malzemeler

5. Gerekli Özellikler

Baçın çarpılması

- tavana veya merdivene ve

merdiven sahanlıklarına

- kapı açıklıklarına ve kapılara

Baçın zarar görmesi riskinin minimize edilmesi ve merdivenin üzerinde veya

kapılardaki tavanla olası sonuç düçme çarpması

Tavan, merdiven ve kapı yüksekliklerinin baç çarpmasını önleyecek çekilde

tasarımının saglanması.

Merdivenler/rampalar

Döner merdivenler

Kapı kasası ve kapı kanatları

Headroom Headroom Yükseklik

Taçınırken insanlar veya nesnelerden kaynaklanan çarpmalar

Merdiven ve kapılarda baçın çarpma riskinin minimize edilmesi

a)Normal çartlar altında b)Elektrik kesintilerinde

(a) ve (b) için minimum aydınlatmanın ve (b) için uygun içaretlerin saglanması

Armatürler (baglantı parçaları) (a) ve (b)

Kaçıç yolu içaretleri (b)

Bataryalar (b)

Yedek güç birimleri (b)

Güç

Içık çıkıçı I

Içık çiddeti

Harf veya sembol boyutu ve /

veya aydınlatma

Kapasite

Güç

Taçınırken insanlar veya nesnelerden kaynaklanan çarpmalar

Riskin görünür uyarılarla

minimize edilmesi

Otomatik kapılarda sıkıçma

riskinin minimize edilmesi

Kapıların uygun çeffaflıgı

Salınan kapılar

Otomatik kapılar

Çeffaf elemanın boyutu, görünürlük

Emniyet cihazlarının insanları

koruma performansları




RISK II - DIREKT ÇARPMALAR

Toplam yapı çartlan

Yapı malzemelerinin özellikleri

1 . Nedenler

2. Fonksiyonel (niteliksel)

3. Performans (Niceliksel)

4. Ilgili Malzemeler

5. Gerekli Özellikler

Bir iç esnasında vasıta çarpması

Vasıtaya çarpma / vasıtayla çarpıçmadan kaynaklanan yaralanma / ölüm riskinin azaltılması

Yeterli yükseklik ve dayanıma sahip bariyerlerin / kılavuzların teinin edilmesi (KN/m)

Kılavuzlar / bariyerler

Yükseklik

Kuvvetlere gösterilen

yatay direnç

Dıç alanlarda veya dolaçım alanlarında "projeksiyona" sahip olan çarpmalar

Binaların içinde veya etrafında sabit veya hareketli projeksiyonlara sahip olan çarpma riskinin minimize

edilmesi

Tehlikeli engellerden kaçınma amaçlı tasarım

Tehlikeli engellerden kaçınma amaçlı tasarım.

Tehlikeli engellerden kaçınma amaçlı tasarım.


Kırılgan elemanlarla Kapılar,
Canı panel boyutu (m) gibi Cam ve plastik içeren kırılgan Cam boyutu,
çarpıçma
Pencereler,
Korkuluklar,
Çatılar
kırılgan eleman kullanımına elemanlar,
iliçkin sınırlamalar, cam türü ve Kapılar,
takılması, uyarı içaretleri veya Pencereler,
Kapılardaki camın
geometrisi, vb,
Parçalanma özellikleri /
içindeki kırılgan elemanlarla etiketleri çarpıçmaktan kaynaklanan yaralanma
(kesik) / ölüm riskinin minimize edilmesi
Tırabzanlar,
Korkuluklar,
Çatı elemanları
çarpına davranıçı ve direnci



RISK III - YANIKLAR

Toplam yapı çartlan

Yapı malzemelerinin özellikleri

1 . Nedenler

2. Fonksiyonel (niteliksel)

3. Performans (Niceliksel)

4. Ilgili Malzemeler

5. Gerekli Özellikler

Kızgın yüzeylerle temas

Bu tür bir yüzeyle temas ettikten

sonra yanmamalı

Isıtma sıvısının-havasının

sıcaklıgı

-sıvılar

-buhar (bu durumda doygun buhar

basıncı)

Eriçilebilir parçaların sıcaklıgı

1. Açagıdakileri içeren ısıtma

sistemleri

Sıvıları gerekli maksimum

sıcaklıgın altında tutma

güvenilirligi (doygun buhar)

Kızgın yüzeylerle temas

Bu tür bir yüzeyle temas ettikten

sonra yanmamalı

Isıtma sıvısının-havasının

sıcaklıgı

-sıvılar

-buhar (bu durumda doygun buhar

basıncı)

Eriçilebilir parçaların sıcaklıgı

2. Isıtma ekipmanı

Basınç

Kızgın yüzeylerle temas

Bu tür bir yüzeyle temas ettikten

sonra yanmamalı

Isıtma sıvısının-havasının

sıcaklıgı

-sıvılar

-buhar (bu durumda doygun buhar

basıncı)

Eriçilebilir parçaların sıcaklıgı

3.Yayıcılar (ve 1.in diger parçaları)

Eriçilebilir parçaların sıcaklıgı

Kızgın yüzeylerle temas

Bu tür bir yüzeyle temas ettikten

sonra yanmamalı

Isıtma sıvısının-havasının

sıcaklıgı

-sıvılar

-buhar (bu durumda doygun buhar

basıncı)

Eriçilebilir parçaların sıcaklıgı

4. 1,2, 3 ile ilgili emniyet cihazları

Uygunluk

Hassasiyet

Kızgın yüzeylerle temas

Kızgın yüzeylerle temasların

önlenmesi

Uyarı cihazının eriçilemez olması

Isıtma jeneratörleri,

Isıtma yayıcıları, Duman yolları

Kızgın parçaların eriçilebilirligi

RISK III - YANIKLAR

Toplam yapı çartlan

Yapı malzemelerinin özellikleri

1 . Nedenler

2. Fonksiyonel (niteliksel)

3. Performans (Niceliksel)

4. Ilgili Malzemeler

5. Gerekli Özellikler

Sıcak suyla temaslar (sıvılarla)

- Püskürtme

- Daldırma

Sıcak suyla temasla yanmamalı

(sıvılar, kimyasallar)

-Iletim noktasına maksimum su

sıcaklıgı düzeyi

-Üretim alanındaki sıcaklıgın sınırlandırılması amaçlı emniyet

cihazları

-Üretim sonrasında emniyet

vanaları

-Iletim alanında muslukları (yer)

Uygunluk, hassasiyet, güvenilirlik

Uygunluk, hassasiyet, sıcaklık sabitligi

Uygunluk, hassasiyet, sıcaklık sabitligi

Sıcak suyla temaslar (sıvılarla)

- Püskürtme

- Daldırma

Sıcak suyla temasla yanmamalı

(sıvılar, kimyasallar)

Kızgın sıvı püskürtülmesine maruz kalma sınır riski

-ısıtma sistemleri

Sistemin su geçirmezligi

Sıcak suyla temaslar (sıvılarla)

- Püskürtme

- Daldırma

Sıcak suyla temasla yanmamalı

(sıvılar, kimyasallar)

Çukurlara düçme sınır riski

Parmaklıklar, tırabzanlar

Sabitleme Yükseklik Mekanik

direnç

Sıcak ıçın yayıcı etkisi, ısıtıcılar,

lambalar

Bu tür ekipman yanında dururken

veya yakınından geçerken yanık

olmamalı

Isı yayan paneller veya aletler

Referans bir test yüzeyinin

sıcaklık düzeyinin etkisi (test

yöntemi)

RISK IV.-.ELEKTRIK ÇARPMASI

Toplam yapı çartlan

Yapı malzemelerinin özellikleri

1 . Nedenler

2. Fonksiyonel (niteliksel)

3. Performans (Niceliksel)

4. Ilgili Malzemeler

5. Gerekli Özellikler

Yıldırım

Için ve kullanıcıların yıldırım çarpmasına maruz kalmaktan korunması

Yıldırımdan korunma sistemlerinin alım cihazının ve topraklama direncinin vb etkinligi

Yıldırımdan korunma sistemlerinin bileçenleri,

Alıcılar, iletkenle, konnektörler, topraklama elektrotları gibi.

Belirlenmelidir

Elektrik temin sistemi gerilimi ile

• Elektrik temin sisteminin yüklü olan parçalarına normal koçullar altında

dokunulmamalıdır (x volttan fazla olanlara)

• Y volttan daha yüksek gerilim altındaki parçalara belirli bir mesafe ile yaklaçmanın mümkün olmaması.

• Özel koçullar altında sistemin ulaçılabilir parçaları üzerinde yük bulunmasının imkansız olması (ıslak,vb.)

Alçak gerilim sistemi bileçenleri:

soketler, yüksek gerilim sistemleri, yıldırım armatürleri, elektrikli aletleri içeren

Yük altındaki parçaların eriçilebilirligi* , geometri

Yol trafik içaretlerinin, yol aydınlatmasının vb. gerilimi ile

Sistemlerin dokunma yolu ile (insanların dogrudan teması) veya vasıtanın çarpması ile (vasıtanın dolaylı teması) eriçilebilir* parçaları üzerinde elektrik bulunmasının imkansız olması

Tüm makul koçullar altında elektriksel risklere karçı koruma

Trafik ıçıkları, çerit yönetim sinyalleri, degiçken mesaj içaretleme cihazları, trafik dedektörleri, izleme ekipmanı, iletim ekipmanı, güç kaynakları

Yalıtım, gerilim, kesim cihazları

*:Bkz.Terimler ve tanımlar





RISK V - PATLAMALAR

Toplam yapı çartlan

Yapı malzemelerinin özellikleri

1 . Nedenler

2. Fonksiyonel (niteliksel)

3. Performans (Niceliksel)

4. Ilgili Malzemeler

5. Gerekli Özellikler

Infilaklar

Alev üreten düzenekler, baglantılar, bacalar, yardımcı

yakıt sistemleri, duman yollan, kanallar, tanklar ve yanıcı gazlar ve sıvılar için dolaçım boruları

Hizmet ve yangın güvenilirligi

Ekipmanları ve baglantıları da dahil olmak üzere borular

Basınç, sıcaklık geçirimsizligi, harici etkilere karçı direnç

Infilaklar

Yanıcı gazlar için borular ve

baglantılar

Baglantıların, havalandırmaların, emniyetli bir konumdan durdurmanın, elektrik

kıvılcımlarına karçı korumanın görünürlügü, eriçilebilirligi, kabul edilebilirligi

Baglantı malzemesi

Geçirmezlik, deçarj, dayanım, esneklik, basınç, dahili çap

Patlamalar

Havalandırılmamıç sıcak su

sistemleri

Sıcaklık, depolama kapasitesi,

genel konfıgürasyon, emniyetli çalıçma koçulları

Termostatlar, termal kesiciler,

sıcaklık bırakma vanaları, ölçüm cihazları, eriçim, basınç bırakma

vanaları

Güvenilirlik, hassasiyet, sıcaklık

Patlamalar

Depolama sistemleri

Buhar kazanları, hava alıcısı, gaz tutucular

Güvenilirlik Basınç

içlerdeki (bunların bölümlerindeki) patlayıcı atmosfer

Patlayıcı atmosfer riski

Tehlikeli ve patlayıcı atmosferin önlenmesi

Kaplar, konteynerler, baglantı parçalan, doldurma ve boçaltma tesisatları, boru baglantıları

Geçirmezlik,basınç, sıcaklık

RISK VI - HAREKETLI VASITALARIN NEDEN OLDUUU KAZALAR

Toplam yapı çartlan

Yapı malzemelerinin özellikleri

1 . Nedenler

2. Fonksiyonel

(niteliksel)

3. Performans

(Niceliksel)

4. Ilgili Malzemeler

5. Gerekli

Özellikler

Kayma

Bir yol üzerinde kaydıktan sonra

yaralanma veya ölüm olmaması

(bisiklet, motosiklet, bir

araba veya otobüs içinde veya diger

bir motorlu vasıta içinde)

Yol yüzeyinin sınırlı kayganlıgı,

düzgünlük, su drenajı, doku.

Yol kaplamasının yapımında veya yol

yüzeyinde kullanılan

malzemeler: döçeme taçları vb.

Yol içaretleri, menholler, sel yatagı giriçleri.

Cilalanmıç taç

degeri

Kayma direnci

Kayma ve

/veya sürüç

hatası

Yol kenarında veya üzerinde bulunan okunaksız veya yanlıç yerleçtirilmiç sinyaller nedeniyle çaçırmamak veya dikkati

dagılmamak

Içaretlerin tüm hava koçullarında görülebilmesi

Yol içaretleri, sapmalar, optik kılavuz cihazları (içaret direkleri, çevron egrisi, delineatörler(yol sınır çizgileri) mesafe göstergeleri, vb.) da dahil olmak üzere yol içaretlemesi.

Boyut

Renk, (x/y koordinatları)

Parlaklık, harflerin okunabilmesi

Retroyansıma

Kayma ve

/veya sürüç

hatası

Yollar üzerinde yaralanma veya

ölüm olmaması

(bisiklet, motosiklet, bir araba veya otobüs veya diger bir motorlu araç içinde)

Tüm makul koçullarda yol

emniyetinin

saglanması

Direkler, aydınlatma sütunları, içaret

direkleri, kılavuz

fenerler.

Vasıta çarpma testleri ile

belirlenen kırılma

emniyeti, çarpma emniyeti (vasıta direkleri, hız, açı, ivme çiddeti indeksi) veya benzerleri

Kayma ve

/veya sürüç

hatası

Taçıt yolu kenarındaki bir

engele veya

merkezi bir rezervasyonun diger tarafındaki bir vasıtaya çarpmanın sonucu olarak bir egimden ve köprüden düçmenin ölüme veya yaralanmaya yol açmaması

Tüm makul koçullar altında

uygun yükseklige,

kırılma emniyetine, kırılma direncine ve geri sekme özelliklerine sahip olan bariyerlerin temin edilmesi

Emniyet parmaklıkları,

emniyet bariyerleri,

çarpma yastıkları, köprü parapetleri.

Vasıta çarpma testleri ile

belirlenen kırılma

emniyeti vb, çarpma emniyeti (vasıta kütlesi, hızı, açısı, dinamik yer degiçtirme, ivme çiddeti indeksi, yanal kayma limiti, geri tepme limiti) veya benzerleri

EK-5

Temel Gerek No:5

IÇINDEKILER

1.GENEL

1.1. Amaç ve Kapsam

"GÜRÜLTÜYE KARÇI KORUMA"

1.2.Temel Gerekler ve ilgili malzemelerin performans düzeyleri veya sınıfları

1.3.Açıklayıcı Dokümanda kullanılan tanımlar

1.3.1. Yapı içleri

1.3.2. Yapı malzemeleri

1.3.3. Normal bakım

1.3.4. Kullanım amacı

1.3.5. Ekonomik olarak çalıçma ömrü

1.3.6. Etkenler

1.3.7. Performans

2. "GÜRÜLTÜYE KARÇI KORUNMA" TEMEL GEREUINE ILIÇKIN AÇIKLAMALAR

2.1. Uygulama alanı

2.2. Çartın yapısı ve gerekleri

2.3. Akustik özellikler için degerlerin tanımlanması

2.3.l. Havayla taçınan ve yapının dıçından gelen gürültüye karçı koruma

2.3.2. Kapalı alanlar arasında havayla taçman gürültüye karçı koruma

2.3.3. Vurma gürültüsüne karçı koruma

2.3.4. Ekipman gürültüsüne karçı koruma

2.3.5. Açırı yankılı gürültüye karçı koruma

2.3.6. Çevrenin yapı içinde bulunan veya yapılarla ilgili olan kaynakların ürettigi gürültüye karçı korunması

2.3.7. "K" sabiti

3."GÜRÜLTÜYE KARÇI KORUMA” TEMEL GEREUININ SAULANMASINA ILIÇKIN TEMEL ILKELER

3.1. Genel

3.2. Etkenler

3.3. Temel Geregin saglanması

4. TEKNIK ÇARTNAMELER VE AVRUPA TEKNIK ONAYINA ILIÇKIN ORTAK ESASLAR

4.1. Genel

4.2. Yapı içleri veya bunların bölümleriyle ile ilgili hükümler

4.2.1. Hesaplama yöntemleri

4.2.2. Laboratuar yöntemleri

4.2.3. Açıklayıcı yöntemler

4.2.4. Yerinde yapılan testlere dayanan dogrulama yöntemleri (inçaat sırasında ve sonrasında)

4.3. Yapı malzemelerine iliçkin hükümler

4.3.1. Genel

4.3.2. Akustik özellikler ve bunların açıklanması

4.3.3. Malzeme grupları

4.3.4. Malzemelerin performansları

4.3.4. Malzemenin uygunlugunun onaylanması

5. ÇALIÇMA ÖMRÜ, DAYANIKLILIK

5.1. Temel Gerekle ilgili olarak yapı içlerinin çalıçma ömürlerinin iyileçtirilmesi

5.2. Temel Gerekle ilgili olarak yapı malzemelerinin çalıçma ömürlerinin uzatılması

1. GENEL

1.1. Amaç ve Kapsam

TEMEL GEREK NO:5

GÜRÜLTÜYE KARÇI KORUMA

1.1.1. Bu Açıklayıcı Doküman, bundan sonra ‘Direktif” olarak anılacak olan Üye Ülkelerin yapı malzemeleri ile ilgili kanunları, düzenlemeleri ve idari hükümlerinin uyumlaçtırılması hakkında 21

Aralık 1988 tarihli 89/106/EEC sayılı Konsey Direktifi ile ilgilidir.
Bu Direktif’e uyumlu olarak 08 Eylül 2002 tarih ve 24870 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Yapı Malzemeleri Yönetmeligi” (89/106/EEC) bundan sonra “Yönetmelik” olarak anılacaktır.

1.1.2. Açıklayıcı dokümanların amacı (Yönetmelik 4.veya 5./Direktif 3.maddelerine göre ); uyumlaçtırılmıç standartların, Avrupa Teknik Onaylarının ve (Yönetmelik 4. ve 6./Direktif 4. ve 5. maddelerinde belirtilen ) diger teknik çartnamelerin kabul edilmesine iliçkin talimatlar arasında gerekli baglantıların oluçturulması için (Yönetmelik EK-I /Direktif EK-I de belirtilen ) Temel Gereklere kesin biçim verilmesini saglamaktır.

Gerekli olan hallerde, yapı malzemeleri ile ilgili diger yönetmelikler de göz önünde bulundurulacaktır.

1.1.3. Bu Açıklayıcı Doküman “Gürültüye Karçı Koruma” nin ilgili olabilecegi içleri kapsamaktadır. Yapı malzemelerini, malzeme guruplarını, özelliklerini ve performanslarını tanımlamaktadır.

Malzemenin her bir amaçlanan kullanımı için, talimatlarda CEN/CENELEC/EOTA ile birlikte gerekli olması halinde malzeme özelliklerinin degiçtirilmesine veya tamamlanmasına olanak veren adım adım bir prosedür kullanılmak suretiyle bu özelliklerden hangilerinin uyumlaçtırılmıç çartnamelerde yer alacagı detaylı olarak belirtilecektir.

1.1.4. 7 Mayıs 1985 tarihli Yeni Yaklaçım Konsey Kararına ve Direktife göre, Temel Geregin bu açıklamasının amacı Üye Ülkelerdeki yapı içleri için mevcut olan ve dogrulugu gösterilen koruma düzeylerinin azaltılmamasıdır.

1.2. Temel Gerekler ve ilgili malzemelerin performans düzeyleri veya sınıfları

1.2.1..Yönetmeligin 5. (Direktifin 3. (2).) maddesinde belirtilen farklılıklar Topluluk mevzuatına göre tanımlandıgında ve onaylandıgında Temel Gerekler ve ilgili malzeme performans sınıfları gerekli olabilir. Bu sınıfların amacı yapı malzemelerinin serbest dolaçımının ve serbest kullanımının saglanmasıdır.

Söz konusu sınıflar Açıklayıcı Dokümanlar veya Yönetmeligin 8/c (Direktif’in 20. (2)(a).)
maddesinde belirtilen prosedüre göre belirlenecektir.
Bu prosedür bir malzeme performans sınıflandırılmasının kabul edilebilirlik sınırlarını tanımlar, Komisyon uygunluk için talimatla CEN, CENELEC veya EOTA’ yı ister.
Bir Üye Ülkenin Yönetmeligin 13. (Direktifin 6. (3).) maddesine uygun olarak sınıflar arasından yalnızca birine veya bu sınıflardan bazılarına kendi bölgesinde veya bu bölgenin bir bölümünde uyulması gerektigini belirtmesi halinde,bunu yalnızca Yönetmeligin 5. (Direktifin3 (2).) maddesinde belirtilen farklılıklar temelinde yapacaktır.

1.2.2. Yönetmeligin 5. (Direktifin 3 (2).) maddesinde belirtilmiç olan onaylanmıç farklılıkların tanımlanmadıgı hallerde, malzeme performans sınıfları veya düzeyleri aynı zamanda standardı hazırlayanlara, imalatçılara ve alıcılara kolaylık saglanması amacıyla kullanılabilir. Belirli malzemeler için, sınıflar veya düzeyler standardın malzeme performansının amaçlanan kullanıma uyumlaçtırılmasını kolaylaçtırır.

Malzemelere iliçkin bu tür performans sınıfları veya düzeyleri konusunda Yönetmeligin 4. ve
8(c). (Direktifin 4 (1).) maddesine atıfta bulunulabilir, bu nedenle de Komisyonu ve Yapı Daimi
Komitesini talimatların uygulanması çerçevesinde bu konu ile ilgili olarak yürütülen içlerden haberdar kılmak standardı hazırlayanlar tarafından yapılacaktır.

1.2.3. Yapı içleri veya malzemeler için sınıfların her tanımlanmasında, en az bir Üye Ülkenin söz konusu alanda hiçbir yasal çartı olmaması halinde, "performans belirlenmemiçtir" adında bir sınıfın oluçturulması gerekir.

1.3. Açıklayıcı Dokümanlarda Kullanılan Tanımlar

1.3.1. Yapı içleri;

Hem bina hem de diger inçaat mühendisligi içlerini içermek üzere tüm yapı içlerini ifade eder. Yapı içleri örnegin; konutları, endüstriyel, ticari, ofis, saglık, egitim, eglence ve tarım binalarını, köprüleri, yolları ve otobanları, demiryollarını, boru çebekelerini, açık ve kapalı spor tesislerini, rıhtımları, platformları, dokları, yükseltme havuzlarını, kanalları, barajları, kuleleri, tankları, tünelleri, vb. kapsar.

1.3.2. Yapı malzemeleri

1.3.2.1.Bina ve diger inçaat mühendisligi içlerini içermek üzere tüm yapı içlerinde kalıcı olarak kullanılmak amacıyla üretilen bütün malzemeleri ifade eder. "Yapı malzemeleri" veya "malzemeler" ifadesi, Açıklayıcı Dokümanlarda kullanıldıgında, yapı içlerinin Temel Gereklere uymasını saglayan prefabrike sistemlerin ve/veya tesisatların malzemelerini, unsurlarını ve bileçenlerini de (tek baçlarına veya bir kit içerisinde) içerir.

1.3.2.2.Bir malzemenin yapı içleri içerisinde kalıcı olarak kullanılması, malzemenin çıkartılmasının yapının performans kapasitelerini düçürmesi ve malzemenin demonte edilmesinin veya degiçtirilmesinin yapı faaliyetlerini içermesi anlamını taçır.

1.3.3. Normal bakım

1.3.3.1.Bakım, yapının kullanım süresince tüm fonksiyonlarını yerine getirebilmesini saglamak amacıyla yapıya uygulanan koruyucu tedbirlerden ve diger tedbirlerden oluçan çalıçmaların bütünüdür. Bu tedbirler temizligi, servisi, yeniden boyamayı, tamiri, gerekli olması halinde içlerin parçalarının da degiçtirilmesini, vb. içerir.

1.3.3.2.Normal bakım genellikle incelemeleri kapsar ve sonuçta ortaya çıkan maliyetler göz önüne alınarak yapılması gereken müdahalenin maliyetinin ilgili iç parçalarının degeri için uygun oldugu hallerde gerçekleçtirilir.

1.3.4. Kullanım amacı

Yapı malzemesinin kullanım amacı, malzemenin ekonomik açıdan makul çalıçma ömrü boyunca Temel Gereklerin yerine getirilmesidir.

1.3.5. Ekonomik çalıçma ömrü

1.3.5.1.Ekonomik çalıçma ömrü, içlerin performansının Temel Gereklerin yerine getirilmesi için uygun olan bir düzeyde tutuldugu süredir.

1.3.5.2.Ekonomik çalıçma ömrü, açagıda örnekleri verilen ilgili tüm konuların dikkate alınmasını gerektirir:

- Tasarım, yapım ve kullanım maliyeti,
- Kullanımın durmasından kaynaklanan maliyetler,
- Çalıçma ömürleri boyunca içlerdeki hata riskleri, bunların sonuçları ve bu riskleri kapsayan sigorta maliyetleri,
- Planlanan kısmi yenileme,
- Inceleme, bakım ve onarım maliyetleri,
- Içletme ve idare maliyetleri,
- Elden çıkarma,
- Çevre ile ilgili konular.

1.3.6. Etkenler

Yapı içlerinin Temel Gereklere uyumunu etkileyebilecek olan etkenler yapı içleri veya iç bölümleri üzerinde etkili olan faktörler tarafından ortaya çıkarılır. Bu tür faktörler mekanik, kimyasal, biyolojik, termal ve elektromanyetik faktörleri içerir.

1.3.7. Performans

Performans, yapı içlerinin, içlerin bir bölümünün veya malzemenin amaçlanan hizmet koçulları (yapı içleri veya içlerin bölümleri ) veya (malzemeler için) kullanım amacı koçulları altında maruz kaldıgı veya ürettigi davranıçın niceliksel bir ifadesidir.

2. "GÜRÜLTÜYE KARÇI KORUMA" TEMEL GEREUINE ILIÇKIN AÇIKLAMALAR

2.1. Uygulama Alanı

Gürültüye karçı koruma Temel Geregi insanlar tarafından içinde bulunulan veya yakınında insanlar bulunan tüm yapılarla ilgili olabilir, çünkü bu kiçilerin saglıgı, maruz kaldıkları gürültü seviyesinden etkilenecektir. Bu durum daha sonra, uyuma, dinlenme ve çalıçma faaliyetlerini de etkileyecektir.
Diger Topluluk Direktifleri gürültü koruma tedbirlerini tanımlar veya tanımlayacaktır, aynı durum gürültü emisyon seviyeleri sınır degerlerle sınırlanmıç olan belirli makineler, vasıtalar vb için de geçerlidir. Aynı zamanda iççilerin iç yerlerinde korunması da bu konuyla ilgilidir, bu durum için de gürültü seviyesine maruz kalma göz önüne alınmaktadır.

2.2. Çartın yapısı ve gerekleri

Bu gerek insanların kendi çevrelerinin akustik koçullarını nasıl algıladıgı ile ilgilidir, yapı içleri bu algılamada bir role sahiptir.
"Gürültüye Karçı Koruma" Temel Geregi, açagıdaki farklı konuları kapsar:
-Yapıların dıçından gelen ve havayla taçınan gürültüye karçı koruma;
-Kapalı alanlar arasında havayla taçınan gürültüye karçı koruma;
-Vurma gürültüsüne karçı koruma
-Ekipman gürültüsüne karçı koruma
-Açırı yankılı gürültüye karçı koruma
-Çevrenin, yapı içinde bulunan veya yapı içleriyle ilgili olan kaynakla tarafından üretilen gürültüye karçı korunması

2.3. Akustik özellikler için miktarların tanımlanması

Açagıdaki birimler akustik özelliklerin tanımlarında kullanılır: Hacim: V ( m3 )
Yüzey alanı: S ( m )
Eçdeger absorpsiyon alanı: A ( m2 ) Yankı süresi: T ( s )
Ses basıncı düzeyi: L db ref 20µPa

2.3.1. Yapıların dıçından gelen ve havayla taçınan gürültüye karçı koruma

Bu koruma kapalı bir alan ve dıçarıdan gelen gürültü arasında varolan yalıtımla karakterize edilir. Açagıdaki formülle hesaplanır:
L 1 -L 2 + 10 logT + K
Burada;
K: Sabit sayı (bkz. 2.3.7) Frekans bantlarına göre
L1 : Ön cephenin ön kısmındaki ses basıncı düzeyi
L2: Alım odasındaki ortalama ses basıncı düzeyi
T: Alım odasındaki yankılanma süresidir.
Bu yalıtım tek bir sayısal oranla ifade edilir.

2.3.2. Kapalı alanlar arasında havayla taçınan gürültüye karçı koruma

Bu koruma iki kapalı alan arasında varolan ve açagıdaki eçitlikle hesaplanabildi yalıtımla karakterize edilir: Açagıdaki formülle hesaplanır:
L 1 -L 2 + 10 logT + K Burada;
K:Sabit sayı (bkz. 2.3.7)
Frekans bantlarına göre:
Lı: Kaynak odadaki ortalama ses basıncı düzeyi L2: Alım odasındaki ortalama ses basıncı düzeyi T: Alım odasındaki yankılanma süresidir.
Bu yalıtım tek bir sayısal oranla ifade edilir.

2.3.3. Vurma gürültüsüne karçı koruma

Bu çart yapı veya yapının parçaları üzerindeki vuruçlardan kaynaklanan gürültüye karçı koruma ile ilgilidir. Aslında, bunların tümü nesnelerin veya insanların zemin, sandalye, vb üzerindeki hareketleri nedeniyle meydana gelen gürültüyle temsil edilir.
Bu tür gürültüye karçı koruma, yapı veya yapının bir bölümü tarafından iletilen ve açagıdaki bagıntı ile hesaplanabilen ses basıncı düzeyleri ile karakterize edilir.Açagıdaki formülle hesaplanır:
L1 -10 logT-K Burada;
K: Sabit sayı (bkz. 2.3.7)
Frekans bantlarına göre;

L 1 : Test edilmekte olan zemin standardize bir vurma sesi kaynagı ile harekete geçirildiginde alım odasında varolan ortalama ses basıncı düzeyidir
T: Alım odasındaki yankılanma süresidir.
Bu iletim tek bir sayısal oranla ifade
edilir.

2.3.4. Ekipman gürültüsüne karçı koruma

Bu koruma iletilen ses basıncı düzeyi ile karakterizedir ve bu düzey açagıdaki bagıntı ile hesaplanabilir:
Lp-10 logT-K Burada
K: Sabit sayı (bkz. 2.3.7)
Frekans bantlarına göre;
Lp: Ölçülen ses basıncı düzeyi
T: Alım odasındaki yankılanma süresidir
Bu gürültü düzeyi tek bir sayısal oranla ifade edilir.

2.3.5. Açırı yankılı gürültüye karçı koruma

Bir oda içerisindeki gürültü, bir taraftan kaynakların akustik güç düzeyinin ve odanın ürünlere göre nötr olan geometrik özelliklerinin, diger taraftansa farklı duvarları ve diger mobilyaları oluçturan malzemelerin akustik absorpsiyon katsayısının bir fonksiyonudur. Bu koruma odanın yankılanma süresi T veya eçdeger absorpsiyon alanı ile karakterize edilir.
Eçdeger absorpsiyon alanı açagıdaki formülle hesaplanır:

€S1a1+€Aj

Burada:
SI: I harfiyle ifade edilen yüzey alanlarıdır, Frekans bantlarına göre:
aI: I harfiyle ifade edilen yüzeylerin ses absorpsiyon katsayısıdır
AJ: Sı dıçındaki yüzeylerin eçdeger ses absorpsiyon alanıdır.
Bu eçdeger ses absorpsiyon alanı ve yankılanma süresi T tek sayı oranları ile veya frekans bantları içerisinde ifade edilir.

2.3.6. Çevrenin yapı içinde bulunan veya yapılarla ilgili olan kaynakların ürettigi gürültüye karçı korunması

Yapı herhangi bir bina türünü, örnegin eglence yerlerini, endüstriyel kompleksleri ve aynı zamanda inçaat mühendisligi içlerini, örnegin yollan, bariyerleri, köprüleri kapsar.
Koruma, genel olarak, ilgili konumda ölçülen ses basıncı düzeyi ile karakterizedir. Bu düzey, tek sayılı oranla, A agırlıklı ses basıncı düzeyi ile ifade edilir ve bazı durumlarda sesin karakterinin dikkate alınabilmesi için ayarlanır.
Bu ses düzeyi, yapının ses iletimi üzerinde sahip oldugu etki olması nedeniyle daha çok kaynaktan etkilendiginden ve Direktif bu kaynaklar tarafından üretilen ses düzeyi ile ilgili olmadıgından, kendi içerisinde içler için bir tanımlayıcı degildir. Yapıların tasarımında ve degerlendirilmesinde kullanılan yöntemler, yapıların akustik özelliklerine baglı olması halinde, yapılar için kullanılan malzemeler için belirtilenlerle uyumlu olacaktır.

2.3.7. "K" sabit sayısı

Bu sabit sayı, yankılanma süresi T ile ilgili olarak, hesaplanan ve ölçülen sonuçların, örnegin mobilyalardan kaynaklanan absorpsiyon etkisi ortadan kaldırılacak, böylece de hem çartların hem de sonuçların odaların iç durumundan bagımsız olarak karçılaçtırılmasını saglayacak çekilde düzeltilmesine olanak verir.
Bu, ölçüme göre dört ifade kullanılmaktadır.
10 lg T/To ve K= -10 logT0
1 0 l g S / A ve K= +10 log (S/0,16 V)
10 lg Ao/A ve K= +10 log (A0/0,16 V)
10 lg 4 (S cos8/A) ve K = 10 Ig (4 S cos 8/0,16 V)
Burada;

T©: Referans yankılanma süresi, konutlar için 0,5 s

S: Bölme alanı
V: Alım odası hacmi

A©: Referans absorpsiyon alanı, konutlar için 10 m2

8: Ön cephe yüzeyinin normaline göre sesin geliç açısıdır ve derece cinsinden, frekans bantlarına göre ifade edilir.
T: Alım odasında yankılanma süresi,
A: Alım odasındaki eçdeger absorpsiyon alanı.

3."GÜRÜLTÜYE KARÇI KORUMA” TEMEL GEREUININ SAULANMASINA ILIÇKIN TEMEL ILKELER

3.1. Genel

3.1.1. Bu bölümde, "Gürültüye Karçı Koruma" Temel Gereginin saglanması için Üye Ülkelerde kullanılmakta olan temel prensipler tanımlanmaktadır. Yapı içlerinin bu Temel Geregi içeren yönetmeliklere tabi oldugu hallerde, halihazırda bu prensiplere uyulmaktadır. Bölüm 4'te bu Temel Gerege, Yönetmeligin 4.ve 6. ( Direktif 4. ) maddelerinde sözü geçen teknik çartnamelere uyularak nasıl uyum saglanabilecegi konusunda ortak esaslar açıklanmaktadır.

3.1.2. Temel Gerek, mümkün olan ölçüde, yapı içleri için ekonomik çalıçma ömrü boyunca kabul edilebilir.

3.1.3. Temel Gerege uyum, özellikle açagıdakilerle ilgili ve birbirleriyle iliçkili olan çok sayıda tedbirle saglanır:

- Yapı içlerinin planlanması, tasarlanması, gerçekleçtirilmesi ve gerekli bakımı;
- Yapı malzemelerinin özellikleri, performansları ve kullanımı.

3.1.4. Yapıların planlanmasının, tasarlanmasının ve yapılmasının denetlenmesine, ilgili tarafların ve kiçilerin yeterliliklerine iliçkin tedbirlerin alınması, gerekli oldugunu düçündükleri hallerde, Üye Ülkelerin seçimidir. Bu denetimin ve bu yeterlik kontrolünün malzemelerin özellikleriyle dogrudan baglantılı oldugu hallerde, ilgili hükümler, ilgili malzemelere iliçkin Avrupa Teknik Onayı ortak esasların ve standartların hazırlanmasına iliçkin talimatlarla belirlenecektir

3.2. Etkenler

Bu belgede göz önüne alınan etkenler (bkz. 1.3.6) gürültü ile ilgilidir.
Yapı içlerinin ve malzemelerinin gürültü koruması ile ilgili davranıçı yalıtım veya iletim ya da ses basıncı ve ses gücü düzeyleri açısından ifade edilir.
Ilk iki yol için, ürün karakterizasyonu temsil niteligine sahip gürültü kaynaklarının referans olarak seçilmesini gösterir.

3.3. Temel Geregin saglanması

Temel geregin ulusal yönetmeliklerde ifade edilmesi halihazırda üç farklı opsiyondan birine veya bunların bir kombinasyonuna göre gerçekleçtirilmektedir:
-Yapının minimum performans gereklerinin sayısal veya genel terimler cinsinden ifade edilmesi
-Yapı malzemelerinin minimum akustik performans gereginin ifade edilmesi
-Yapının içinde veya yakınında bulunan insanların maruz kalabilecegi maksimum gürültü düzeyinin ifade edilmesi
Bu bölümde akustik performansın degerlendirilmesi ve temel geregin saglanması yöntemleri ile ilgili olarak kullanılmakta olan prensipler yer almaktadır.
Açagıdaki yöntemlerden herhangi biri veya bunların bir kombinasyonu kullanılır:
a)Hesaplama yöntemleri
Tüm yapı içlerinin gerçekleçtirilmesine olanak veren prosedürlere dayanan, temeli malzemelerin uyumlaçtırılmıç performans testlerinden elde edilen degerler olan yöntemlerdir.
b)Prototip Testleri
Tam boyutlu bir prototip veya tüm önemli özelliklere sahip olan bir model üzerinde gerçekleçtirilen testlere dayanan yöntemler.
c)Açıklayıcı yöntemler
Tatmin edici bulunan tasarımların açıklamalarına dayanan yöntemlerdir. Elemanlar veya eleman kombinasyonları için geçerlidir ve genel bir çekilde (örnegin: malzeme tipi, yüzey kütlesi vb.) açıklanmalıdır.
d)Yerinde yapılan testlere dayanan dogrulama yöntemleri (yapım sırasında ve sonrasında)
Üye Ülkelerin farklı çartlarına göre, her bir test için, iki yaklaçım kullanılır: bunlardan biri yüksek komplekslige (mühendislige) diger ise daha düçük komplekslige (incelemeye)sahiptir, bu nedenle de dogrulugu daha düçüktür.
Üye Ülkeler Temel Geregin saglanması için çeçitli yöntemlerden herhangi birini kullanabilir. Bu yöntemlerden hiçbiri, ilgili uyumlaçtırılmıç teknik çartnamelere uygun malzemelerin kullanımına engel oluçturmayacaktır.
Yapılara iliçkin ulusal yönetmeliklerin uyumlaçtırılması, malzemelerin uyumlaçtırılmıç teknik
çartnamelerin uygulanmasında yardımcı olabilir.

4. TEKNIK ÇARTNAMELER VE AVRUPA TEKNIK ONAYINA ILIÇKIN ORTAK ESASLAR

4.1. Genel

4.1.1."Teknik Çartnameler" Yönetmeligin 4 ve 6. (Direktif 4) maddesinde maddesinde belirtilenlerdir. Yapı malzemesinin "Avrupa Teknik Onayına Iliçkin Ortak Esasları", Yönetmeligin 4.5 ve 8/c (Direktif

11.) maddeleri ile EK-III’ de sözü geçenlerdir.

4.1.2. Açagıdakiler arasında genel bir ayrım yapılır:

- Kategori A: Bunlar, Direktifte belirtilen Temel Geregin karçılanması amacıyla, binaların ve inçaat mühendisligi içlerinin ve bu içlerin bölümlerinin veya bunların özel yönlerinin tasarımı ve uygulanması ile ilgili olan standartlardır. Üye Ülkelerin yasalarında, yönetmeliklerinde ve idari hükümlerinde varolan farklılıkların uyumlu malzeme standartlarının geliçtirilmesini önledigi hallerde, Direktif kapsamında Kategori A'da yer alan standartlar dikkate alınmalıdır.
- Kategori B: Bunlar, Yönetmeligin 10,11ve 12.maddeleri ile EK-III’e (Direktif madde 13, 14 ve 15’e) göre münhasıran uyumu onaylanmasına ve içaretlemeye tabi olan yapı malzemeleri ile ilgili olan Avrupa Teknik Onayına iliçkin teknik çartnameler ve ortak esaslardır. Bunlar bir ürünün; temel gerekleri, test etme ve uyum kriterlerinin gerçekleçtirilmesini etkileyebilecek karakteristiklerin performans ve/veya dayanıklılık dahil diger özellikleri kapsayan çartlarla ilgilidirler.
Yapı malzemesi veya çok sayıda yapı malzemesiyle ilgili olan Kategori B standartlar farklı bir karaktere sahiptir ve yatay (Kategori Bh) standartlar olarak adlandırılırlar.

4.1.3. A ve B Kategorileri arasındaki ayrımın amacı ilgili belgelerde sözü geçen içe iliçkin farklı önceliklerin belirlenmesi degil, Üye Ülkelerdeki ve Avrupa Standardizasyon ve Teknik Onay mercilerindeki yetkililerin Direktifin uygulanması konusundaki sorumlulukları arasında varolan farkın yansıtılmasıdır.

4.1.4. Temel Gerege uyum açısından bu belgelerin kaliteli olmasının saglanması için, bu Açıklayıcı Doküman hükümleri, Avrupa standartlarının Avrupa Teknik Onayına iliçkin ortak esasların hazırlanması amaçlı talimatlarda özel koçullarda yer alacaktır.

4.1.5. Kategori A standartlarda yapılan varsayımlar ve Kategori B standartlardakiler birbiri ile uyumlu olacaktır.

4.1.6. Kategori B' deki teknik çartnameler ve Avrupa Teknik Onayı ortak esaslarında, ilgili malzemelerin kullanım amacı belirtilecektir.

4.2. Içlerle veya bunların bölümleri ile ilgili hükümler

4.2.1. Hesaplama Yöntemleri

Yapı veya yapı bölümlerinin akustik karakterizasyonu amaçlı hesaplama yöntemleri yapıların tasarlanmasında ve malzemeler için gerekli özelliklerin belirlenmesinde yararlıdır.
Bu yöntemler, uygun olan hallerde, açagıdaki konuları kapsar:
-Dıçarıdan gelen ses için yalıtım,
-Diger bir kapalı alandan gelen ses için yalıtım,
-Vuruç gürültüsünün iletimi
-Ekipmana baglı ses basınç düzeyleri
-Yankılanma süresi veya absorpsiyon alanı,
-Yapının dıçında ve içinde yer alan veya yapı ile ilgili olan kaynaklar tarafından üretilen ses basıncı düzeyi
Bunlar tüm yapıların veya bölümlerinin performansı için geçerlidir.
Yapıların veya bölümlerinin akustik özellikleri aynı zamanda bir grup tek degerle ifade edilebilir ve bu degerler tek sayısal oranlar olarak adlandırılır; bunların her biri yukarıdaki geregin belirli bir yönü için gürültüye karçı korumanın temsilcisidir. Yapılara iliçkin tek sayısal oranlar uyumlu bir çekilde, Bölüm 4.3'te sözü geçen malzemelerle ilgili uyumlu teknik çartnamelerde kullanılan birimlerle aynı veya uyumlu olan birimlerle ifade edilmelidir.

4.2.2. Laboratuar yöntemleri

Yapıların duvarlar, bölmeler, zeminler, tavanlar ve çatılar gibi tam boyutlu prototipleri ve havalandırma sistemleri gibi tesisatları üzerinde akustik ölçümler gerçekleçtirilir. Bu durumda, çok sayıda malzeme birleçimi söz konusudur, örnegin bir tarafta bir alım gerçekleçtiren tugla duvar ve yalıtım malzemesinden oluçan kaplama ve diger tarafta da cephe için oldugu gibi. Testler laboratuarda veya tüm önemli özellikleri taçıyan tam boyutlu modeller üzerinde gerçekleçtirilebilir.
Teknik çartnameler, uygun olan hallerde, açagıdakilerin niceligini belirleyebilir:
-Bilinen bir yüzey alanına sahip bir elemanın direkt havayla taçınan ses azaltımı,
-Küçük boyutlu bir elemanın direkt havayla taçınan ses azaltımı,
-bir yapıelemanının kuçatan havayla taçınan ses azaltımı,
-Vuruç gürültüsünün direkt iletimi,
-Vuruç gürültüsünün çevreden iletimi,
-Iletilen vuruç gürültüsünün azalması,
-Hava akıç direnci,
-Dinamik sertlik
-Düz elemanların akustik absorpsiyonu,
-Kalıcı olarak tesis edilmiç ekipmanın yapı tarafından taçınan gürültü emisyon düzeyleri
Farklı ulusal standartlar göz önüne alınarak bariyerlerin karakterizasyonu hakkında bir standart belirlenmelidir.

4.2.3. Açıklayıcı Yöntemler

Uyumlaçtırılmıç teknik çartnameler kullanılacaktır.

4.2.4. Yerinde yapılan testlere dayanan onaylama yöntemleri (yapım sırasında ve sonrasında)

Üye Ülkelerin farklı çartlarına göre, her bir test için iki farklı yaklaçım kullanılır: bunlardan biri yüksek komplekslige (mühendislige) diger ise daha düçük komplekslige (incelemeye) sahiptir, bu nedenle de dogrulugu daha düçüktür.
Ilgili yöntemler açagıdaki özelliklerin ölçümüne olanak verecektir:
-Dıç gürültüye karçı yalıtım
-Iki kapalı alan arasındaki yalıtım
-Vuruç gürültüsünün iletim düzeyi,
-Ekipmandan gelen ses basıncı düzeyi,
-Yankılanma süresi ve absorpsiyon alanı,
-Yapı içinde yer alan veya yapı ile ilgili olan kaynaklar tarafından bir yapının dıçında üretilen ses basıncı düzeyi

4.3. Yapı Malzemelerine iliçkin hükümler

4.3.1. Genel

Yapıların akustik özelliklerini etkileyen malzemeler için, uyumlaçtırılmıç teknik çartnameler ve bu belgelere atıfta bulunularak hazırlanmıç olan Avrupa teknik onayına iliçkin ortak esaslar, malzemelerin uyumlu bir çekilde karakterize edilmesine olanak verecek, böylece bu geregin kapsamında bulunan ve bu malzemelerin kalıcı bir çekilde kullanılacagı yapıların performanslarının degerlendirilmesi ("Gürültüye karçı koruma" temel geregine göre) mümkün olacaktır.
Bu durum, belirli tanımların, miktarların, birimlerin ve sembollerin uyumlaçtırılması gerektigini göstermektedir.
Malzemelerin akustik performansı ya akustik özellikleri cinsinden ya da yüzey kütlesi gibi akustik performansla ilgili olan malzeme özellikleri cinsinden ifade edilir. Bu özellikler, dogrudan
3.3'te sözü geçen yapılarla ilgili açıklayıcı yöntemler için veya yapıların akustik performansının hesaplanması amacıyla kullanılacaktır.
Malzeme türüne ve kullanımına baglı olarak, açagıdaki özelliklerden biri veya daha fazlasına uyumlaçtırılmıç teknik çartnameler atıfta bulunulması gerekir:
-Boyutlar,
-Yogunluk,
-Elastiklik,
-Yüzey kütlesi,
-Dinamik sertlik,
-Hava akıç direnci.
Bu bölümün bir sonraki paragrafı yalnızca akustik özelliklerle ilgilidir.

4.3.2. Akustik özellikler ve bunların ifade edilmesi

Malzemelerin açıklanması için kullanılan özellikler, semboller ve birimler ve bu degerlerin hesaplanması ile yapılacak ölçüm veya degerlendirmeye iliçkin yöntemler uyumlaçtırılmıç teknik çartnamelerin detaylandırılması yolu ile birleçtirilecektir

4.3.2.1. Yapı Malzemelerinin akustik özellikleri

Laboratuar akustik ölçümleri aynı zamanda paneller, kapılar, pencereler, vanalar gibi malzemeler üzerinde de gerçekleçtirilmektedir.
Akustik özellikler ve bunların sembolleri, herhangi bir belirsizlik ihtimali olmaksızın, laboratuar ölçümlerinin veya hesaplama yoluyla, uyumlaçtırılmıç yönteme göre yapılan bir degerlendirmenin temsilcisi olacaktır.
Temel Gerekler kapsamındaki malzemelerin akustik özellikler aynı zamanda 3.3'te açıklanmıç
olan hesaplama yöntemleri kullanılarak da elde edilebilir.
Uyumlaçtırılmıç teknik çartnameler, uygun olan hallerde, yapı malzemeleri için, açagıdakilerin niceliklerini belirler:
-Direkt havayla taçınan sesin azaltılması,
-Yan havayla taçınan sesin azaltılması,
-Iletilen vuruç sesinin azaltılması,
-Vuruç sesinin direkt iletimi,
-Vuruç sesinin yan iletimi,
-Çeçitli malzemelerin akustik absorpsiyon özellikleri,
-Su tesisatlarında kullanılan malzemelerin akustik özellikleri,
-Atık su deçarj tesisatlarında kullanılan malzemelerin akustik özellikleri,
-Ekipmanın kalıcı olarak tesis edilmiç bileçenlerinin ses gücü düzeyleri
Mümkün olan hallerde, malzemelerin akustik özelliklerinin degerlendirilmesi için malzemelerin özelliklerinden yola çıkılarak hesaplama yöntemleri belirlenmelidir.

4.3.2.2. Inçaat mühendisligi alanında kullanılan malzemelerin akustik özellikleri

Bu tür malzemelerin ilgili akustik özelliklerinin ayrı olarak veya kombinasyon halinde belirlenmesi için belirli sayıda özelligin açagıdaki çekilde tanımlanması gerekir:
-Ses yalıtımı,
-Ses absorpsiyonu (veya yansıması),
-Ses radyasyonu,
-Söndürme
Bu durumda uyumlaçtırılmıç teknik çartnamelere bakılması gerekir.

4.3.2.3. Malzemelerin tek sayısal oranı

Tek sayısal oranlar burada bahsedilen konular için tanımlanabilir, çünkü bunlar "Gürültüye Karçı
Koruma" Temel Geregine iliçkin önemli bilgiler vermektedir.
Bu indisler malzemelerin performansını tek bir degerle gösterir ve bu deger, korumanın hedef aldıgı gürültü için uygun ve gerege uyumludur; bu degerin ifade edilme biçimi Bölüm 2'de verilmiçtir.
Bunlar genellikle frekans bantları ile elde edilen ölçüm sonuçlarından yola çıkılarak hesaplanır. Uyumlaçtırılmıç standartlar burada bahsedilen konular için geliçtirilebilir. Aksi belirtilmedigi sürece,
bunlar laboratuarda test edilmiç olan malzemelerin performansı için geçerli olmalıdır. Tek sayısal oranlar
uyumlu bir çekilde ifade edilmelidir.
1. Havayla taçınan gürültüye karçı yalıtımın tek sayısal oranlan
a) Kapalı alan ve dıçarıdaki alan arasındaki yalıtım (bina cephesini inça etmek için kullanılan malzemelerin sagladıgı yalıtım);
b) Kapalı alanlar rasındaki yalıtım (bina elemanları tarafından saglanan yalıtım).
2. Vuruç gürültüsü iletiminin tek sayılı oranı
3. Bir döçeme kaplamasının vuruç gürültüsünün iletiminde sagladıgı azaltmanın tek sayılı oram
4. Akustik absorpsiyonun tek sayılı oram
Yöntemde yapı malzemelerinin absorbe etme özellikleri karakterize edilmektedir ve bu yöntem nominal ses yalıtımı yöntemleri ile uyumlu olmalıdır.
5. Ekipman gürültüsünün tek sayısal oranı
Yöntemde (veya yöntemlerde) kalıcı olarak tesis edilen ekipmanın ses gücü veya ses basıncı düzeyi karakterize edilmelidir.
6. Musluklardan ve su temin tesisatlarında kullanılan düzeneklerden ve atık su deçarj tesisatlarında kullanılan malzemelerden gelen gürültünün tek sayısal oranı
7. Inçaat mühendisligi içlerinde kullanılan malzemelerin tek sayılı oranı.
Bariyerler ve yol yüzeyleri gibi inçaat mühendisligi içlerinde kullanılan akustik özelliklerin karakterize edilmesi amaçlı bir veya daha fazla oranın tanımlanması gerekir.

4.3.3. Malzeme grupları

Her bir malzeme türü için teknik çartnamelerde göz önüne alınması gereken ilgili özellikler
4.3.1 ve 4.3.2 maddelerinde yer alan listelerden gereken çekilde belirlenecektir.
Bir malzemenin akustik özellikleri uygun bir laboratuar tarafından gerçekleçtirilen uyumlu bir testten veya uyumlaçtırılmıç hesaplama prosedürleri kullanılarak elde edilir. Bunlar, fonksiyonlarına göre açagıda belirtilen çekilde dagıtılacaktır:

Pencereler:

Akustik veriler açagıdakilerden oluçur:
- Direkt havayla taçınan sesin azaltılması, uyumlaçtırılmıç bir standarda göre ölçülmesi, ifade edilmesi ve tek sayısal oranın iç ve dıç gürültüye göre hesaplanması.

Kapılar:

Akustik veriler açagıdakilerden oluçur:
- Direkt havayla taçınan sesin azaltılması, uyumlaçtırılmıç bir standarda göre ölçülmesi, ifade edilmesi ve tek sayısal oranın iç gürültüye göre hesaplanması.
Gerekli olması halinde, tek sayısal oran dıç gürültüye göre hesaplanır. Döçeme kaplamaları, yüzey döçeme plakları:
Akustik veriler açagıdakilerden oluçur:
-Uyumlaçtırılmıç bir standarda göre ölçülen ve ifade edilen, iletilen vuruç gürültüsünün azaltılması ve tek sayısal oran
Emici özelliklere sahip olan kaplamalar için:
-Uyumlaçtırılmıç bir standarda göre ölçülen ve ifade edilen absorpsiyon katsayısı ve tek sayısal oran. Açagıdakilerin bileçenleri:
a) Su tesisatları:
Akustik veriler açagıdakilerden oluçur:
- Bileçen tarafından üretilen, uyumlaçtırılmıç bir standarda göre ölçülen ve ifade edilen ses düzeyi ve tek sayısal oran.
b) Hava giriçleri:
Akustik veriler açagıdakilerden oluçur:
-Uyumlaçtırılmıç bir standarda göre ölçülen ve ifade edilen direkt ses azaltımı ve dıç gürültüye göre hesaplanan tek sayısal oran.
c) Egzoz havası havalandırma sistemleri (konutlar): Akustik veriler açagıdakilerden oluçur:
-Bileçenin uyumlaçtırılmıç bir standarda göre ölçülen ve ifade edilen yan ses azaltması ve iç gürültüye göre hesaplanan tek sayılı oran
-Farklı cihazların uyumlaçtırılmıç bir standarda göre ölçülen ve ifade edilen ses gücü düzeyi ve tek sayısal oran.
d) Diger kalıcı ekipman:
Akustik veriler açagıdakilerden oluçur:
-Bileçenin uyumlaçtırılmıç bir standarda göre ölçülen ve ifade edilen ses gücü düzeyi ve tek sayısal oran. Gürültü bariyer malzemeleri:
Akustik veriler açagıdakilerden oluçur:
-Direkt olarak havayla taçınan sesin azaltılması, absorpsiyon veya yansıtma katsayısı, uyumlaçtırılmıç
bir standarda göre ölçülen, ifade edilen ses dagılımı ve tek sayısal oran.

Diger yapı malzemeleri (duvarlar veya bölmeler, çatılar, zeminler, tavanlar için tek baçlarına veya bir kit içerisinde bulunan bileçenler):

Uyumlaçtırılmıç bir standarda göre ölçülen ve ifade edilen uygun akustik veriler, malzemelerin amaçlanan kullanımına göre 4.3.1 ve 4.3.2 maddelerinde üstelenenler arasından belirlenecektir.
Bu özellikler arasındaki iliçkinin de göz önüne alınması gerekir.

4.3.4. Malzemelerin Performansları

4.3.4.1. Mümkün oldugunca, malzemelerin özellikleri teknik çartnamelerde ve Avrupa teknik onay ortak esaslarında performans cinsinden açıklanmalıdır. Hesaplama, ölçüm ve test yöntemleri(mümkün olan hallerde), uyum kriterleri ile birlikte, ilgili teknik çartnamelerde veya bu çartnamelerde atıfta bulunulan referanslarda verilecektir.

4.3.4.2. Malzeme performanslarının ifadesi, Üye Ülkelerde halihazırda kullanılmakta olan ve Bölüm 3'te bahsedilen Temel Gerek dogrulaması için kullanılan temelle uyumlu ve bu belgelerin gerçek uygulaması göz önüne alınarak, 4.1.2.'de belirtilen Avrupa Kategori A standartlarında verilen çekilde olacaktır.

4.3.5. Malzemelerin uyumlulugunun onaylanması

4.3.5.1. Malzemelerin uygunlugunun onaylanması", Yönetmeligin 10., 11., 12. (Direktifin 13, 14. ve15.)Maddelerinde ve Ek III belirtilen prosedür ve hükümlere uyuldugu anlamına gelir. Bu hükümlerin amacı, kabul edilebilir olasılıkla, bir malzemenin performansının ilgili teknik çartnamede belirtilen çekilde elde edilecek olmasının saglanmasıdır.

4.3.5.2. Talimatlar, Yönetmeligin Ek III (Direktifin Ek III ) ve Avrupa teknik onayı ortak esaslarında ve teknik çartnamelerde belirtilecek olan ilgili hükümler çerçevesinde uyum onaylama prosedürlerine iliçkin göstergeleri içerecektir.

5. ÇALIÇMA ÖMRÜ, DAYANIKLILIK

5.1. Temel Gereklerle ilgili olarak yapı içlerinin çalıçma ömürlerinin iyileçtirilmesi

5.1.1.Temel Geregin karçılanması ile ilgili olarak, her bir iç türü veya bunlardan bazıları ya da içlerin bölümleri için makul oldugu düçünülebilecek olan çalıçma ömrü tedbirlerinin alınması, gerekli olduklarının düçünüldügü hallerde Üye Ülkelerin seçimine baglıdır.

5.1.2.Temel Gerekle ilgili olarak, içlerin dayanıklılıgı ile ilgili hükümlerin malzemelerin özelliklerine iliçkin oldugu hallerde, bu malzemelerle ilgili olan Avrupa Standartlarının hazırlanmasına iliçkin talimatlar ve Avrupa Teknik Onayı ortak esaslarında da dayanıklılık konularını içerecektir.

5.2. Temel Gereklerle ilgili olarak yapı malzemelerinin çalıçma ömürlerinin uzatılması

5.2.1. Kategori B' de yer alan çartlar ve Avrupa Teknik Onayı ortak esasları, kullanım amacıyla ilgili olarak malzemelerin çalıçma ömrüne ve bunun degerlendirilmesine iliçkin göstergeleri içerecektir.

5.2.2. Bir malzemenin çalıçma ömrü ile ilgili olarak verilen göstergeler, üretici tarafından verilen bir garanti olarak yorumlanamaz, ancak içlerin beklenen ekonomik çalıçma ömrüyle ilgili olarak dogru malzemelerin seçilmesi amaçlı bir araç olarak görülebilir.

EK-6

Temel Gerek No: 6 “ENERJIDEN TASARRUF VE ISI MUHAFAZASI” IÇINDEKILER

1. GENEL

1.1. Amaç ve kapsam

1.2. Temel gerekler ve ilgili malzemelerin performans düzeyleri veya sınıfları

1.3. Açıklayıcı Dokümanlarda kullanılan tanımlar

2. “ENERJIDEN TASARRUF VE ISI MUHAFAZASI” TEMEL GEREUINE ILIÇKIN AÇIKLAMA

2.1. Bu Açıklayıcı Dokümanda kapsamındaki enerji kullanımları

2.2. Özel Terminoloji

3. “ENERJIDEN TASARRUF VE ISI MUHAFAZASI” TEMEL GEREUININ SAULANMASINA

ILIÇKIN TEMEL ILKELER

3.1. Genel

3.2. Etkenler

3.3. Temel geregin saglanması

4. TEKNIK ÇARTNAMELER VE AVRUPA TEKNIK ONAYINA ILIÇKIN ORTAK ESASLAR

4.1. Genel

4.2. Yapı içleri veya bunların bölümleri ile ilgili hükümler

4.3. Yapı malzemelerine iliçkin hükümler

5. ÇALIÇMA ÖMRÜ, DAYANIKLILIK

5.1. Temel gereklerle ilgili olarak yapı içlerinin çalıçma ömrünün iyileçtirilmesi

5.2. Temel gereklerle ilgili olarak yapı malzemelerinin çalıçma ömürlerinin uzatılması

1. GENEL

1.1. Amaç ve Kapsam

TEMEL GEREK NO:6

ENERJIDEN TASARRUF VE ISI MUHAFAZASI

1.1.1. Bu Açıklayıcı Doküman, bundan sonra ‘Direktif” olarak anılacak olan Üye Ülkelerin yapı malzemeleri ile ilgili kanunları, düzenlemeleri ve idari hükümlerinin uyumlaçtırılması hakkında 21

Aralık 1988 tarihli 89/106/EEC sayılı Konsey Direktifi ile ilgilidir.
Bu Direktif’e uyumlu olarak 08 Eylül 2002 tarih ve 24870 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
“Yapı Malzemeleri Yönetmeligi” (89/106/EEC) bundan sonra “Yönetmelik” olarak anılacaktır.

1.1.2. Açıklayıcı dokümanların amacı (Yönetmelik 4. veya 5./Direktif 3.maddelerine göre ); uyumlaçtırılmıç standartların, Avrupa Teknik Onaylarının ve (Yönetmelik 4. ve 6./Direktif 4. ve 5. maddelerinde belirtilen ) diger teknik çartnamelerin kabul edilmesine iliçkin talimatlar arasında gerekli baglantıların oluçturulması için (Yönetmelik EK-I /Direktif EK-I de belirtilen ) Temel Gereklere kesin biçim verilmesini saglamaktır.

Gerekli olan hallerde, yapı malzemeleri ile ilgili diger yönetmelikler de göz önünde bulundurulacaktır.

1.1.3. Bu Açıklayıcı Doküman “Enerjiden Tasarruf ve Isı Muhafazası” nın ilgili olabilecegi içleri kapsamaktadır. Yapı malzemelerini, malzeme guruplarını, özelliklerini ve performanslarını tanımlamaktadır.

Malzemenin her bir amaçlanan kullanımı için, talimatlarda CEN/CENELEC/EOTA ile birlikte gerekli olması halinde malzeme özelliklerinin degiçtirilmesine veya tamamlanmasına olanak veren adım adım bir prosedür kullanılmak suretiyle bu özelliklerden hangilerinin uyumlaçtırılmıç çartnamelerde yer alacagı detaylı olarak belirtilecektir.

1.1.4. 7 Mayıs 1985 tarihli Yeni Yaklaçım Konsey Kararına ve Direktife göre, Temel Geregin bu açıklamasının amacı Üye Ülkelerdeki yapı içleri için mevcut olan ve dogrulugu gösterilen koruma düzeylerinin azaltılmamasıdır.

1.2. Temel Gerekler ve ilgili malzemelerin performans düzeyleri veya sınıfları

1.2.1. Yönetmeligin 5. (Direktifin 3. (2).) maddesinde belirtilen farklılıklar Topluluk mevzuatına göre tanımlandıgında ve onaylandıgında Temel Gerekler ve ilgili malzeme performans sınıfları gerekli olabilir. Bu sınıfların amacı yapı malzemelerinin serbest dolaçımının ve serbest kullanımının saglanmasıdır.

Söz konusu sınıflar Açıklayıcı Dokümanlar veya Yönetmeligin 8/c (Direktif’in 20. (2)(a))
maddesinde belirtilen prosedüre göre belirlenecektir.
Bu prosedür bir malzeme performans sınıflandırılmasının kabul edilebilirlik sınırlarını tanımlar, Komisyon uygunluk için talimatla CEN, CENELEC veya EOTA’ yı ister.
Bir Üye Ülkenin Yönetmeligin 13. (Direktifin 6. (3).) maddesine uygun olarak sınıflar arasından yalnızca birine veya bu sınıflardan bazılarına kendi bölgesinde veya bu bölgenin bir bölümünde uyulması gerektigini belirtmesi halinde,bunu yalnızca Yönetmeligin 5. (Direktifin3 (2).) maddesinde belirtilen farklılıklar temelinde yapacaktır.

1.2.2. Yönetmeligin 5. (Direktifin 3 (2).) maddesinde belirtilmiç olan onaylanmıç farklılıkların tanımlanmadıgı hallerde, malzeme performans sınıfları veya düzeyleri aynı zamanda standardı hazırlayanlara, imalatçılara ve alıcılara kolaylık saglanması amacıyla kullanılabilir. Belirli malzemeler için, sınıflar veya düzeyler standardın malzeme performansının amaçlanan kullanıma uyumlaçtırılmasını kolaylaçtırır.

Malzemelere iliçkin bu tür performans sınıfları veya düzeyleri konusunda Yönetmeligin 4. ve
8(c). (Direktifin 4 (1).) maddesine atıfta bulunulabilir, bu nedenle de Komisyonu ve Yapı Daimi
Komitesini talimatların uygulanması çerçevesinde bu konu ile ilgili olarak yürütülen içlerden haberdar kılmak standardı hazırlayanlar tarafından yapılacaktır.

1.2.3. Yapı içleri veya malzemeler için sınıfların her tanımlanmasında, en az bir Üye Ülkenin söz konusu alanda hiçbir yasal çartı olmaması halinde, "performans belirlenmemiçtir" adında bir sınıfın oluçturulması gerekir.

1.3. Açıklayıcı Dokümanlarda Kullanılan Tanımlar

1.3.1. Yapı içleri;

Hem bina hem de diger inçaat mühendisligi içlerini içermek üzere tüm yapı içlerini ifade eder. Yapı içleri örnegin; konutları, endüstriyel, ticari, ofis, saglık, egitim, eglence ve tarım binalarını, köprüleri, yolları ve otobanları, demiryollarını, boru çebekelerini, açık ve kapalı spor tesislerini, rıhtımları, platformları, dokları, yükseltme havuzlarını, kanalları, barajları, kuleleri, tankları, tünelleri, vb. kapsar.

1.3.2. Yapı malzemeleri

1.3.2.1.Bina ve diger inçaat mühendisligi içlerini içermek üzere tüm yapı içlerinde kalıcı olarak kullanılmak amacıyla üretilen bütün malzemeleri ifade eder. "Yapı malzemeleri" veya "malzemeler" ifadesi, Açıklayıcı Dokümanlarda kullanıldıgında, yapı içlerinin Temel Gereklere uymasını saglayan prefabrike sistemlerin ve/veya tesisatların malzemelerini, unsurlarını ve bileçenlerini de (tek baçlarına veya bir kit içerisinde) içerir.

1.3.2.2.Bir malzemenin yapı içleri içerisinde kalıcı olarak kullanılması, malzemenin çıkartılmasının yapının performans kapasitelerini düçürmesi ve malzemenin demonte edilmesinin veya degiçtirilmesinin yapı faaliyetlerini içermesi anlamını taçır.

1.3.3. Normal bakım

1.3.3.1.Bakım, yapının kullanım süresince tüm fonksiyonlarını yerine getirebilmesini saglamak amacıyla yapıya uygulanan koruyucu tedbirlerden ve diger tedbirlerden oluçan çalıçmaların bütünüdür. Bu tedbirler temizligi, servisi, yeniden boyamayı, tamiri, gerekli olması halinde içlerin parçalarının da degiçtirilmesini, vb. içerir.

1.3.3.2.Normal bakım genellikle incelemeleri kapsar ve sonuçta ortaya çıkan maliyetler göz önüne alınarak yapılması gereken müdahalenin maliyetinin ilgili iç parçalarının degeri için uygun oldugu hallerde gerçekleçtirilir.

1.3.4. Kullanım amacı

Yapı malzemesinin kullanım amacı, malzemenin ekonomik açıdan makul çalıçma ömrü boyunca Temel Gereklerin yerine getirilmesidir.

1.3.5. Ekonomik çalıçma ömrü

1.3.5.1.Ekonomik çalıçma ömrü, içlerin performansının Temel Gereklerin yerine getirilmesi için uygun olan bir düzeyde tutuldugu süredir.

1.3.5.2.Ekonomik çalıçma ömrü, açagıda örnekleri verilen ilgili tüm konuların dikkate alınmasını gerektirir:

- Tasarım, yapım ve kullanım maliyeti,
- Kullanımın durmasından kaynaklanan maliyetler,
- Çalıçma ömürleri boyunca içlerdeki hata riskleri, bunların sonuçları ve bu riskleri kapsayan sigorta maliyetleri,
- Planlanan kısmi yenileme,
- Inceleme, bakım ve onarım maliyetleri,
- Içletme ve idare maliyetleri,
- Elden çıkarma,
- Çevre ile ilgili konular.

1.3.6. Etkenler

Yapı içlerinin Temel Gereklere uyumunu etkileyebilecek olan etkenler yapı içleri veya iç bölümleri üzerinde etkili olan faktörler tarafından ortaya çıkarılır. Bu tür faktörler mekanik, kimyasal, biyolojik, termal ve elektromanyetik faktörleri içerir.

1.3.7. Performans

Performans, yapı içlerinin, içlerin bir bölümünün veya malzemenin amaçlanan hizmet koçulları (yapı içleri veya içlerin bölümleri ) veya (malzemeler için) kullanım amacı koçulları altında maruz kaldıgı veya ürettigi davranıçın niceliksel bir ifadesidir.

2. “ENERJIDEN TASARRUF VE ISI MUHAFAZASI” TEMEL GEREUINE ILIÇKIN AÇIKLAMA

2.1 Bu Açıklayıcı Doküman kapsamındaki enerji kullanımları

“Enerjiden Tasarruf Ve Isı Muhafazası” Temel Gereginin yorumu, iklim koçulları ve yapı içleri için kullanım amacı dikkate alınarak yapı içlerinin kullanımda enerji açısından etkin olmasını gerektirir. Bu amaçla, enerji ekonomisi hükümleri açagıdaki kullanımlar ile iliçkilendirilebilir:
- Alan ısıtması,
- Alan sogutması,
- Nem kontrolü,
- Sıhhi sıcak su üretimi,
- Havalandırma.
Bu kullanımlar yapı içlerinin için gerekli çevresel koçulların saglanmasını da kapsar.

2.2 Özel Terminoloji

2.2.1. Yapı

Yapı, harici inçaat elemanlarını ve dahili bölmeleri boyalarıyla birlikte kapsayan, ancak teknik ekipmanı içermeyen inçaat içidir.

2.2.2. Yapı Malzemeleri

Yapı malzemeleri, büyük hacimli malzemeler, veya basit biçimlere sahip olan ve içerigindeki malzemelerin özellikleri ve boyutları ile karakterize edilebilecek (bloklar, paneller, levhalar) homojen malzemelerdir.

2.2.3. Yapı bileçenleri

Yapı bileçenleri heterojen veya kompleks çekilli olan ve Yapının bir parçası olarak kullanılmak üzere üretilen ve piyasaya sürülen ürünlerdir. Yapı bileçenleri çatının, tavanın, zeminin, duvarın, kapı ve pencerenin, ön cephenin ve bölmenin bir bölümünü veya tamamını oluçturan tüm bileçenlerdir. Aynı zamanda bazı durumlarda bacalar ve hizmet kanalları da Yapı bileçenleri olabilir.

2.2.4. Teknik ekipman sistemleri

Teknik ekipman sistemleri, 2.1’de listesi verilmiç olan farklı enerji kullanımlarına göre kullanılacak yapı içleri için gerek duyulan enerji tüketen sistemlerin bileçenlerini içerir.

2.2.5. Prefabrike içler

Prefabrike içler, muhtemelen tamamen tamamlanmıç halde veya üç boyutlu modüller halinde nakledilen, teknik ekipmanları takılmıç olan veya olmayan inçaat malzemeleridir..

2.2.6. Referans deger

Bir malzeme özelliginin referans degeri, uyumlaçtırılmıç bir yöntemle, referans koçullar altında ömrü boyunca varolan degeri temsil edecek çekilde belirlenmiç olan degerdir.
Not: Referans deger, uygun teknik çartnameye göre CE içareti için uygunluk teyidinin bir parçasını oluçturacaktır.

2.2.7. Tasarım degeri

Bir ürünün özelliginin tasarım degeri, özel kullanım koçulları için ve uyumlaçtırılmıç yöntemlerle yapılan hesaplamalarda kullanmak amacıyla, diger unsurların yanı sıra referans deger de temel alınarak belirlenmiç olan degerdir.
Not: Referans degerler olmadıgında, genel olarak kabul edilen tasarım degerleri, uyumlaçtırılmıç tablo verilerine dayanarak kullanılabilir.
3. “ENERJIDEN TASARRUF VE ISI MUHAFAZASI” TEMEL GEREUININ SAULANMASINA
ILIÇKIN TEMEL ILKELER

3.1. Genel

3.1.1. Bu bölümde, "Gürültüye Karçı Koruma" Temel Gereginin saglanması için Üye Ülkelerde kullanılmakta olan temel prensipler tanımlanmaktadır. Yapı içlerinin bu Temel Geregi içeren yönetmeliklere tabi oldugu hallerde, halihazırda bu prensiplere uyulmaktadır. Bölüm 4'te bu Temel Gerege, Yönetmeligin 4.ve 6. ( Direktif 4. ) maddelerinde sözü geçen teknik çartnamelere uyularak nasıl uyum saglanabilecegi konusunda ortak esaslar açıklanmaktadır.

3.1.2. Temel Gerek, mümkün olan ölçüde, yapı içleri için ekonomik çalıçma ömrü boyunca kabul edilebilir.

3.1.3. Temel Gerege uyum, özellikle açagıdakilerle ilgili ve birbirleriyle iliçkili olan çok sayıda tedbirle saglanır:

- Yapı içlerinin planlanması, tasarlanması, gerçekleçtirilmesi ve gerekli bakımı;
- Yapı malzemelerinin özellikleri, performansları ve kullanımı.

3.1.4. Yapıların planlanmasının, tasarlanmasının ve yapılmasının denetlenmesine, ilgili tarafların ve kiçilerin yeterliliklerine iliçkin tedbirlerin alınması, gerekli oldugunu düçündükleri hallerde, Üye Ülkelerin seçimidir. Bu denetimin ve bu yeterlik kontrolünün malzemelerin özellikleriyle dogrudan baglantılı oldugu hallerde, ilgili hükümler, ilgili malzemelere iliçkin Avrupa Teknik Onayı ortak esasların ve standartların hazırlanmasına iliçkin talimatlarla belirlenecektir

3.2. Etkenler

3.2.1.Genel

Inçaat içlerinin enerji ihtiyaçları bi dizi faktör tarafından belirlenir ve bunların her biri için açagıdakileri kapsayan çok sayıda etki söz konusudur:
- Iç çevre;
- Dıç çevre, yapının kullanımı ve içletimi,
- Yapının tasarımı
- Yapı malzemelerinin ve bileçenlerinin özellikleri.
Aynı zamanda enerjinin türü, maliyeti, kullanım süresi, enerji talebinin tepe noktası degeri de göz önüne alınabilir. Açagıda enerji ekonomisi hakkındaki düzenlemelerde atıfta bulunulabilecek olan ana teknik temeller verilmektedir.

3.2.2. Alan ısıtması, alan sogutması ve nem kontrolü

Isıtma, sogutma ve nem kontrolü için gerekli olan enerjinin miktarını açagıdaki etkenlerden kaynaklanır:
- Iç koçullar (konfor gerekleri ve iç kazançlar),
- Dıç çevre koçulları (sıcaklık, nem, yayma, rüzgar, vb),
- Binanın özel ısı iletimi veya binanın termal yalıtım kalitesi,
- Bina yapısı içinden su buharı iletimi ve bina içinde su buharı üretimi,
- Bina yapısının hava geçirgenligi,
- Dogal veya mekanik havalandırma araçlarına baglı minimum ve maksimum havalandırma oranları,
- Çeffaf elemanların alan, yönelim ve güneç faktörleri, gölgelendirme ve güneçten korunmanın etkileri,
- Yapının ve ısıtma / sogutma tesisatlarının dinamik termal özellikleri,
- Isıtma / klima ve nemlendirme tesisatının içletim verimliligi, modu ve kontrolü.

3.2.3. Sıhhi sıcak su üretimi

Önemli faktörler açagıda belirtilmiçtir.:
- Kullanılan su miktarı,
- Gerekli sıcaklık artıçı,
- Isıtma ve pompalama cihazlarının yeterliligi,
- Otomatik kontrollerin, elektromanyetik vanaların vb güç tüketimi
- Dagıtım ve depolamada oluçan ısı kayıpları

3.2.4. Havalandırma

Gerekli hava degiçim hızı temel olarak “Hijyen, Saglık ve Çevre” Temel Geregi ile baglantılıdır. Buna ek olarak rüzgar ve baca etkileri istenmeyen hava akımına neden olabilir.
Havalandırma, ısıtma ve iklimleme yüklerinden büyük ölçüde etkilenir, bu da açagıdakilerle sınırlandırılabilir:
- Binaların hava geçirmezligine iliçkin hükümler,
- Havalandırma tesisatlarının, hava kalitesi çartları ile ilgili olarak uygun tasarımı ve boyutlandırılması,
- Havalandırma sistemlerinin kontrolü ve içletimine iliçkin kurallar,
- Enerjinin yeniden kazanılması amaçlı cihazlar. Temel iç özellikleri açagıdakilerdir:
- Tasarım hava degiçim hızı,
- Bina cephesinin içeri ile dıçarı arasındaki basınç farkı ile iliçkili olarak filtrasyon hava akıçını karakterize eden hava geçirgenligi
- Pencerelerin, kapıların vb açılabilir alanı
Dogal havalandırma bazı durumlarda mekanik havalandırma sistemlerine veya iklimlemeye ihtiyaç duyulmaksızın konfor ve hava kalitesi gereklerini karçılayabilir. Dogal veya mekanik havalandırma sistemlerinin (motor fanlı seçim de dahil) gereken çekilde tasarlanması ve belirlenmesi ısıtma ve sogutma ihtiyaçlarının ve fanların enerji tüketiminin sınırlandırılmasına yardımcı olabilir.

3.3. Temel Geregin saglanması

Etkili faktörler hakkındaki bu inceleme (3.2.) enerji ekonomisi hükümlerinin açagıdakileri de içeren çok sayıda faktörü kapsayabilecegini gösterir:
- Yapı içlerinin konumu, yönelimi ve geometrisi,
- Yapı malzemelerinin ve bileçenlerinin fiziksel özellikleri,
- Teknik ekipman sistemlerinin tasarımı,
- Sistemlerin bileçenlerinin performansları,
- Binadaki insanların davranıçı,
- vb.
Enerji ekonomisi, münferit faktörler için ayrı hükümleri veya farklı faktörler için gerek seviyeleri kombinasyonları ya da genel enerji gereklerini kapsayan hükümleri içeren bir dizi yöntemle düzenlenebilir.
Açagıdaki temel gerek seçenekleri veya bunların kombinasyonu Üye Ülkelerde tanımlanmıçtır:

Seçenek No 1

Yapı malzemelerinin özelliklerine iliçkin hükümler (örnegin; yalıtım malzemesinin termal direnci, su buharı bariyerinin su buharının dagılmasına karçı direnci, kızıl ötesi yansıtıcı tabakanın emisyon oranı).

Seçenek No 2

Yapının ve sistem bileçenlerinin özelliklerine iliçkin hükümler (örnegin; duvarların, çatıların, zeminlerin ve pencerelerin termal geçirgenligi, kapıların ve pencerelerin hava geçirmezligi, kazanların, fanların, sogutma birimlerinin yeterliligi).

Seçenek No 3

Yapı içlerinin kendisine veya bir bütün olarak düçünülen teknik ekipman sistemine özel performans özellikleri hakkındaki hükümler (örnegin; bir binanın özel ısı iletim kayıpları, binanın genel hava geçirgenligi, tasarım hava akıç oranı, ısıtma veya sogutma sisteminin tasarım koçullarında genel verimi).

Seçenek No 4

Teknik ekipman sisteminden, yapı içlerinin beklenen kullanımının ve çevresel koçullarınıbelirten konvansiyonel veriler temelinde beklenen enerji çıktısı hakkındaki hükümler (örnegin bir binanın belirli bir dahili sıcaklıga kadar ısıtılması ve / veya sogutulması için, dahili kazançlar ve güneç kazançları da dikkate alınarak, müçtemilatta gerekli olan yıllık termal enerji)

Seçenek No 5

Belirli koçullar altında istenilen performansın elde edilmesi için, sistemin yeterliligi de dikkate alınarak, teknik ekipman sistemine beklenen enerji girdisine iliçkin hükümler (örnegin; beklenen ısıtma ve / veya sogutma enerjisi tüketimi), ilgili kriterlere enerji kaynagı maliyetine veya yapısına göre degerlendirilebilir.
Üye ülkeler Temel Geregin saglanması için çeçitli seçeneklerden herhangi birini kullanabilir. Bu yöntemlerin hiçbiri teknik çartnamelerle uyumlu olan malzemelerin kullanımı önünde engel oluçturmamalıdır.

4. TEKNIK ÇARTNAMELER VE AVRUPA TEKNIK ONAYINA ILIÇKIN ORTAK ESASLAR

4.1. Genel

4.1.1. "Teknik Çartnameler" Yönetmeligin 4 ve 6. (Direktif 4) maddesinde maddesinde belirtilenlerdir. Yapı malzemesinin "Avrupa Teknik Onayına Iliçkin Ortak Esasları", Yönetmeligin 4.5 ve 8/c (Direktif

11.) maddeleri ile EK-III’ de sözü geçenlerdir.

4.1.2. Açagıdakiler arasında genel bir ayrım yapılır:

- Kategori A: Bunlar, Direktifte belirtilen Temel Geregin karçılanması amacıyla, binaların ve inçaat mühendisligi içlerinin ve bu içlerin bölümlerinin veya bunların özel yönlerinin tasarımı ve uygulanması ile ilgili olan standartlardır. Üye Ülkelerin yasalarında, yönetmeliklerinde ve idari
hükümlerinde varolan farklılıkların uyumlu malzeme standartlarının geliçtirilmesini önledigi hallerde, Direktif kapsamında Kategori A'da yer alan standartlar dikkate alınmalıdır.
- Kategori B: Bunlar, Yönetmeligin 10,11ve 12.maddeleri ile EK-III’e (Direktif madde 13, 14 ve 15’e) göre münhasıran uyumu onaylanmasına ve içaretlemeye tabi olan yapı malzemeleri ile ilgili olan Avrupa Teknik Onayına iliçkin teknik çartnameler ve ortak esaslardır. Bunlar bir ürünün; temel gerekleri, test etme ve uyum kriterlerinin gerçekleçtirilmesini etkileyebilecek karakteristiklerin performans ve/veya dayanıklılık dahil diger özellikleri kapsayan çartlarla ilgilidirler.
Yapı malzemesi veya çok sayıda yapı malzemesiyle ilgili olan Kategori B standartlar farklı bir karaktere sahiptir ve yatay (Kategori Bh) standartlar olarak adlandırılırlar.

4.1.3. A ve B Kategorileri arasındaki ayrımın amacı ilgili belgelerde sözü geçen içe iliçkin farklı önceliklerin belirlenmesi degil, Üye Ülkelerdeki ve Avrupa Standardizasyon ve Teknik Onay mercilerindeki yetkililerin Direktifin uygulanması konusundaki sorumlulukları arasında varolan farkın yansıtılmasıdır.

4.1.4. Temel Gerege uyum açısından bu belgelerin kaliteli olmasının saglanması için, bu Açıklayıcı Doküman hükümleri, Avrupa standartlarının Avrupa Teknik Onayına iliçkin ortak esasların hazırlanması amaçlı talimatlarda özel koçullarda yer alacaktır.

4.1.5. Kategori A standartlarda yapılan varsayımlar ve Kategori B standartlardakiler birbiri ile uyumlu olacaktır.

4.1.6. Kategori B' deki teknik çartnameler ve Avrupa Teknik Onayı ortak esaslarında, ilgili malzemelerin kullanım amacı belirtilecektir.

4.2. Yapı içleri veya bunların bölümleriyle ilgili hükümler

4.2.1. Genel

Enerji tüketimini sınırlandırmak için, madde 3.3.’te sözü geçen farklı seçenekler kullanılarak gerekler ifade edilebilir. Bu gereklerin uyumlaçtırılmıç malzeme özellikleri ile baglantılarının kurulması gerekir.
Enerji tüketimi bir taraftan yapı içleri veya bunların bölümleriyle, diger taraftan da yapıları kullananların ihtiyaçları ile ilgilidir.
Açagıda Üye Ülkelerde kullanılmakta olan ve bunlarla iliçkili bulunan yöntemlere ait açıklama verilmiçtir:
- Kullanıcıların ihtiyaçlarının ifade edilmesi (madde 4.2.2.)
- Enerji çartlarının ve bunların malzemenin özellikleri ile olan baglantısının ifade edilmesi
(madde 4.2.3.).

4.2.2. Kullanıcıların ihtiyaçlarının ifade edilmesi

Açagıdaki konular tanımlanmıçtır:
1. Kullanım alanlarındaki termal konforun, kıç ve yaz koçullarındaki ilgili parametreler göz önüne alınarak degerlendirilmesi,
2. Sıcak suyun sıhhi amaçlar için kullanımının degerlendirilmesi;
3. Iç hava kalitesinin veya havalandırma ihtiyaçlarının ifade edilmesi.

4.2.3. Enerji gereklerinin ve bunların malzeme özellikleriyle iliçkisinin ifade edilmesi

4.2.3.1. Gereklerin Seçenek No 1 ve 2 ile ifade edilmesi

Enerji tasarrufu ihtiyacının Seçenek No 1 ve 2 ile ifade edilmesi malzeme özellikleri ile dogrudan baglantılıdır. Bunlar, malzemelere iliçkin hükümlerle ilgili Bölüm 4.3.’te listelenmiçtir.
Seçenek No 1 ve No 2 aracılıgı ile enerji ekonomisi gerekleri ifade edilirken, yukarıda 1.2.1. maddesinde yer alan hükümler dikkate alınacaktır.

4.2.3.2. Gereklerin Seçenek No 3 ile ifade edilmesi

Seçenek No 3, yapıların kendisine özel olan ve malzeme özelliklerini ve tasarım verilerini de içeren giriç verilerinin kullanıldıgı prosedürleri gerektirir. Temel yöntemler açagıdakilerle ilgilidir:
1. Yapının içinden 2 ve 3 boyutlu ısı akıçı, zemin ve ısıtılmayan alanlar içinden ısı aktarımı dikkate alınarak bina cephesinin özel iletim ısı kayıplarının veya termal yalıtım düzeyinin hesaplanması,
2. Bir binanın genel hava geçirgenliginin cephenin bileçenlerinin münferit geçirgenliginden (kapılar, pencereler vb) ve tesisatın sıkılık özelliklerinden, iççilik koçulları da dikkate alınarak degerlendirilmesi,
3. Bir binanın genel hava geçirgenliginin ölçülmesi,
4. Mekanik havalandırma sistemlerinin tasarım hava akıç hızının havalandırma bileçenlerinin akıç
basıncı özelliklerine dayanarak hesaplanması (fanlar, kanallar, hava giriçleri ve çıkıçları),
5. Jeneratörün tam yük yeterliligi ve boyutlandırma oranına ve tasarım koçullarında sistemin çeçitli ısı kayıplarının geri kazanılma miktarı ve oranına dayanarak, ısıtma ve sogutma sistemlerinin tasarım yeterliliginin hesaplanması.

4.2.3.3. Gereklerin Seçenek No 4 ile ifade edilmesi

Seçenek No 4’te Seçenek No 3’teki ile aynı malzeme ve iççilik özellikleri kullanılır, aynı zamanda beklenen kullanım ve çevre koçulları hakkında verilere ihtiyaç duyulur.
Ana yöntemler açagıdakilerle ilgilidir:
1. Enerji kullanan sistemler için kullanılacak olan iklim verilerinin tanımlanması,
2. Havalandırma enerjisi yüklerinin degerlendirilmesi (planlı havalandırmanın yanı sıra infiltrasyonu da içerir),
3. Sogutma ve / veya ısıtma sisteminin kapasitelerinin tanımlanması için tasarım koçulları altında ısıtma ve sogutma yüklerinin hesaplanması,
4. Belirli kıç veya yaz koçulları altında hiçbir ısıtma veya sogutma olmaksızın veya sınırlı ısıtma ve sogutma ile iç ısının hesaplanması,
5. Degiçken iç koçul gereklerinin, kontrol sistemlerinin ve kontrol stratejilerinin etkisinin degerlendirilmesi,
6. Camlı alanlar aracılıgı ile, enlem, iklim ve yönelim ve bunların yanı sıra malzeme özellikleri de göz önüne alınarak, mevsimsel güneç enerjisi kazançlarının degerlendirilmesi
7. Iç enerji kazançlarının büyüklügünün tahmin edilmesi (metabolizma ve çeçitli enerji kullanımları),
8. Güneç enerjisi ve iç enerji kazancının yararının degerlendirilmesi,
9. Pompaların, fanların, sogutucu ekipmanın ve yardımcı ekipmanın monte edildikleri durumda çalıçtırılması için gerekli olan enerjinin, itici güç sisteminin yeterliligi de göz önüne alınarak degerlendirilmesi,
10. Içlerin hava infiltrasyonunun ölçülmesi ve ölçüm sonuçlarının gerçek sıcaklık ve rüzgar koçulları ile iliçkilendirilmesi.

4.2.3.4. Gereklerin Seçenek No 5 ile ifade edilmesi

Seçenek No 5, sistemlerden (Seçenek No 4) elde edilmesi gerekli enerji çıkıçı ve sistemlerin genel verimliligi bilgilerine dayanır ve sistemlerin beklenen enerji tüketimine eriçmesini saglar.
Prosedürler açagıdakileri degerlendirebilir:
- Isıtma ve sogutma jeneratörlerinin ortalama yeterliligi;
- Tüm enerji tüketen sistemlerin gerekli enerji çıkıçı (Seçenek No 4) ve bu sistemlerin ortalama verimliligine dayanan enerji giriçi (beklenen brüt enerji tüketimi).

4.3. Yapı malzemelerine iliçkin hükümler

4.3.1. Genel

Malzemelerin özellikleri açagıdakilerden biri ile belirlenebilir:
a) Yapı malzemelerinin özelliklerinin emniyetli tahminleri olan genel olarak kabul edilmiç tasarım degerlerinin kullanılması (çogu ülkelerde bu bilgileri veren veri belgeleri halihazırda vardır).
b) Tasarım degerlerinin hesaplanması c) Tasarım degerlerinin ölçülmesi
d) Tasarım degerlerinin referans degerlerden belirlenmesi.
Not: Tasarım degerleri kullanılmakta olan malzemeler için tipik koçulları ve yaçlanma(yıpranma) etkilerini gösterir.
Konvansiyonel basitleçtirilmiç hesaplama yöntemleri, giriç ve çıkıç degerlerinin çözünürlügünü, bunların olası dogrulugunu göz önüne alarak göstermelidir. Ölçümler ve ölçüm degerlendirme prosedürleri bunların dogrulugunu göstermeli ve çözünürlügü tanımlamalıdır.

4.3.2. Temel Gereklerle ilgili olabilecek malzemelerin Özellikleri

4.3.2.1. Yapı malzemeleri

(1) Ilgili Yapı malzemeleri, ısı kayıplarının hesaplanmasında izlenecek yolu gösteren çogu ulusal standartta tanımlanmıçtır. Bir örnek açagıdaki kapsamlı olmayan malzeme listesi verilmiçtir:
- Son tabaka malzemeleri,
- Harçlar, alçılar ve düzelticiler,
- Her tür beton,
- Kereste, ahçap malzemeler, paneller, dogal taçlar, tuglalar, bloklar,
- Çakıl, kum, toprak,
- Cam, plastik, metal,
- Termal yalıtım malzemeleri.
(2) Bu malzemeler için, genel kabul gören, tasarım degerleri tanımlanacaktır.Bunlar tasarımcılar tarafından baçka bir ölçüme gerek duymaksızın kullanılabilecektir. Ilgili malzeme için uygun oldugunda dikkate alınması gereken özellikler Tablo 1’de listelenmiçtir.
(3) Genel kabul gören degerler 4.3.1.’de belirtilenlerden daha iyi tasarım degerlerinin talep edildigi malzemeler için veya kullanıcının belirli bir degerin onaylanmasını istemesi halinde, istenen daha iyi tasarım degerlerinin saglanabilmesi için uyumlaçtırılmıç belirleme yöntemleri gerekmektedir.
Not: Genellikle uyumlaçtırılmıç belirleme yöntemleri açagıdakileri tanımlayacaktır:
- Ölçüm yöntemi ve referans degerlere götüren referans test koçulları,
- Referans deger temelinde tasarım degerlerine ve özel kullanım koçullarına ulaçmak amaçlı prosedür
TABLO 4.1

Uygun olan hallerde göz önüne alınması gereken Yapı Malzemelerinin Özellikleri

No

Yapı Malzemelerinin özellikleri

1

Yogunluk, geometri, boyutsal stabilite

2

Çeçitli nem oranları için termal iletkenlik veya termal direnç

3

Özgül ısı kapasitesi

4

Termal geniçleme katsayısı

5

Su buharı dagılma direnci

6

Higrometrik geniçleme katsayısı

7

Çok sayıda bagıl nem degeri için higroskopik nem içerigi

8

Su absorpsiyonu

9

Hava geçirgenligi

10

Mekanik özellikler, örnegin: basınç direnci, gerilme dayanımı, elastikiyet modülü, Poisson oranı

11

Uzun dalga radyasyon için yayılabilirlik

12

Uzun dalga radyasyon için iletebilirlik

13

Güneç radyasyonu için iletebilirlik ve emebilirlik

4.3.2.2. Yapı Bileçenleri

Bu bileçenler için, Tablo 2’de listesi verilen özelliklerin uygun olan hallerde göz önüne alınması gerekir. Bunların degerlendirilmesi için açagıdakilerin belirlenmesi gerekir:
- Genel kabul gören tasarım degerleri,
- Ortak, basit, manuel hesaplama yöntemleri,
- Uyumlaçtırılmıç kesin hesap yöntemleri,
- Ölçümlere dayanan uyumlaçtırılmıç belirleme yöntemleri
Son üç prosedürden biri, ilk prosedürün sonucunda elde edilenlerden daha iyi degerler talep edildigi zaman kullanılmalıdır.
Not: Son yöntem açagıdakileri tanımlayacaktır:
- Referans degere götüren test yöntemi ve referans koçullar,
- Referans deger temelinde tasarım degerine ulaçmak amaçlı prosedür ve özel kullanım koçulları.

TABLO 4.2

Uygun olan hallerde göz önüne alınması gereken Yapı Bileçenlerinin Özellikleri

No Yapı Bileçenlerinin özellikleri

1

Iletim (*) veya termal direnç (*) [tek boyutlu ısı akısı (**) iki veya üç boyutlu ısı akısı]

2

Her tür kargir için eçdeger iletkenlik veya termal direnç

3

Nem transferi

4

Çiddetli yagmur direnci

5

Hava geçirgenligi (*), (**)

6

Termal eylemsizlik özellikleri

7

Güneç enerjisinin iletimi (*), (**)

8

Havalandırma amaçlı açıklıkların etkin alanları ve akıç özellikleri (**)

(*) Kepenklerin ve kapakların etkisi düçünülmelidir.

(**) Farklı boyutlar için interpolasyon hakkında üzerinde anlaçmaya varılmıç bir yol içerir.

4.3.2.3. Sistem Bileçenleri

(1) Bu kategori, 2.2.4.’te sözü geçen ve özellikleri enerji tüketimi üzerinde etkili olan teknik ekipman sistemlerinin tüm bileçenlerini içerir. Bunlara iliçkin örnekler açagıda belirtilmiçtir:
– Isıtma ve sogutma jeneratörleri,
– Atmosferik ve güneç kollektörleri ve su ısıtıcıları,
– Enerji depolama cihazları,
– Isı degiçtiriciler,
– Isıtma ve sogutma emitörleri
– Hava giriçleri ve çıkıçları,
– Hava ve su dagıtım çebekesi elemanları
– Pompalar ve fanlar ve bakımları.
(2) Genel olarak, referans degerler için uyumlaçtırılmıç teknik çartnameler, açagıdakiler için ihtiyaç duyulan malzemelerle ilgili tüm bilgileri saglayacaktır:
- Benzer bileçenler için birleçtirilmiç referans koçullarında performans karçılaçtırması
- Kısmi yük içletim koçullarını da içeren kullanım içi performanslar da dikkate alınarak, enerji tüketimi ve maksimum yük degerlendirmesi;
- Tesisatların yeterli tasarımı ve boyutlandırılması,
- Uygun içletim, kontrol ve bakım
(3) Uyumlaçtırılmıç belirleme prosedürleri gereklidir ve bunlar ölçüm yöntemlerini ve kısmi yükle içletim için de tasarım degerlerinin tahmin edilmesi yöntemlerini içermelidir.
(4) Bu sistemlerin bileçenlerinin özellikleri için genel kabul gören tasarım degerleri için bir ihtiyaç tanımlanmamıçtır.
- Pasif havalandırma vantilatörleri
- Vanalar ve damperler,
- Filtreler
- Ilgili kontrol cihazları
(5) Ilgili olan hallerde, uyumlaçtırılmıç prosedürler açagıdakiler için tanımlanacaktır:
- Bir boyut aralıgında bulunan aynı türdeki tüm cihazların özelliklerinin, bunların sınırlı bir sayısı üzerinde yapılan ölçümlerden çıkartılması,
- Boyut veya sınırlı üretim nedeniyle bir laboratuarda test edilmesi mümkün olmayan bileçenlerin talep edilen özelliklerinin dogrulanması için yerinde ölçümlerin kullanılması
(6) Tablo 3, sistemlerin bileçenlerinin her bir ana ailesi için, uygun oldugu yerde ortak bir Avrupa yöntemiyle tanımlanması gereken özellikleri göstermektedir.

TABLO 3

Uygun olan hallerde göz önüne alınması gereken Sistem Bileçenleri Özellikleri

No

Sistem Bileçenleri

Özellikler

1

Tüm entegre yardımcı ekipmanın tüketimi dikkate alınarak; yakıt veya elektrik kullanan, kazanları, havalı ısıtıcıları, sogutma birimlerini, ısı pompalarını, su ısıtıcılarını vb içeren ısıtma ve sogutma jeneratörleri,

Referans çıkıç (**)

1

Tüm entegre yardımcı ekipmanın tüketimi dikkate alınarak; yakıt veya elektrik kullanan, kazanları, havalı ısıtıcıları, sogutma birimlerini, ısı pompalarını, su ısıtıcılarını vb içeren ısıtma ve sogutma jeneratörleri,

Bekleme tüketimi (**)

1

Tüm entegre yardımcı ekipmanın tüketimi dikkate alınarak; yakıt veya elektrik kullanan, kazanları, havalı ısıtıcıları, sogutma birimlerini, ısı pompalarını, su ısıtıcılarını vb içeren ısıtma ve sogutma jeneratörleri,

Tam yük verimi (**)

1

Tüm entegre yardımcı ekipmanın tüketimi dikkate alınarak; yakıt veya elektrik kullanan, kazanları, havalı ısıtıcıları, sogutma birimlerini, ısı pompalarını, su ısıtıcılarını vb içeren ısıtma ve sogutma jeneratörleri,

Kısmi yük verimi (**) Örnegin % 20, 40, 60, 80

1

Tüm entegre yardımcı ekipmanın tüketimi dikkate alınarak; yakıt veya elektrik kullanan, kazanları, havalı ısıtıcıları, sogutma birimlerini, ısı pompalarını, su ısıtıcılarını vb içeren ısıtma ve sogutma jeneratörleri,

Termal eylemsizlik

1

Tüm entegre yardımcı ekipmanın tüketimi dikkate alınarak; yakıt veya elektrik kullanan, kazanları, havalı ısıtıcıları, sogutma birimlerini, ısı pompalarını, su ısıtıcılarını vb içeren ısıtma ve sogutma jeneratörleri,

Iç hava ve su basıncı düçme özellikleri

1

Tüm entegre yardımcı ekipmanın tüketimi dikkate alınarak; yakıt veya elektrik kullanan, kazanları, havalı ısıtıcıları, sogutma birimlerini, ısı pompalarını, su ısıtıcılarını vb içeren ısıtma ve sogutma jeneratörleri,

Akıç ve basınç düçmesi için iç pompa ve fan özelikleri

1

Tüm entegre yardımcı ekipmanın tüketimi dikkate alınarak; yakıt veya elektrik kullanan, kazanları, havalı ısıtıcıları, sogutma birimlerini, ısı pompalarını, su ısıtıcılarını vb içeren ısıtma ve sogutma jeneratörleri,

Pompa ve fan motoru yeterliligi ve güç

2

Atmosferik ve güneç enerjisi toplayıcıları, güneç

enerjisiyle çalıçan su ısıtıcıları

Isıtma ve sogutma jeneratörleri için 1’deki özellikler aynen geçerlidir.

2

Atmosferik ve güneç enerjisi toplayıcıları, güneç

enerjisiyle çalıçan su ısıtıcıları

Optik ve termal özellikler (*)

3

Enerji depolama sistemleri

Depolama kabının kapasitesi

3

Enerji depolama sistemleri

Tüm içletim koçulları aralıgı için ısı kaybı özellikleri

4

Isı degiçtiriciler

Nominal çıkıç (*)

4

Isı degiçtiriciler

Etkinlik (*)

4

Isı degiçtiriciler

Isı kayıpları (*)

4

Isı degiçtiriciler

Akıç – basınç özellikleri (*)

Entegre yardımcı ekipman gücü ve yeterliligi (*)

5

Isıtma ve sogutma emitörleri

Farklı içletim koçulları için nominal çıkıç (*)

5

Isıtma ve sogutma emitörleri

Bir içletim koçulları aralıgı için çıkıçın ıçıma ve konveksiyon bileçenleri (*)

5

Isıtma ve sogutma emitörleri

Termal eylemsizlik

6

Yapı içerisinde yer alan ısı emitörleri (kablolar, borular, levhalar, vb)

Nominal emisyon

6

Yapı içerisinde yer alan ısı emitörleri (kablolar, borular, levhalar, vb)

Tam ve kısmi yük yüzey sıcaklıgı ve emisyon oranları

6

Yapı içerisinde yer alan ısı emitörleri (kablolar, borular, levhalar, vb)

Termal eylemsizlik

7

Vanalar ve damperler

Akıç – basınç düçüçü özellikleri

8

Borular ve kanal elemanları, akıç sayaçları vb dahil

Akıç – basınç düçüçü özellikleri

9

Filtreler

Filtre yeterliligi

9

Filtreler

Akıç basınç düçüçü özellikleri

9

Filtreler

Toz tutma kapasitesi

10

Hava giriçleri ve çıkıçları

Akıç – basınç düçüçü özellikleri

(*)

10

Hava giriçleri ve çıkıçları

Anormal(induced) hava akımı özellikleri(*)

11

Boru ve kanal yalıtımı

Termal direnç

11

Boru ve kanal yalıtımı

Su buharı difüzyon direnci

12

Küçük ısıtıcılar

Güç nominal degeri

13

Kontrol ekipmanı (alan ve sıhhi su ısıtma, nem, havalandırma, iklimleme için) örnegin: kazanlar için kontrol cihazları, oda sıcaklıgı kontrol cihazları, termostatik vanalar, dijital otomasyon cihazları, ve bina

içine tesis edilmiç ilgili sistemler için merkezi birimler veri

iletme sistemleri

Sensörlerin hassasiyeti

13

Kontrol ekipmanı (alan ve sıhhi su ısıtma, nem, havalandırma, iklimleme için) örnegin: kazanlar için kontrol cihazları, oda sıcaklıgı kontrol cihazları, termostatik vanalar, dijital otomasyon cihazları, ve bina

içine tesis edilmiç ilgili sistemler için merkezi birimler veri

iletme sistemleri

Orantılı aralık

13

Kontrol ekipmanı (alan ve sıhhi su ısıtma, nem, havalandırma, iklimleme için) örnegin: kazanlar için kontrol cihazları, oda sıcaklıgı kontrol cihazları, termostatik vanalar, dijital otomasyon cihazları, ve bina

içine tesis edilmiç ilgili sistemler için merkezi birimler veri

iletme sistemleri

Diferansiyel

13

Kontrol ekipmanı (alan ve sıhhi su ısıtma, nem, havalandırma, iklimleme için) örnegin: kazanlar için kontrol cihazları, oda sıcaklıgı kontrol cihazları, termostatik vanalar, dijital otomasyon cihazları, ve bina

içine tesis edilmiç ilgili sistemler için merkezi birimler veri

iletme sistemleri

Ölü bant

13

Kontrol ekipmanı (alan ve sıhhi su ısıtma, nem, havalandırma, iklimleme için) örnegin: kazanlar için kontrol cihazları, oda sıcaklıgı kontrol cihazları, termostatik vanalar, dijital otomasyon cihazları, ve bina

içine tesis edilmiç ilgili sistemler için merkezi birimler veri

iletme sistemleri

Zaman sabitleri

Kısmi yük özellikleri

14

Fanlar ve pompalar

Akıç basınç egrileri (*)

14

Fanlar ve pompalar

Güç ve yeterlilik egrileri (*)

(*)Kepenklerin ve storların etkisi de göz önünde bulundurulmalı

(**) Farklı boyutlar için interpolasyona iliçkin olarak üzerinde anlaçmaya varılmıç bir yöntem içerir.

4.3.2.4. Ek konular veya notlar

1, 2 ve 3 numaralı tablolar geniç kapsamlı degildir ve Temel Gerege iliçkin Avrupa teknik onayına iliçkin ortak esaslar ve Avrupa standartları talimatlarının hazırlanmasında göz önüne alınması gereken özelliklerini göstermektedir. Bu özelliklerin birbirleri ile iliçkisinin de göz önüne alınması gerekebilir.

4.3.3. Malzemelerin Performansları

(1) Mümkün oldugunca, ürünlerin özellikleri teknik çartnamelerde ve Avrupa teknik onay kılavuz hükümlerinde performans cinsinden açıklanmalıdır. Hesaplama, ölçüm ve test (mümkün olan hallerde) yöntemleri, uyum kriterleri ile birlikte, ya ilgili teknik çartnamelerde veya bu çartnamelerde atıfta bulunulan referanslarda verilecektir.
(2) Ürün performanslarının ifadesi, Üye Ülkelerde halihazırda kullanılmakta olan ve Bölüm 3’te bahsedilen Temel Gerek dogrulaması için kullanılan temelle uyumlu ve bu belgelerin gerçek uygulaması göz önüne alınarak, 4.1 (2)’de belirtilen Avrupa Kategori A standartlarında verilen çekilde olacaktır.

4.3.4. Ürünlerin uygunlugunun onaylanması

(1) Ürünlerin “uygunlugunun onaylanması”, Direktifin III numaralı Ekinin 13, 14 ve 15.
Maddelerinde belirtilen hüküm ve prosedürlere uyuldugu anlamına gelir. Bu hükümlerin amacı, kabul edilebilir bir olasılıkla, bir ürünün performansının ilgili teknik çartnamede belirtilen çekilde elde edilecek olmasının saglanmasıdır.
(2) Talimatlar Direktifin III numaralı Eki ve Avrupa teknik onayı kılavuz hükümlerinde ve teknik çartnamelerde belirtilecek olan ilgili hükümler çerçevesinde uyum onaylama prosedürlerine iliçkin göstergeleri içerecektir.

5. ÇALIÇMA ÖMRÜ, DAYANIKLILIK

5.1. Temel Gereklerle ilgili olarak yapı içlerinin çalıçma ömürlerinin iyileçtirilmesi

5.1.1. Temel Geregin karçılanması ile ilgili olarak, her bir iç türü veya bunlardan bazıları ya da içlerin bölümleri için makul oldugu düçünülebilecek olan çalıçma ömrü tedbirlerinin alınması, gerekli olduklarının düçünüldügü hallerde Üye Ülkelerin seçimine baglıdır.

5.1.2.Temel Gerekle ilgili olarak, içlerin dayanıklılıgı ile ilgili hükümlerin malzemelerin özelliklerine iliçkin oldugu hallerde, bu malzemelerle ilgili olan Avrupa Standartlarının hazırlanmasına iliçkin talimatlar ve Avrupa Teknik Onayı ortak esaslarında da dayanıklılık konularını içerecektir.

5.2. Temel Gereklerle ilgili olarak yapı malzemelerinin çalıçma ömürlerinin uzatılması

5.2.1. Kategori B' de yer alan çartlar ve Avrupa Teknik Onayı ortak esasları, kullanım amacıyla ilgili olarak malzemelerin çalıçma ömrüne ve bunun degerlendirilmesine iliçkin göstergeleri içerecektir.

5.2.2. Bir malzemenin çalıçma ömrü ile ilgili olarak verilen göstergeler, üretici tarafından verilen bir garanti olarak yorumlanamaz, ancak içlerin beklenen ekonomik çalıçma ömrüyle ilgili olarak dogru malzemelerin seçilmesi amaçlı bir araç olarak görülebilir.